Shloka 9
राशय: सम व्यदृश्यन्त तत्र तत्र रणाजिरे । भारत! कटकर गिरे हुए हाथों, मस्तकों, धनुषों, छत्रों और चँँवरोंके संग्रहोंसे उस समरांगणके विभिन्न प्रदेशोंमें उक्त वस्तुओंके ढेर-के-ढेर दिखायी दे रहे थे ।। भग्नचक्रै रथैश्नापि पातितैश्न महाध्वजै:
sañjaya uvāca |
rāśayaḥ sama-vyadṛśyanta tatra tatra raṇājire |
bhārata! kaṭakara-gire huye hāthōṃ, mastakōṃ, dhanuṣōṃ, chatrōṃ aur cāmaraōṃ ke saṃgrahōṃ se usa samarāṅgaṇa ke vividha pradeśōṃ meṃ ukta vastuoṃ ke ḍhera-ke-ḍhera dikhāyī de rahe the ||
bhagnacakrai rathaiś cāpi pātitaiś ca mahādhvajaiḥ ||
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ, ທົ່ວສະໜາມຮົບນັ້ນ ຕາມບ່ອນນັ້ນບ່ອນນີ້ ມີກອງພູກອງປາກົດໃຫ້ເຫັນ—ເປັນກອງທີ່ເກີດຈາກມືທີ່ລົ້ມລົງ ແລະຫົວທີ່ຖືກຕັດຂາດ, ພ້ອມທັງຄັນທະນູ, ຮົ່ມ, ແລະຈາມະຣະ (ພັດຫາງຈາມຣີ) ທີ່ຖືກກວາດຮວບເປັນກອງ. ໃນຫຼາຍບ່ອນຂອງລານຮົບນັ້ນ ກະທັ້ງລົດຮົບທີ່ລໍ້ແຕກກໍຖືກຄວໍ້າລົງ ແລະທຸງໃຫຍ່ຂອງມັນກໍຖືກປາດລົງ—ສະແດງຄ່າແລະຄວາມວຸ່ນວາຍອັນນ່າສະພຶງກົວທີ່ຄວາມຮຸນແຮງນໍາມາ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical gravity of war: even when fought under kṣatriya duty, battle produces chaos, loss, and dehumanizing devastation—serving as a reminder of the heavy consequences of violence and the fragility of worldly power (standards, parasols, chariots).
Sanjaya reports to Dhritarashtra that the battlefield is strewn with piles of severed limbs and heads, along with scattered royal and martial equipment—bows, umbrellas, fans—and overturned chariots with broken wheels and fallen banners, indicating intense and destructive fighting.