Adhyaya 7
Chapter 7: Dvīpa–Varṣa–Meru-varṇana (Description of the Dvīpa, Varṣas, and Mount Meru)
Upa-parva: Bhūmi–Dvīpa–Varṣa–Parvata-varṇana (Cosmographic Description Episode)
Dhṛtarāṣṭra asks Sañjaya to expand upon the dvīpa’s extent and measurement as far as it is ‘seen’ in the hare-shaped (śaśa-lakṣaṇa) configuration, and to explain associated landmarks. Vaiśaṃpāyana reports Sañjaya’s response: six ‘ratna-parvatas’ are enumerated—Himavān, Hemakūṭa, Niṣadha, Nīla (vaiḍūrya-like), Śveta (silver-lustrous), and Śṛṅgavān—spanning eastward and bounded by seas. The discourse maps meridional placements (e.g., Mālyavān, Gandhamādana) and centers Meru as a golden axis with stated dimensions, around which celestial bodies circumambulate. It assigns adjacent regions (Bhadrāśva, Ketumāla, Jambūdvīpa, Uttara-Kuru) and describes divine and semi-divine presences (devas, gandharvas, apsarases, saptarṣis), Kubera’s association, and sacred locales (Kailāsa, Hiraṇyaśṛṅga, Bindusaras). The chapter further narrates Gaṅgā’s descent and distribution into seven renowned streams, and concludes by returning to the hare-shaped dvīpa visualization, naming Nāgadvīpa and Kaśyapadvīpa as ‘ears’ and identifying Malaya as a ‘head’ marker.
Chapter Arc: संजय धृतराष्ट्र से कहते हैं—राजन्, युद्धभूमि से पहले मैं तुम्हें जम्बूद्वीप के उत्तर में स्थित पुण्य-प्रदेशों का वृत्तान्त सुनाता हूँ: उत्तरकुरु और भद्राश्ववर्ष, जहाँ सिद्धों का निवास है। → वर्णन गहन होता जाता है—नीलगिरि और मेरु के पार के लोक, सदा पुष्प-फल से लदे मधुफल वृक्ष, सुगन्धित पुष्प, रसवान फल; और वहाँ के जन जो चक्रवाक-युगल की भाँति परस्पर अनुरक्त, निरामय और नित्य प्रसन्न हैं। इसी सौम्यता के बीच भारुण्ड नामक तीक्ष्णतुंड, महाबल पक्षियों का उल्लेख आता है जो मृत देहों को दरी-गुहाओं में ले जाते हैं—स्वर्गीय शान्ति के भीतर मृत्यु का संकेत। → सुदर्शन नामक सनातन महाजम्बू-वृक्ष और माल्यवान् पर्वत-प्रदेश के साथ कथा एक विराट ब्रह्माण्डीय कर्म में उठती है—ब्रह्मलोक से च्युत साधुजन तीव्र तप करते हैं, भूत-रक्षा हेतु दिवाकर में प्रवेश करते हैं; और ‘षष्टि सहस्राणि षष्टिमेव शतानि च’ की गणना के साथ अरुण के अग्रभाग में सूर्य को परिवार्य चलने वाले तपस्वियों का अद्भुत दृश्य प्रकट होता है। → उन तपस्वियों का दीर्घ तप-चक्र बताया जाता है—आदित्य-ताप में ‘षष्टिं वर्षसहस्राणि षष्टिमेव शतानि च’ तपकर अंततः वे चन्द्रमण्डल में प्रवेश करते हैं; मानो लोक-व्यवस्था तप, त्याग और नियति के अनुशासन से चलती हो। → धृतराष्ट्र के लिए यह संकेत छोड़ दिया जाता है कि जैसे दिव्य लोकों में भी कर्म-चक्र और तप-नियम अटल हैं, वैसे ही कुरुक्षेत्र में भी नियति का पहिया रुकने वाला नहीं—आगे संजय का वर्णन और व्यापक होगा।
Shlokas
Verse 1
[दाक्षिणात्य अधिक पाठका ह श्लोक मिलाकर कुल ५६ ६ “लोक हैं।] न#फमशा रत (0) अमन न सप्तमो<ध्याय: उत्तर कुरु
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: “ສັນຊະຍະ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ, ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ຄົບຖ້ວນ ວ່າທາງເໜືອຂອງພູເມຣຸມີຫຍັງບ້າງ ແລະພາກຕາເວັນອອກຂອງມັນເປັນແນວໃດ. ຈົ່ງເລົ່າໃຫ້ຄົບຖ້ວນດ້ວຍ ກ່ຽວກັບພູທີ່ເອີ້ນວ່າ ມາລະຍະວານ.”
