Shloka 54
Śiva’s Battlefield Manifestation and Vyāsa’s Śatarudrīya Exposition (शिवप्रादुर्भावः शतरुद्रीयव्याख्यानम्)
पश्यतस्तव पुत्रस्य कर्णस्य च रणोत्कटा: । तथा द्रोणस्य शूरस्य द्रौणेश्वैव विशाम्पते,प्रजानाथ! विजयसे उललसित होनेवाले रणोन्मत्त पाण्डव महारथी आपके पुत्र दुर्योधन, कर्ण, द्रोणाचार्य तथा शूरवीर अश्वत्थामाके देखते-देखते आपकी सेनाके सहस्रों रथियोंको परास्त करके सिंहनाद करने लगे
sañjaya uvāca | paśyatas tava putrasya karṇasya ca raṇotkaṭāḥ | tathā droṇasya śūrasya drauṇeś caiva viśāmpate prajānātha | vijayase ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ໂອ ກະສັດແຫ່ງມະນຸດ—ຕໍ່ໜ້າຕາຂອງລູກຊາຍທ່ານ (ທຸຣະໂຢທະນະ), ຂອງ ກັນນະ, ແລະທັງຂອງ ທ່ານດຣົນະ ຜູ້ກ້າຫານ ກັບລູກຊາຍຂອງດຣົນະ (ອັສວັດຖາມັນ) ນັ້ນແຫຼະ, ບັນດາມະຫາລົດທະຫານຂອງປານດະວະຜູ້ຄືບ້າຄັ່ງໃນສົງຄາມ ໄດ້ຂັບຕີລົດຮົບນັບພັນຂອງທ່ານໃຫ້ແຕກພ່າຍ ແລ້ວຮ້ອງຄຳຮາມດັ່ງສິງໃນໄຊຊະນະ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ພະລັງແລະແຮງສົງຄາມອາດຫັນຄວາມໝັ້ນໃຈຂອງແມ່ທັບຜູ້ມີຊື່ສຽງໄດ້, ແລະເຕືອນວ່າ ອຳນາດທີ່ບໍ່ມີຮາກຖານແຫ່ງຄຸນທຳ ນັ້ນບອບບາງຢ່າງຍິ່ງ ທ່າມກາງຄວາມປັ່ນປ່ວນທາງສິນທຳຂອງສະໜາມຮົບ.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even celebrated commanders and strong formations can be shaken when the opposing side gains moral and tactical momentum; the verse highlights the instability of worldly power in war and implicitly cautions a king against overreliance on might divorced from dharmic clarity.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Pāṇḍava great chariot-warriors, in the sight of Duryodhana, Karṇa, Droṇa, and Aśvatthāman, defeat large numbers of Kaurava chariot-fighters and proclaim victory with lion-like roars.