Adhyaya 63
Nakṣatra-yoga-anusāreṇa Dāna-vidhiḥ (Gifts prescribed according to lunar mansions and yogas)
Upa-parva: Dāna-dharma (Nakṣatra-yoga-dāna) — Instruction on gifts timed by lunar mansions
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to explain the dāna procedure associated with nakṣatra-yoga timing, having already heard the general method of annadāna. Bhīṣma introduces an ancient exemplum: Nārada’s arrival at Dvārakā and Devakī’s inquiry. Nārada then enumerates a sequence of gifts aligned to specific nakṣatras (e.g., Kṛttikā, Rohiṇī, Ārdrā, Punarvasu, Puṣya, Āśleṣā, Maghā, Phalgunī, Uttarā, Hasta, Citrā, Svātī, Viśākhā, Anurādhā, Jyeṣṭhā, Mūla, Pūrvāṣāḍhā, Uttarāṣāḍhā, Abhijit, Śravaṇa, Dhaniṣṭhā, Śatabhiṣaj, Bhādrapadā, Revatī, Aśvinī, Bharaṇī). The list emphasizes food-gifts (pāyasa, kṛsara, apūpa, ṣaṣṭika-odana), material gifts (gold, silver), livestock (cow with calf, bull), transport/implements (cart, vehicles, chariots), textiles (blankets, garments), and fragrances (agaru, candana), frequently paired with fasting/discipline (upoṣitaḥ) and directed toward brāhmaṇas/learned recipients. The discourse concludes with Bhīṣma noting that this “lakṣaṇa-uddeśa” (indicative outline) was taught by Nārada to Devakī, who transmitted it within her family, presenting the teaching as a traditional, transmissible dharma-catalog rather than a single situational injunction.
Chapter Arc: युधिष्ठिर पितामह भीष्म से एक सूक्ष्म प्रश्न करते हैं—उत्तम आचरण, विद्या और कुल में समान दो ब्राह्मणों में यदि एक याचक (माँगने वाला) और दूसरा अयाचक (न माँगने वाला) हो, तो दान किसे देना अधिक फलदायी है? → भीष्म दान के पात्र-निर्णय को केवल बाह्य समानताओं से ऊपर उठाकर ‘धृति’ (धैर्य/स्थैर्य), ‘अर्थना’ (याचना) और समाज-धर्म की भूमिकाओं से जोड़ते हैं। वे संकेत करते हैं कि राज्य के भीतर ऐसे श्रेष्ठ द्विज ‘भस्मच्छन्न अग्नि’ के समान होते हैं—ऊपर से शांत, भीतर से तेजस्वी; उन्हें पहचानना कठिन है और उपेक्षा राज्य-धर्म के लिए संकट बन सकती है। साथ ही वे दान के समय-क्रम (प्रातः/मध्याह्न/तृतीय सवन) और देव-ऋण, पितृ-ऋण, अतिथि-ऋण की परतें खोलते हैं। → दान का निर्णायक बिंदु ‘याचक बनाम अयाचक’ नहीं, बल्कि ‘धर्मज्ञ, सूक्ष्मदर्शी, धृतिमान, विद्वान’ ब्राह्मण की अंतःशक्ति और कर्तव्यबुद्धि है—ऐसे ब्राह्मण श्रद्धायुक्त दान को ‘कार्य’ मानकर ग्रहण करते हैं और दाता के पुण्य को स्थिर करते हैं। मध्याह्न में ब्राह्मण-भोजन तथा गौ, सुवर्ण, वस्त्र-दान से इन्द्र की प्रसन्नता का कथन और तृतीय समय में देव-पितृ-विप्र हेतु दान को वैश्वदेव-स्वरूप बताना दान-धर्म की सर्वोच्चता को शिखर पर ले जाता है। → भीष्म दान-धर्म को एक समग्र अनुशासन में बाँधते हैं—अहिंसा-भाव, यथायोग्य भाग-समर्पण, इन्द्रिय-दम, त्याग, धृति और सत्य को ‘अवभृथ’ (शुद्धि/पूर्णता) की सिद्धि बताकर। युधिष्ठिर के लिए निष्कर्ष यह बनता है कि दान का फल पात्र की अंतःयोग्यता, दाता की श्रद्धा और समय-नियम—तीनों के समन्वय से पूर्ण होता है। → अगले अध्यायों की ओर संकेत यह रहता है कि दान के ‘पात्र’ की पहचान के सूक्ष्म लक्षण और दान के विविध प्रकार/निषेध आगे और अधिक विस्तार से उद्घाटित होंगे।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें उनसठवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ५९ ॥। अपन का बा | अत---#क्राल षष्टितमो< ध्याय: श्रेष्ठ अयाचक
ຢຸດທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອມີຄົນສອງຄົນທີ່ເທົ່າທຽມກັນໃນຄວາມປະພຶດ, ເທົ່າທຽມກັນໃນວິຊາຄວາມຮູ້, ແລະເທົ່າທຽມກັນໃນຊາດກໍາເນີດ—ການໃຫ້ທານແກ່ຜູ້ໃດຈຶ່ງຈະຍິ່ງວິເສດ: ແກ່ຜູ້ບໍ່ຂໍ (ແຕ່ຄວນໄດ້) ຫຼື ແກ່ຜູ້ຂໍ?»
