Shloka 91
इन्द्रध्वज इवोत्सृष्ट: केतु: सर्वधनुष्मताम् | धरणीं न स पस्पर्श शरसंघै: समावृत:
sañjaya uvāca | indradhvaja ivotsṛṣṭaḥ ketuḥ sarvadhanuṣmatām | dharaṇīṃ na sa pasparśa śarasaṅghaiḥ samāvṛtaḥ ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງເສົາທຸງຂອງອິນດຣາທີ່ຖືກຕັດແລ້ວໂຍນທິ້ງ, ທຸງອັນເປັນເລີດໃນບັນດານັກທະນູທັງປວງນັ້ນ ລົ້ມລົງພ້ອມສຽງກັງວານໃຫ້ແຜ່ນດິນສະທ້ອນ. ແຕ່ເຖິງຈະລົ້ມແລ້ວ ກໍບໍ່ໄດ້ແຕະພື້ນ, ເພາະຮ່າງກາຍຖືກປົກຄຸມທຸກດ້ານດ້ວຍກຸ່ມລູກສອນອັນໜາແໜ້ນ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄ່າແພງອັນນ່າຢ້ານຂອງສົງຄາມ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດກໍຖືກໂຄ່ນລົງ, ແລະຄວາມກ້າຫານກໍກາຍເປັນການສະແດງແຫ່ງຄວາມເຈັບປວດ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the grim ethical reality of war: even the most eminent warrior is reduced to a body pinned by arrows. It invites reflection on the cost of kṣatriya glory and the suffering that accompanies martial duty.
Sañjaya describes a great warrior—implicitly Bhīṣma in this episode—falling like a cut-down banner. His body is so densely transfixed by arrows that, even after falling, he does not physically touch the earth.