Verse 2
संजय उवाच दक्षिणेन तु नीलस्य मेरो: पाश्वे तथोत्तरे । उत्तरा: कुरवो राजन् पुण्या: सिद्धनिषेविता:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ທາງໃຕ້ຂອງພູນີລະ ແລະທາງດ້ານເໜືອຂອງພູເມຣຸ ມີແຜ່ນດິນອັນສັກສິດນາມ ‘ອຸດຕະຣະ-ກຸຣຸ’ ຢູ່—ເປັນດິນແດນບຸນຍາທີ່ບັນດາສິດທະ (ຜູ້ສໍາເລັດ) ເຂົ້າໄປມາ ແລະພໍານັກອາໄສ.”
Verse 3
तत्र वृक्षा मधुफला नित्यपुष्पफलोपगा: । पुष्पाणि च सुगन्धीनि रसवन्ति फलानि च
ສັນຊະຍະ ພັນລະນາວ່າ: ໃນດິນແດນນັ້ນ ຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍມີດອກແລະໝາກຢູ່ເຕັມຕະຫຼອດ. ໝາກຂອງມັນຫວານດັ່ງນ້ໍາເຜິ້ງ ມີລົດຊາດເຕັມປ່ຽມ ແລະດອກໄມ້ກໍຫອມຟຸ້ງຟື້ນ—ເປັນພາບແຫ່ງຄວາມອຸດົມສົມບູນ ແລະມົງຄຸນ ທີ່ຕັດກັບພື້ນຫຼັງແຫ່ງສົງຄາມອັນກໍາລັງຈະມາເຖິງ.
Verse 4
सर्वकामफलास्तत्र केचिद् वृक्षा जनाधिप । अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र नराधिप
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ຈອມມະນຸດ, ໃນດິນແດນນັ້ນມີຕົ້ນໄມ້ບາງຕົ້ນທີ່ໃຫ້ໝາກທຸກຢ່າງຕາມຄວາມປາຖະໜາ. ແລະຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ຍັງມີຕົ້ນໄມ້ອື່ນໆທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ກສີຣິນ’ ຊຶ່ງຫຼັ່ງນ້ໍານົມຢູ່ເລື້ອຍໆ—ຫວານດັ່ງອະມຣິຕະ ແລະຄົບຖ້ວນດ້ວຍລົດທັງຫົກ. ຈົນກະທັ້ງຈາກໝາກຂອງມັນ ກໍປາກົດເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະເຄື່ອງປະດັບຕາມປາຖະໜາ.”
Verse 5
ये क्षरन्ति सदा क्षीरं पड़सं चामृतोपमम् | वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ! ທີ່ນັ້ນມີຕົ້ນໄມ້ບາງຕົ້ນທີ່ຢອດນ້ຳນົມຢູ່ເລື້ອຍໆ ພ້ອມດ້ວຍລົດຊາດຫົກປະການ ແລະຫວານດັ່ງອະມຣິດ. ຈາກຜົນຂອງມັນ ເກີດເປັນເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະເຄື່ອງປະດັບກໍປາກົດຂຶ້ນ»។
Verse 6
इस प्रकार श्रीमह्या भारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत जम्बूखण्डविनिर्माणपर्वमें शूमि आदि परिमाणका विवरणविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ! ພື້ນດິນທັງໝົດທີ່ນັ້ນເປັນອັນປະດັບດ້ວຍແກ້ວມະນີ; ແມ່ນແຕ່ເມັດຊາຍລະອຽດໆ ກໍເປັນຄຳອ່ອນລະມຸນ. ບໍ່ມີບ່ອນໃດມີຕົມຫຼືຂີ້ດິນ. ການສຳຜັດຂອງມັນສຸກສະບາຍໃນທຸກລະດູ. ແລະສະລອງບົວອັນເປັນມງຄົດທີ່ນັ້ນ ງາມຈັບໃຈ; ນ້ຳຂອງມັນສຳຜັດແລ້ວຊື່ນໃຈ.»