Verse 2
युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! उत्तम आचरण, विद्या और कुलमें एक समान प्रतीत होनेवाले दो ब्राह्मणोंमेंसे यदि एक याचक हो और दूसरा अयाचक तो किसको दान देनेसे उत्तम फलकी प्राप्ति होती है? ।।
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ປາຣຖະ (ຢຸດທິສຖິຣະ), ບັນດາຜູ້ຮູ້ກ່າວວ່າ ການໃຫ້ທານແກ່ຜູ້ບໍ່ຂໍ ຍ່ອມເປັນປະໂຫຍດຍິ່ງກວ່າ ການໃຫ້ແກ່ຜູ້ຂໍ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຜູ້ມີຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະຄວບຄຸມຕົນໄດ້ ຄວນໄດ້ຮັບກຽດຫຼາຍກວ່າ ຄົນຂີ້ຕະໜີ່ທີ່ໃຈບໍ່ໝັ້ນຄົງ».
Verse 3
क्षत्रियो रक्षणधृति््राह्मणो<नर्थना धृति: । ब्राह्मणो धृतिमान् विद्वान् देवान् प्रीणाति तुष्टिमान्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ກະສັດຕຣິຍະຍ່ອມເປັນແບບຢ່າງ ເມື່ອຍືນຢັດດ້ວຍຄວາມກ້າຫານແລະຄວາມອົດທົນ ໃນໜ້າທີ່ປົກປ້ອງ. ພຣາຫມັນຍ່ອມເປັນແບບຢ່າງ ເມື່ອໝັ້ນຄົງໃນການບໍ່ຂໍ. ພຣາຫມັນຜູ້ອົດທົນ ມີປັນຍາ ແລະພໍໃຈ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ເທວະດາພໍໃຈດ້ວຍຄວາມປະພຶດຂອງຕົນ».
Verse 4
याच्यमाहुरनीशस्य अभिहारं च भारत | उद्वेजयन्ति याचन्ति सदा भूतानि दस्युवत्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ບາຣະຕະ! ການຂໍທານ ຖືກກ່າວວ່າເປັນຊະຕາກຳຂອງຜູ້ຂາດອຳນາດແລະຄວາມເປັນເອກະລາດ ແລະຍັງຖືກເຫັນວ່າເປັນການຫຍັ້ງຫຍາມອີກດ້ວຍ. ເພາະສັດທີ່ຂໍຢູ່ເລື້ອຍໆ ມັກລົບກວນຜູ້ອື່ນ ດັ່ງໂຈນປົ້ນ—ເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນກັງວົນຢູ່ຕະຫຼອດ ເມື່ອຂໍຊ້ຳໆ.
Verse 5
ग्रियते याचमानो वै न जातु प्रियते ददत् । ददत् संजीवयत्येनमात्मानं च युधिष्ठिर,याचक मर जाता है, किंतु दाता कभी नहीं मरता। युधिष्ठिर! दाता इस याचकको और अपनेको भी जीवित रखता है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ຜູ້ຂໍທານນັ້ນ ຖືກກັດກິນໂດຍການຂໍ ແລະສຸດທ້າຍກໍພິນາດ; ແຕ່ຜູ້ໃຫ້ ບໍ່ເຄີຍພິນາດແທ້. ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ! ໂດຍການໃຫ້ ຜູ້ໃຫ້ຍ່ອມຫຼ້ຽງຊີວິດຜູ້ຂໍ—ແລະຫຼ້ຽງຊີວິດຂອງຕົນເອງດ້ວຍ.”
