Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 343
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
अश्रृत्थस्थो3ग्निरित्येवमाह देवान् भृगूद्गवह | भुगुश्रेष्ठ॒ तदनन्तर देवराज इन्द्रके ऐरावतकी भाँति कोई विशालकाय गजराज देवताओंसे बोला--'अश्वत्थ अग्निरूप है'
aśvatthastho 'gnir ity evam āha devān bhṛgūdgvaha | bhṛguśreṣṭha tad-anantaraṃ devarāja indraḥ airāvataka iva viśālakāyo gajarājo devatābhyo 'bravīt— “aśvattho 'gnirūpaḥ” |
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ພຣຶກຸ—ຜູ້ເປັນຍອດໃນສາຍພົງຂອງຕົນ—ໄດ້ກ່າວແກ່ເທວະດາທັງຫຼາຍວ່າ ‘ໄຟນັ້ນສະຖິດຢູ່ໃນຕົ້ນອັດສະວັດຖະ’». ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ພຣະອິນທຣາ ຈອມເທວະດາ—ດຸດດັ່ງໄອຣາວະຕະ ຈອມຊ້າງອັນມະຫາໃຫຍ່—ໄດ້ກ່າວຢືນຢັນແກ່ເທວະດາວ່າ: «ຕົ້ນອັດສະວັດຖະນັ້ນມີສະພາບເປັນໄຟ»។ ຂໍ້ຄວາມນີ້ວາງການຈໍາແນກອັນສັກສິດ ໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ທີ່ເຄົາລົບນັ້ນຖືກປະພຶດດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງແລະຄວາມຄາລະວະເທົ່າກັບໄຟ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການຍັບຍັ້ງທາງຈັນຍາ ແລະສະຕິໃນພິທີກຳຕໍ່ສັນຍາລັກມີຊີວິດແຫ່ງພຣະພະຍົມ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse conveys a sacral identification: the aśvattha is to be regarded as embodying fire (Agni). Ethically, it encourages reverence and careful conduct toward sacred natural forms, treating them as bearers of divine power rather than mere objects.
Bhīṣma recounts a statement attributed to the Bhṛgu tradition about fire being ‘in’ the aśvattha. Indra then addresses the gods, reinforcing the same identification—presented with the imagery of a mighty elephant-lord—thereby authoritatively confirming the sacred status of the aśvattha.