Verse 7
देवलोकच्युता: सर्वे जायन्ते तत्र मानवा: | शुक्लाभिजनसम्पन्ना: सर्वे सुप्रियदर्शना:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທີ່ລົງມາຈາກໂລກເທວະດາທັງໝົດ ເກີດຢູ່ທີ່ນັ້ນເປັນມະນຸດ. ພ້ອມດ້ວຍສາຍຕະກູນບໍລິສຸດ ແລະສູງສົງ; ທຸກຄົນເບິ່ງແລ້ວນ່າຮັກນ່າເບິ່ງ—ເປັນດວງວິນຍານມີບຸນ ທີ່ກຳລັງບຸນນຳພາຈາກສະຫວັນລົງສູ່ແຜ່ນດິນ.»
Verse 8
मिथुनानि च जायन्ते स्त्रियश्वाप्सरसोपमा: । तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्त्यमृतसंनिभम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໃນແຜ່ນດິນນັ້ນ ຄູ່ຊາຍຍິງກໍເກີດຂຶ້ນເປັນຄູ່. ຍິງທັງຫຼາຍງາມດັ່ງອັບສະຣາ. ຜູ້ອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນດື່ມນ້ຳນົມດັ່ງອະມຣິດ ທີ່ໄຫຼອອກຈາກຕົ້ນໄມ້ນ້ຳນົມ.»
Verse 9
मिथुनं जायते काले सम॑ तच्च प्रवर्धते । तुल्यरूपगुणोपेतं समवेषं तथैव च,वहाँ स्त्री-पुरुषोंके जोड़े एक ही साथ उत्पन्न होते और साथ-साथ बढ़ते हैं। उनके रूप, गुण और वेष सब एक-से होते हैं
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຮອດການເວລາ ຄູ່ຊາຍຍິງກໍເກີດພ້ອມກັນ ແລະເຕີບໃຫຍ່ພ້ອມກັນ. ຮູບຮ່າງ ຄຸນລັກສະນະ ແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມພາຍນອກ ກໍເທົ່າກັນທັງໝົດ.»
Verse 10
एकैकमनुरक्तं च चक्रवाकसमं विभो । निरामयाश्च ते लोका नित्यं मुदितमानसा:,प्रभो! वे चकवा-चकवीके समान सदा एक-दूसरेके अनुकूल बने रहते हैं। उत्तरकुरुके लोग सदा नीरोग और प्रसन्नचित्त रहते हैं
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະອົງຜູ້ມີອານຸພາບຍິ່ງໃຫຍ່! ທີ່ນັ້ນ ແຕ່ລະຄົນລ້ວນຜູກພັນຮັກໃຄ່ກັນ ດັ່ງຄູ່ນົກຈັກຣະວາກະ ທີ່ຕິດພັນກັນຢູ່ເສມອ. ແລະຊາວເມືອງນັ້ນປອດໄພຈາກໂລກໄພ ມີໃຈຊື່ນບານຢູ່ເປັນນິດ ໂອ ພຣະອົງ.
Verse 11
दश वर्षसहस्त्राणि दश वर्षशतानि च । जीवन्ति ते महाराज न चान्योन्यं जहत्युत,महाराज! वे ग्यारह हजार वर्षोतक जीवित रहते हैं। एक-दूसरेका कभी त्याग नहीं करते
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ໂອ ມະຫາຣາຊາ, ພວກເຂົາມີອາຍຸຢືນເຖິງ ໝື່ນປີ ແລະອີກ ພັນປີ; ແຕ່ກໍຍັງບໍ່ລະທິ້ງກັນແລະກັນ.”