Verse 6
आनुृशंस्य॑ परो धर्मो याचते यत् प्रदीयते । अयाचत: सीदमानानू् सर्वोपायैर्निमन्त्रयेत्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ການໃຫ້ດ້ວຍເມດຕາກະລຸນາ ແມ່ນທຳອັນສູງສຸດ—ເມື່ອມອບຂອງໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ຂໍ. ແຕ່ຜູ້ທີ່ທົນທຸກຢ່າງງຽບໆ ແລະບໍ່ຂໍທານ, ໂດຍສະເພາະພຣາຫມັນຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ຄວນຖືກສືບຫາດ້ວຍທຸກວິທີ ເຊີນມາດ້ວຍຕົນເອງ ແລະອຸປະຖຳດ້ວຍຂອງທານ.”
Verse 7
यदि वै तादृशा राष्ट्रान् वसेयुस्ते द्विजोत्तमा: । भस्मच्छन्नानिवाग्नींस्तान् बुध्येथास्त्वं प्रयत्नत:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ຖ້າໃນອານາຈັກຂອງເຈົ້າ ມີພຣາຫມັນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ແບບນັ້ນອາໄສຢູ່, ພວກເຂົາດັ່ງໄຟທີ່ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຂີ້ເຖົ່າ. ເຈົ້າຄວນພາກພຽນສືບຫາໃຫ້ພົບ ແລະຮູ້ຈັກພວກເຂົາຢ່າງລະມັດລະວັງ.”
Verse 8
तपसा दीप्यमानास्ते दहेयु: पृथिवीमपि । अपूज्यमाना: कौरव्य पूजाहस्तु तथाविधा:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ກໍຣະວະຍະ, ຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິຂອງວົງກຸຣຸ! ພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ລຸກໂຊດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຕະປະ, ຫາກຖືກປະມາດບໍ່ບູຊາ ແລະຖ້າພວກເຂົາປາດຖະໜາ, ກໍອາດເຜົາແມ່ນແຕ່ແຜ່ນດິນທັງປວງໃຫ້ເປັນຂີ້ເຖົ່າໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ພຣາຫມັນແບບນັ້ນ ຄວນໄດ້ຮັບການບູຊາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບເສມອ.”
Verse 9
पूज्या हि ज्ञानविज्ञानतपोयोगसमन्विता: । तेभ्य पूजां प्रयुज्जीथा ब्राह्मुणेभ्य: परंतप
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບຣາຫມັນທັງຫຼາຍຜູ້ພ້ອມດ້ວຍວິທະຍາອັນສັກສິດ ແລະປັນຍາທີ່ຮູ້ແຈ້ງຈາກການປະຈັກ, ພ້ອມດ້ວຍຕະປະສະຍາ ແລະໂຍຄະອັນມີວິໄນ—ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການນັບຖື. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ເຜົາຜານສັດຕູ, ເຈົ້າຄວນຖວາຍການບູຊາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະໃຫ້ກຽດອັນຄວນແກ່ພວກເຂົາ».
Verse 10
ददद् बहुविधान् दायानुपागच्छन्नयाचताम् । यदनग्निहोत्रे सुहुते सायंप्रातर्भवेत् फलम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດໃຫ້ທານຫຼາຍປະເພດຢ່າງບໍ່ຂາດ ແລະເຂົ້າໄປຫາຜູ້ທີ່ບໍ່ຂໍ, ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ບຸນຜົນເທົ່າກັນກັບຜົນທີ່ເກີດຈາກການຖວາຍອັກນິໂຫຕຣະ (Agnihotra) ຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ຜົນນັ້ນບັງເກີດທັງຍາມແລງ ແລະຍາມເຊົ້າ».
Verse 11
विद्यावेदब्रतस्नातानव्यपाश्रयजीविन:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «(ຄວນນັບຖື ແລະອຸປະຖຳ) ຜູ້ທີ່ຝຶກຝົນໃນວິຊາ ແລະເວດ, ຜູ້ທີ່ສຳເລັດວຣະຕະ ແລະວິໄນແຫ່ງຊີວິດນັກສຶກສາອັນສັກສິດ, ແລະຜູ້ທີ່ດຳລົງຊີວິດໂດຍບໍ່ພຶ່ງພາຜູ້ອື່ນ».
