Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda

Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps

तमापतन्तं सहसा दृष्ट्वा प्राग्ज्योतिषो नृपः । चिक्षेप रुचिरं तीक्ष्णमर्धचन्द्रं सुदारुणम्‌,वह त्रिशूल चारों ओरसे आगकी चिनगारियोंके समूहसे घिरा हुआ था। उसे सहसा अपने ऊपर आते देख प्राग्ज्योतिषपुरके नरेश भगदत्तने अत्यन्त भयंकर तीक्ष्ण और सुन्दर एक अर्धचन्द्राकार बाण चलाया

tam āpatantaṁ sahasā dṛṣṭvā prāgjyotiṣo nṛpaḥ | cikṣepa ruciraṁ tīkṣṇam ardhacandraṁ sudāruṇam ||

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນອາວຸດນັ້ນພຸ່ງມາຫາຕົນຢ່າງກະທັນຫັນ ກະສັດແຫ່ງປຣາກຍໂຢຕິສະ ກໍຂວ້າງລູກສອນຫົວຮູບຈັນຄຶ່ງ ທີ່ງາມ ແຫຼມຄົມ ແລະນ່າຢ້ານຢ່າງຫຼວງ.

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
आपतन्तम्falling/charging (towards)
आपतन्तम्:
TypeVerb
Rootआपत् (धातु: पत् + आ)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), Masculine, Accusative, Singular
सहसाsuddenly, at once
सहसा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसहसा
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (अव्ययभाव), Parasmaipada (usage-neutral here)
प्राग्ज्योतिषःthe king of Pragjyotiṣa (Bhagadatta)
प्राग्ज्योतिषः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राग्ज्योतिष
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपःking
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
चिक्षेपthrew, hurled
चिक्षेप:
TypeVerb
Rootक्षिप्
Formलिट् (परिपूर्ण भूत/परफेक्ट), Third, Singular, Parasmaipada
रुचिरम्beautiful, splendid
रुचिरम्:
TypeAdjective
Rootरुचिर
FormNeuter, Accusative, Singular
तीक्ष्णम्sharp, keen
तीक्ष्णम्:
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण
FormNeuter, Accusative, Singular
अर्धचन्द्रम्a half-moon (crescent-shaped arrow/weapon)
अर्धचन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्धचन्द्र
FormMasculine, Accusative, Singular
सुदारुणम्very dreadful, exceedingly fierce
सुदारुणम्:
TypeAdjective
Rootसुदारुण
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhagadatta
P
Prāgjyotiṣa (Prāgjyotiṣapura)
A
ardhacandra arrow (crescent-headed arrow)

Educational Q&A

Within the kṣatriya framework of the Mahābhārata, the verse underscores vigilance and prompt, proportionate response to immediate threat—decisive action taken in the face of danger as part of one’s battlefield duty.

A weapon is seen rushing toward Bhagadatta, the king of Prāgjyotiṣa. Reacting instantly, he shoots/throws a fierce, sharp, crescent-headed arrow (ardhacandra) to counter it.