Verse 12
भारुण्डा नाम शकुनास्तीक्षणतुण्डा महाबला: । तान् निर्हरन्तीह मृतान् दरीषु प्रक्षिपन्ति च
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ທີ່ນີ້ມີນົກຊື່ ພາຣຸນຑະ ເປັນສັດປີກທີ່ມີກຳລັງຫຼາຍ ແລະປາກແຫຼມຄົມດຸດດັ່ງມີດ. ພວກມັນຫອບເອົາສົບຜູ້ຕາຍ ແລ້ວໂຍນລົງໃນຮ່ອງຜາ ແລະຊ່ອງແຕກຂອງພູ.”
Verse 13
उत्तरा: कुरवो राजन् व्याख्यातास्ते समासतः । मेरो: पार्श्वमहं पूर्व वक्ष्याम्यथ यथातथम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຂ້າໄດ້ອະທິບາຍແດນ ອຸດຕະຣະ-ກຸຣຸ ໃຫ້ພຣະອົງຟັງໂດຍຫຍໍ້ແລ້ວ. ບັດນີ້ ຂ້າຈະອະທິບາຍຕາມລຳດັບ ແລະຕາມຄວາມເປັນຈິງ ແດນ ພັດຣາສະວະ ທີ່ຢູ່ທາງຕາເວັນອອກຂອງພູເມຣຸ.”
Verse 14
तस्य मूर्धाभिषेकस्तु भद्रा श्वस्य विशाम्पते । भद्गसालवन यत्र कालाम्रश्न महाद्रुम:,प्रजानाथ! भद्राश्ववर्षक शिखरपर भद्रशाल नामका एक वन है एवं वहाँ कालाग्र नामक महान् वृक्ष भी है
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ໃນແດນ ພັດຣາສະວະ ນັ້ນມີພື້ນທີ່ຊື່ ມູຣທາພິເສກະ. ທີ່ນັ້ນມີປ່າຊື່ ພັດຣາຊາລະ ແລະໃນປ່ານັ້ນມີຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ຊື່ ກາລາກຣະ.”
Verse 15
कालाम्रस्तु महाराज नित्यपुष्पफल: शुभ: । ट्रुमश्चन योजनोत्सेध: सिद्धचारणसेवित:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະມະຫາກະສັດ, ມີຕົ້ນກາລາມຣາ (kālāmra) ອັນສັກສິດ ແລະ ເປັນມົງຄຸນຢູ່ເສມອ, ມີດອກໄມ້ແລະຜົນໄມ້ຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ. ຕົ້ນນັ້ນສູງເຖິງໜຶ່ງໂຢຊະນະ ແລະ ຖືກສິດທະ ແລະ ຈາຣະນະ—ຜູ້ມີບຸນສຳເລັດ—ເຂົ້າມາສັກກາລະ ແລະ ສະເຫຼີມສະເຫຼີຍຢູ່ເສມອ.
Verse 16
तत्र ते पुरुषा: श्वेतास्तेजोयुक्ता महाबला: । स्त्रिय: कुमुदवर्णाश्च सुन्दर्य: प्रियदर्शना:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ທີ່ນັ້ນ ບຸລຸດທັງຫຼາຍມີຜິວຂາວ ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍພະລັງ ແລະ ມີແຮງກ້າອັນໃຫຍ່. ສະຕຣີທັງຫຼາຍກໍມີສີດັ່ງດອກກຸມຸດ ງາມສະຫງ່າ ແລະ ນ່າຊົມເບິ່ງ.
Verse 17
चन्द्रप्रभा श्वन्द्रवर्णा: पूर्णचन्द्रनिभानना: । चन्द्रशीतलगात्र्यश्न नृत्यगीतविशारदा:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ພວກນາງສ່ອງປະກາຍດັ່ງແສງຈັນ, ຜິວຂາວຜ່ອງ, ໃບໜ້າງາມດັ່ງຈັນເຕັມດວງ. ອວຍວະແຕ່ລະສ່ວນຮູ້ສຶກເຢັນດັ່ງລຳແສງຈັນ, ແລະ ພວກນາງຊຳນານໃນສິລະປະການຟ້ອນລຳ ແລະ ການຂັບຮ້ອງ.