Verse 12
गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्म॒णान् संशितव्रतान् । कृतैरावसशथैह्द्यै: सप्रेष्यै: सपरिच्छदै:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «(ຄວນນັບຖື) ບຣາຫມັນຜູ້ອຸທິດຕົນໃນສະວາດະຍາຍ (ການສຶກສາເວດດ້ວຍຕົນເອງ) ແລະຕະປະສະຍາອັນລຶກລັບພາຍໃນ, ແລະຜູ້ໝັ້ນຄົງໃນວຣະຕະ—ໂດຍຈັດຫາທີ່ຢູ່ອາໄສທີ່ສ້າງດີ ແລະນ່າຊື່ນໃຈ, ພ້ອມຜູ້ຮັບໃຊ້ ແລະເຄື່ອງໃຊ້ຈຳເປັນ».
Verse 13
निमन्त्रयेथा: कौरव्य कामै श्नान्यैर्द्धिजोत्तमान् | कुरुनन्दन! जो विद्या और वेदव्रतमें निष्णात हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ກໍຣະວະຍະ, ໂອ ຄວາມຊື່ນໃຈແຫ່ງກຸຣຸ—ຈົ່ງເຊີນບຣາຫມັນຜູ້ດີເລີດມາ ໂດຍຈັດເຕັມສິ່ງຈຳເປັນສຳລັບການອາບນ້ຳ ແລະການຕ້ອນຮັບ. ຜູ້ທີ່ຊຳນານໃນວິຊາ ແລະວຣະຕະແຫ່ງເວດ; ຜູ້ທີ່ບໍ່ດຳລົງຊີວິດໂດຍພຶ່ງພາຜູ້ອື່ນ; ຜູ້ທີ່ສະວາດະຍາຍ ແລະຕະປະສະຍາຖືກຮັກສາໄວ້ຢ່າງລຶກລັບ; ແລະຜູ້ທີ່ຖືວຣະຕະຢ່າງເຂັ້ມງວດ—ບຣາຫມັນອັນປະເສີດເຊັ່ນນັ້ນ ເຈົ້າຄວນເຊີນມາຍັງເຮືອນຂອງເຈົ້າ. ຈົ່ງໃຫ້ສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສອັນນ່າຊື່ນໃຈໃຫ້ພວກເຂົາ ໃຫ້ພ້ອມດ້ວຍຜູ້ຮັບໃຊ້, ສິ່ງຈຳເປັນ, ແລະຄວາມສະດວກສະບາຍອື່ນໆ ແລ້ວຈຶ່ງມອບໃຫ້ພວກເຂົາ. ແຕ່ໂອ ຢຸທິສະຖິຣະ—ພວກເຂົາຈະຮັບຂອງທີ່ປາດຈາກສັດທາໄດ້ຫຼື?»
Verse 14
अपि ते ब्राह्मणा भुक्त्वा गता: सोद्धरणान् गृहान्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ພວກພຣາຫມັນ ໄດ້ຮັບອາຫານແລ້ວ ແລະໄດ້ກັບໄປບ້ານຂອງຕົນແລ້ວບໍ—ບ້ານທີ່ມີເຄື່ອງຫຼ້ຽງຊີວິດ ແລະເສບຽງອາຫານພ້ອມພຽງ?»
Verse 15
अन्नानि प्रात:सवने नियता ब्रह्मबचारिण:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ພວກພຣະຫມະຈາຣິນ (ນັກສຶກສາຜູ້ຖືພຣະຫມະຈັນ) ຜູ້ມີວິໄນ ຮັບປະທານອາຫານໃນພິທີຕອນເຊົ້າ ຢ່າງມີລະບຽບກຳນົດ.»
Verse 16
माध्यन्दिनं ते सवनं ददतस्तात वर्तताम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ຂໍໃຫ້ພິທີບູຊາຕອນທ່ຽງຂອງເຈົ້າ ດຳເນີນໄປດ້ວຍຄວາມສຳເລັດ ໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າກຳລັງປະກອບມັນ.»
Verse 17
तृतीयं सवन ते वै वैश्वदेवं युधिछिर
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສະຖິຣະ, ພິທີປະຈຳວັນຄັ້ງທີສາມຂອງເຈົ້າ ແທ້ຈິງແລ້ວ ແມ່ນການບູຊາ ໄວສະວະເດວະ (Vaiśvadeva).»
Verse 18
अहिंसा सर्वभूते भ्य: संविभागश्चन भागश:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ອະຫິງສາ—ການບໍ່ເຮັດຮ້າຍຕໍ່ສັດທັງປວງ—ແລະການແບ່ງປັນ, ຄືການໃຫ້ຮ່ວມກັນ ບໍ່ໃຫ້ດ້ວຍໃຈແບ່ງແຍກຫຼືຫວັງກັກໄວ້ເພື່ອຕົນ, ຄວນຖືເປັນທຳອັນຊອບ.»
