Shloka 48
Droṇa’s Renewed Advance toward Yudhiṣṭhira; Fall of Satyajit and Allied Recoil (द्रोणस्य युधिष्ठिरप्रेप्सा—सत्यजितः पतनम्)
ताडितास्ताड्यमानाशक्ष तोमरघ्टथिपरश्वथै: । पेतुरार्तस्वनं कृत्वा तदा विशसने गजा:,उस समय बहुत-से हाथी उस युद्धस्थलमें तोमर, ऋष्टि तथा फरसोंकी मार खाकर घायल हो आर्तनाद करके धरतीपर गिर जाते थे
tāḍitās tāḍyamānāś ca tomara-ṛṣṭi-paraśvadhaiḥ | petur ārta-svanaṃ kṛtvā tadā viśasane gajāḥ ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຖືກຟັນຖືກທຸບຊ້ຳໆ ດ້ວຍໂຕມະຣະ (ຫອກຂວ້າງ), ຫອກ, ແລະຂວານສົງຄາມ ຊ້າງຫຼາຍໂຕບາດເຈັບສາຫັດ ຮ້ອງຄຳຄວນດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ ແລ້ວກໍລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນໃນທົ່ງສັງຫານນັ້ນ. ພາບນີ້ຕອກຢ້ຳຄ່າແທ້ອັນໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມ: ແມ່ນແຕ່ສັດຜູ້ມີພະລັງກໍກາຍເປັນເຫຍື່ອອັນອ່ອນແອ ພາຍໃຕ້ຄວາມຮຸນແຮງທີ່ບໍ່ມີຂອບເຂດ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical gravity of war: even the strongest beings suffer and perish, reminding the listener that violence brings widespread pain beyond the primary combatants and that dharma in warfare must be weighed against its human and non-human cost.
Sañjaya describes the battlefield where elephants, struck by javelins, spears, and axes, cry out in agony and collapse, emphasizing the intensity and carnage of the fighting in the Droṇa Parva.