Verse 18
दश वर्षसहस्राणि तत्रायुर्भरतर्षभ । कालाम्ररसपीतास्ते नित्यं संस्थितयौवना:,भरतश्रेष्ठ! वहाँके लोगोंकी आयु दस हजार वर्षकी होती है। वे कालागम्रवृक्षका रस पीकर सदा जवान बने रहते हैं
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ເປັນຍອດໃນວົງພັນບາຣະຕະ, ອາຍຸຂອງຜູ້ຄົນທີ່ນັ້ນຍາວເຖິງສິບພັນປີ. ເພາະໄດ້ດື່ມນ້ຳຫວານຈາກຕົ້ນກາລາມຣາ, ພວກເຂົາຈຶ່ງດຳລົງຢູ່ໃນວັຍໜຸ່ມຢ່າງຖາວອນ.
Verse 19
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु । सुदर्शनो नाम महाज्जम्बूवृक्ष: सनातन:,नीलगिरिके दक्षिण और निषधके उत्तर सुदर्शन नामक एक विशाल जामुनका वृक्ष है, जो सदा स्थिर रहनेवाला है
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ທາງໃຕ້ຂອງພູນີລະ ແລະ ທາງເໜືອຂອງນິສະທະ ມີຕົ້ນຈຳບູ (jambu) ອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ສຸດັດຊະນະ, ເປັນຕົ້ນໄມ້ເກົ່າແກ່ ດຳລົງຢູ່ມາແຕ່ການເວລາອັນບໍ່ມີຕົ້ນຕໍ.
Verse 20
सर्वकामफल: पुण्य: सिद्धचारणसेवित: । तस्य नाम्ना समाख्यातो जम्बूद्वीप: सनातन:
ມັນເປັນດິນແດນອັນສັກສິດ ແລະໃຫ້ຜົນແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາທຸກປະການ; ເປັນທີ່ທີ່ພວກສິດທະ ແລະຈາຣະນະ (ນັກຂັບຮ້ອງແຫ່ງສະຫວັນ) ມາຢ້ຽມຢາມ. ເນື່ອງດ້ວຍນາມຂອງມັນເອງ ດິນແດນອັນນິລັນດອນນີ້ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການຂານນາມວ່າ «ຈຳບູທະວີປ» (Jambūdvīpa)។
Verse 21
योजनानां सहस््नं च शतं च भरतर्षभ । उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवस्पृड्मनुजेश्वर,भरतश्रेष्ठ! मनुजेश्वर! उस वृक्षराजकी ऊँचाई ग्यारह सौ योजन है। वह (ऊँचाई) स्वर्गलोकको स्पर्श करती हुई-सी प्रतीत होती है
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ອົດທົນແຫ່ງວົງພາຣະຕະ, ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ—ພະຣາຊາແຫ່ງຕົ້ນໄມ້ນີ້ສູງເຖິງ 1,100 ໂຍຊະນະ. ຄວາມສູງອັນລ້ຳເລີດຂອງມັນ ດູປານວ່າແຕະຕ້ອງສະຫວັນ»។
Verse 22
अरत्नीनां सहस्नं च शतानि दश पञठ्च च । परिणाहस्तु वृक्षस्थ फलानां रसभेदिनाम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໝາກໄມ້ທີ່ເກີດຢູ່ເທິງຕົ້ນໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນ—ມີນ້ຳຫວານແຕກຕ່າງກັນ—ມີຂະໜາດຮອບວັດໄດ້ 2,500 ອະຣັດນິ (aratni). ເມື່ອນ້ຳຫວານເຕັມທີ່ ໝາຍເຖິງເມື່ອສຸກງອມ ມັນຈະຫຼຸດຂາດເອງ ແລະຕົກລົງ»។
Verse 23
पतमानानि तान्युर्वी कुर्वन्ति विपुलं स्वनम् । मुछ्चन्ति च रसं राजंस्तस्मिन् रजतसंनिभम्,राजन! वे फल इस पृथ्वीपर गिरते समय भारी धमाकेकी आवाज करते हैं और उस भूतलपर सुवर्णसदृश रस बहाया करते हैं