Verse 19
एष ते विततो यज्ञ: श्रद्धापूत: सदक्षिण:,इस प्रकार जो तुम्हारे श्रद्धासे पवित्र एवं दक्षिणायुक्त यज्ञका विस्तार हो रहा है; यह सभी यज्ञोंस बढ़कर है। तात युधिष्छिर! तुम्हारा यह यज्ञ सदा चालू रहना चाहिये
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຍັດຍະຂອງເຈົ້ານີ້ ໄດ້ຖືກຂະຫຍາຍອອກຢ່າງຄົບຖ້ວນ—ບໍລິສຸດດ້ວຍສັດທາ ແລະມີດັກຊິນາ (ຂອງຖວາຍຕາມພິທີ) ຄົບຄັນ. ມັນເຫນືອກວ່າຍັດຍະທັງປວງ. ໂອ ລູກຮັກ ຢຸທິສະຖິຣ, ຍັດຍະນີ້ຂອງເຈົ້າ ຄວນໃຫ້ເຄື່ອນໄຫວຕໍ່ເນື່ອງຢູ່ເສມອ».
Verse 20
विशिष्ट: सर्वयज्ञानां नित्यं तात प्रवर्तताम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກຮັກ, ຂໍໃຫ້ຍັດຍະນີ້—ອັນເປັນເລີດເຫນືອຍັດຍະທັງປວງ—ດໍາເນີນຕໍ່ໄປໂດຍບໍ່ຂາດຕອນ. ໂອ ຢຸທິສະຖິຣ, ການຂະຫຍາຍພິທີຂອງເຈົ້າ ທີ່ບໍລິສຸດດ້ວຍສັດທາ ແລະມີດັກຊິນາ (ຂອງຖວາຍຕາມພິທີ) ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ນັ້ນເຫນືອກວ່າຍັດຍະທັງປວງ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຄວນໃຫ້ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ເສມອ».
Verse 60
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि षष्टितमो5ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດ ບົດທີ 60 ໃນພາກ «ທານະ-ທັມມະ» ພາຍໃນ «ອະນຸສາສະນະປະວະ» ຂອງ «ມະຫາພາຣະຕະ» ອັນຄວນເຄົາລົບ.
Verse 106
विद्यावेदब्रतवति तद्दानफलमुच्यते । जो याचना नहीं करते
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ບັດນີ້ ຈະກ່າວເຖິງຜົນແຫ່ງທານ ສໍາລັບຜູ້ມີວິຊາ ຮູ້ເວດ ແລະຮັກສາວຣະຕະ. ບໍ່ຄວນລໍຖ້າໃຫ້ຖືກຂໍ; ແຕ່ຄວນໄປດ້ວຍຕົນເອງ ແລະຖວາຍຂອງຈໍາເປັນຫຼາຍປະການໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ຂໍທານ. ບຸນທີ່ໄດ້ຈາກການປະກອບອັກນິໂຫຕຣະໃຫ້ຖືກພິທີ ໃນຍາມເຊົ້າແລະຍາມແລງ ນັ້ນ ຍ່ອມໄດ້ເທົ່າກັນກັບບຸນຈາກການໃຫ້ທານແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ເວດ ແລະດໍາລົງຊີວິດຕາມວຣະຕະ».
Verse 136
कार्यमित्येव मन्वाना धर्मज्ञा: सूक्ष्मदर्शिन: | युधिष्ठिर! वे धर्मज्ञ तथा सूक्ष्मदर्शी ब्राह्मण तुम्हारे श्रद्धायुक्त दानको कर्तव्यबुद्धिसे किया हुआ मानकर अवश्य स्वीकार करेंगे
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສະຖິຣ, ພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນ—ຜູ້ຮູ້ທັມ ແລະມີສາຍຕາລະອຽດ—ຈະຮັບທານຂອງເຈົ້າແນ່ນອນ ໂດຍເຂົ້າໃຈວ່າ ມັນຖືກຖວາຍດ້ວຍສັດທາ ແລະດ້ວຍຈິດສໍານຶກແຫ່ງໜ້າທີ່. ເພາະຜູ້ຮູ້ຍ່ອມພິຈາລະນາທານ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ຮູບນອກ ແຕ່ຍັງເບິ່ງເຈດຕະນາທີ່ສອດຄ່ອງກັບທັມທີ່ຢູ່ຂ້າງຫຼັງມັນ».
