Shloka 31
Mokṣa–Saṃnyāsa–Tyāga–Guṇa-Vibhāga (Renunciation, Relinquishment, and the Three Guṇas) — Mahābhārata 6, Bhīṣma-parva
सम्बन्ध--इस प्रकार आत्माकों सब प्राणियोंमें समभावसे स्थित
arjuna uvāca | anāditvān nirguṇatvāt paramātmāyam avyayaḥ | śarīrastho 'pi kaunteya na karoti na lipyate ||
ເນື່ອງຈາກພຣະອາດຕະມັນສູງສຸດ (Paramātman) ບໍ່ມີຈຸດເລີ່ມ ແລະຢູ່ເຫນືອກວ່າຄຸນ (guṇa) ທັງສາມ ຈຶ່ງເປັນອະວິນາຊີ ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ. ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ! ແມ່ນແຕ່ຢູ່ໃນຮ່າງກາຍ ພຣະອາດຕະມັນນີ້ກໍບໍ່ໄດ້ກະທຳອັນໃດແທ້ໆ ແລະບໍ່ຖືກເປື້ອນປົ່ນ. ໃນບັນບົດຈັນຍາບັນຂອງສະໜາມຮົບ ນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມຮູ້ຕື່ນພາຍໃນສາມາດບໍ່ຖືກດ່າງພ້ອຍໂດຍສະພາບແລະຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງຮ່າງກາຍ ແລະວາງຄວາມຮັບຜິດຊອບໄວ້ເທິງການແຍກແຍະອັນຖືກຕ້ອງ ບໍ່ໃຫ້ໄປຜູກກັບອາດຕະມັນວ່າ “ເປັນຜູ້ກະທຳ”.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The Supreme Self (Ātman/Paramātmā) is beginningless, beyond the guṇas, and imperishable; therefore it is not the real agent of actions and is not stained by bodily defects or karmic taint. Agency and bondage belong to prakṛti and its modes, while the Self remains a witnessing presence.
In the Bhīṣma Parva battlefield dialogue, Arjuna voices a philosophical point about how the Self can dwell in all bodies yet remain untouched. The verse frames the discussion that follows on the Self’s transcendence of action and impurity, supporting disciplined action without egoic identification.