Shloka 53
Śiva’s Battlefield Manifestation and Vyāsa’s Śatarudrīya Exposition (शिवप्रादुर्भावः शतरुद्रीयव्याख्यानम्)
जित्वा रथसहस््राणि तावकानां महारथा: । सिंहनादरवांश्वक्रु: पाण्डवा जितकाशिन:,प्रजानाथ! विजयसे उललसित होनेवाले रणोन्मत्त पाण्डव महारथी आपके पुत्र दुर्योधन, कर्ण, द्रोणाचार्य तथा शूरवीर अश्वत्थामाके देखते-देखते आपकी सेनाके सहस्रों रथियोंको परास्त करके सिंहनाद करने लगे
sañjaya uvāca | jitvā ratha-sahasrāṇi tāvakānāṁ mahā-rathāḥ | siṁha-nāda-ravāṁś cakruḥ pāṇḍavā jita-kāśinaḥ prajānātha |
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຊະນະລົດຮົບນັບພັນຂອງຝ່າຍທ່ານແລ້ວ, ບັນດາມະຫາລົດທະຫານຂອງປານດະວະ—ປິຕິຍິນດີໃນໄຊຊະນະ—ໄດ້ຮ້ອງຄຳຮາມດັ່ງສິງ, ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ. ໃນກອບຄຸນທຳຂອງມະຫາກາບ, ສຽງຮ້ອງນັ້ນບໍ່ແມ່ນຄວາມອວດອ້າງລ້ວນໆ, ແຕ່ເປັນຄື້ນຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງຂວັນກຳລັງຫຼັງຈາກຝ່າຝືນກຳລັງອັນມະຫາສານ, ເຮັດໃຫ້ແຮງສົງຄາມອັນໂສກເສົ້າທະວີຄວາມຮຸນແຮງ, ໃນທີ່ທັກສະແລະໜ້າທີ່ປະທະກັບການທຳລາຍທີ່ເພີ່ມພູນ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how battlefield success fuels collective morale and momentum; ethically, it underscores the Mahābhārata’s tension between rightful duty (kṣatriya action) and the escalating human cost of victory in war.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Pāṇḍava elite warriors have defeated vast numbers of Kaurava chariot-units and, exhilarated by that success, raise loud lion-like victory cries.