Shloka 20
अध्याय ३१ — द्रोणानीके तुमुलसंग्रामः
The Tumultuous Battle around Droṇa’s Formation
त॑ दहन्तमनीकानि द्रोणपुत्र: प्रतापवान् । पूर्वाभिभाषी सुश्लक्ष्णं स्मयमानो5भ्यभाषत,राजा नीलको कौरव-सेनाका दहन करते देख प्रतापी द्रोणपुत्र अश्वत्थामाने, जो पहले स्वयं ही वार्तालाप आरम्भ करनेवाला था, मुसकराते हुए मधुर वचनोंमें कहा--
tān dahantam anīkāni droṇaputraḥ pratāpavān | pūrvābhibhāṣī suślakṣṇaṁ smayamāno ’bhyabhāṣata ||
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນລາວກຳລັງເຜົາຜ່ານຂະບວນທັບ ບຸດຜູ້ກ້າຫານຂອງ ໂດຣນາ—ອັສວັດຖາມາ ຜູ້ມັກເປັນຝ່າຍເລີ່ມເວົ້າກ່ອນ—ໄດ້ກ່າວກັບລາວດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອ່ອນໂຍນ ເລືອກສັນດີ ພ້ອມຮອຍຍິ້ມ. ພາບນີ້ຊີ້ວ່າ ທ່າມກາງຄວາມຮຸນແຮງ ຖ້ອຍຄຳເອງກໍກາຍເປັນອາວຸດ: ຄວາມສຸພາບແລະຄວາມນິ່ງສະຫງົບ ຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອກຳນົດກອບ ອະທິບາຍ ຫຼື ຫັນທິດທາງການກະທຳ ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບໜ້າທີ່ທີ່ຕົນເຊື່ອຖື.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in the midst of destructive warfare, one’s manner of speech—gentle, composed, and strategic—reflects inner intent and can shape moral perception. The verse highlights how rhetoric may accompany violence, framing actions as duty or necessity.
Sañjaya describes Aśvatthāmā observing a warrior who is devastating the opposing formations; Aśvatthāmā then initiates conversation and addresses him with polished, gentle words while smiling.