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອໝາກເຫຼົ່ານັ້ນຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ ມັນກໍ່ໃຫ້ເກີດສຽງກັງວານອັນໃຫຍ່. ແລະເທິງພື້ນນັ້ນດ້ວຍ ມັນປ່ອຍນ້ຳເຫຼວອອກມາ ສ່ອງປະກາຍດັ່ງເງິນ»។
Verse 24
तस्या जम्ब्वा: फलरसो नदी भूत्वा जनाधिप । मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा सम्प्रयात्युत्तरान् कुरून्ू
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ນ້ຳຫວານຈາກໝາກຂອງຕົ້ນຈຳບູນັ້ນ ກາຍເປັນແມ່ນ້ຳ. ມັນໄຫຼວຽນຮອບພູເມຣຸ (Meru) ດັ່ງການປະທັກສິນາ ແລ້ວຈຶ່ງໄຫຼຕໍ່ໄປຮອດດິນແດນອຸດຕະຣະ-ກຸຣຸ (Uttara-Kuru)»។
Verse 25
तत्र तेषां मन:शान्तिर्न पिपासा जनाधिप । तस्मिन् फलरसे पीते न जरा बाधते च तान्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໃນທີ່ນັ້ນ ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ ຈິດໃຈຂອງເຂົາເຈົ້າສະຫງົບສຸກ ແລະຄວາມຫິວນ້ຳບໍ່ລົບກວນ. ເມື່ອໄດ້ດື່ມນ້ຳຫວານອັນເປັນແກ່ນສານຂອງໝາກໄມ້ນັ້ນແລ້ວ ໂອ ພະມະຫາກະສັດ ຄວາມແກ່ຊະລາ ແລະທຸກຂ໌ພະຍາດອັນເນື່ອງຈາກມັນ ບໍ່ອາດກົດຂີ່ຜູ້ອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນໄດ້».
Verse 26
तत्र जाम्बूनदं नाम कनकं॑ देवभूषणम् | इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भास्वरं तु तत्,उस जम्बू नदीसे जाम्बूनद नामक सुवर्ण प्रकट होता है, जो देवताओंका आभूषण है। वह इन्द्रगोपके समान लाल और अत्यन्त चमकीला होता है
ໃນທີ່ນັ້ນ ມີຄຳທອງຊະນິດໜຶ່ງຊື່ «ຈາມບູນະດະ» (Jāmbūnada) ອັນເປັນເຄື່ອງປະດັບຂອງເທວະດາ ເກີດຂຶ້ນ. ມັນສ່ອງປະກາຍສຸດສວ່າງ ແດງອອກດັ່ງແມງອິນດຣະໂກປະ (indragopa).
Verse 27
तरुणादित्यवर्णाश्न जायन्ते तत्र मानवा: । तथा माल्यवत: शड्ले दृश्यते हव्यवाट् सदा
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຄົນທີ່ເກີດຢູ່ທີ່ນັ້ນ ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງດວງອາທິດອ່ອນໃນຍາມອະຮຸນ. ແລະເທິງຍອດພູມາລະຍະວັດ (Mālyavat) ເຫັນອັກນິ—ເທວະແຫ່ງໄຟ ຜູ້ຮັບເຄື່ອງບູຊາ—ລຸກໂຊນຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ».
Verse 28
नाम्ना संवर्तको नाम कालाग्निर्भरतर्षभ | तथा माल्यवत:ः शद्े पूर्वपूर्वानुगण्डिका,भरतश्रेष्ठ! वे वहाँ संवर्तक एवं कालाग्निके नामसे प्रसिद्ध हैं। माल्यवानूके शिखरपर पूर्व-पूर्वकी ओर नदी प्रवाहित होती है
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ກ້າແຫ່ງວົງສາພາຣະຕະ ທີ່ນັ້ນມີໄຟອັນລຸກໂຊນ ຮູ້ຈັກກັນດ້ວຍນາມ ສັມວັດຕະກະ (Saṃvartaka) ແລະ ກາລາກນິ (Kālāgni). ແລະເທິງຍອດພູມາລະຍະວັດ ມີແມ່ນ້ຳສາຍໜຶ່ງໄຫຼໄປທາງທິດຕາເວັນອອກຢູ່ເສມອ.»
Verse 29
योजनानां सहस्राणि पठचषण्माल्यवानथ । महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवा:,माल्यवान्का विस्तार पाँच-छ: हजार योजन है। वहाँ सुवर्णके समान कान्तिमान् मानव उत्पन्न होते हैं
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ພູມາລະຍະວັດກວ້າງຂວາງປະມານ ຫ້າພັນ ຫຼື ຫົກພັນ ໂຢຊະນະ. ທີ່ນັ້ນ ມະນຸດເກີດມາມີລັດສະໝີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ດັ່ງສີເງິນ.»
Verse 30
ब्रह्मलोकच्युता: सर्वे सर्वे सर्वेषु साधव: । तपस्तप्यन्ति ते तीव्र भवन्ति हार्ध्वरेतस: । रक्षणार्थ तु भूतानां प्रविशन्ते दिवाकरम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ພວກເຂົາທັງໝົດແມ່ນຜູ້ມີຄຸນທຳ ຜູ້ລົງມາຈາກໂລກພຣະພຣະຫມາ (Brahmaloka) ມີນ້ຳໃຈເມດຕາ ແລະປະພຶດດີຕໍ່ທຸກຄົນ. ພວກເຂົາບຳເນັດຕະປະສະຍາຢ່າງເຂັ້ມງວດ ແລະດຳລົງຢູ່ເປັນພຣະຫມະຈາຣີຢ່າງໝັ້ນຄົງ (ūrdhvaretaḥ) ຮັກສາພະລັງຊີວິດໃຫ້ສະຫງົບສະຖິດ. ແລ້ວເພື່ອປົກປ້ອງສັດທັງປວງ ພວກເຂົາເຂົ້າໄປໃນພຣະອາທິດ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງອຳນາດທີ່ຫຼ້ຽງໂລກຂອງມັນ».
Verse 31
षष्टिस्तानि सहस्राणि षष्टिमेव शतानि च । अरुणस्याग्रतो यान्ति परिवार्य दिवाकरम्,उनमेंसे छाछठ हजार मनुष्य भगवान् सूर्यको चारों ओरसे घेरकर अरुणके आगे-आगे चलते हैं
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຫົກໝື່ນ ແລະ ຫົກຮ້ອຍ (66,000) ເດີນນຳໜ້າອະຣຸນ (Aruṇa) ໂດຍລ້ອມຮອບພຣະອາທິດທຸກດ້ານ».
Verse 32
षष्टिं वर्षमहस्राणि षष्टिमेव शतानि च । आदित्यतापतप्तास्ते विशन्ति शशिमण्डलम्,वे छाछठ हजार वर्षोतक ही सूर्यदेवके तापमें तपकर अन्तमें चन्द्रमण्डलमें प्रवेश कर जाते हैं
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ພວກເຂົາຖືກແຜດເຜົາດ້ວຍຄວາມຮ້ອນຂອງພຣະອາທິດເປັນເວລາຫົກໝື່ນປີ ແລະ ຫົກຮ້ອຍປີອີກ (66,000 ປີ) ແລ້ວຈຶ່ງເຂົ້າໄປໃນມະນດົນພຣະຈັນ.»
Frequently Asked Questions
The chapter addresses Dhṛtarāṣṭra’s request for a precise expansion (vistara) and measure (pramāṇa) of the dvīpa as visually conceptualized (śaśa-lakṣaṇa), operationalized through a systematic listing of mountains, regions, and spatial relationships.
The enduring takeaway is that narrative history is embedded in a structured cosmos: spatial hierarchies (Meru-centered geography), sacred hydrology (Gaṅgā’s distribution), and region-based qualities provide an interpretive scaffold for understanding duty, agency, and consequence.
No explicit phalaśruti is presented in the provided passage; the chapter functions primarily as descriptive cosmography and contextual framing rather than as a self-referential merit statement.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.