Verse 146
येषां दारा: प्रतीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षका: । जैसे किसान वर्षाकी बाट जोहते रहते हैं
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ເມຍຂອງເຂົາຄອຍຖ້າດ້ວຍຄວາມຫວັງອັນກະວົນກະວາຍ—ເຫມືອນຊາວນາຄອຍຝົນ—ນັ່ງຢູ່ເຮືອນຄອຍອາຫານ ແລະປອບໃຈລູກໆວ່າ ‘ພໍ່ຈະກັບມາໃນບໍ່ຊ້າ ພ້ອມອາຫານ’—ພຣາຫມັນເຊັ່ນນັ້ນໄດ້ມາກິນຢູ່ເຮືອນເຈົ້າ ແລ້ວກັບໄປເຮືອນຂອງຕົນແລ້ວບໍ?»
Verse 156
ब्राह्मणास्तात भुञ्जानास्त्रेताग्निं प्रीणयन्त्युत । तात! नियमपूर्वक ब्रह्मचर्यव्रतका पालन करनेवाले ब्राह्मण यदि प्रातःकाल घरमें भोजन करते हैं तो तीनों अग्नियोंको तृप्त कर देते हैं
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ເມື່ອພຣາຫມັນກິນຕາມລະບຽບ ພວກເຂົາຍັງເຮັດໃຫ້ໄຟສັກສິດທັງສາມ (ໄຕຣອັກນິ) ພໍໃຈດ້ວຍ. ພຣາຫມັນຜູ້ມີວິໄນ—ໂດຍສະເພາະຜູ້ຮັກສາພຣະພຣົມຈັນຍະ (brahmacarya) ດ້ວຍຂໍ້ກໍານົດ—ບໍ່ເຫັນການກິນເປັນຄວາມເພີດເພີນລ້ວນໆ; ເມື່ອຮັບປະທານດ້ວຍກົດແລະຄວາມບໍລິສຸດ ມັນກາຍເປັນການກະທໍາທີ່ຫຼ້ຽງດູ ແລະເຮັດໃຫ້ໄຟສັກສິດພໍໃຈ ພ້ອມທັງຄໍາສັ່ງສອນແຫ່ງທຳມະຕາມແນວເວດ.»
Verse 163
गोहिरण्यानि वासांसि तेनेन्द्र: प्रीयतां तव । बेटा! दोपहरके समय जो तुम ब्राह्मणोंको भोजन कराकर उन्हें गौ, सुवर्ण और वस्त्र प्रदान करते हो, इससे तुम्हारे ऊपर इन्द्रदेव प्रसन्न हों
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ເມື່ອເຈົ້າເລີ້ຍງອາຫານພຣາຫມັນໃນເວລາທ່ຽງ ແລ້ວມອບຂອງທານເປັນງົວ, ຄໍາ, ແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ—ຂໍໃຫ້ພຣະອິນທຣາພໍໃຈໃນເຈົ້າ. ການຕ້ອນຮັບທັນເວລາ ແລະການໃຫ້ທານເຊັ່ນນີ້ ໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນວ່າເປັນການກະທໍາທີ່ຄ້ຳຈຸນທຳມະ ແລະນໍາພາພຣະພອນແຫ່ງເທວະດາ.»
Verse 176
यद् देवेभ्य: पितृभ्यश्न विप्रेभ्यश्न प्रयच्छसि । युधिष्ठिर! तीसरे समयमें जो तुम देवताओं, पितरों और ब्राह्मणोंके उद्देश्यसे दान करते हो, वह विश्वेदेवोंको संतुष्ट करनेवाला होता है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ເຈົ້າໃຫ້ເປັນທານ ໂດຍມີໃຈຕັ້ງໃຈນົບນ້ອມຕໍ່ເທວະດາ, ພິຕຣະ (ບັນພະບຸລຸດ), ແລະພຣາຫມັນ—ເມື່ອຖວາຍໃນເວລາທີສາມຕາມທີ່ກໍານົດ—ຈະກາຍເປັນເຄື່ອງບູຊາທີ່ເຮັດໃຫ້ວິສະເວເທວະ (Viśvedevas) ພໍໃຈ. ຄໍາສອນນີ້ຊີ້ວ່າ ທານຈະມີພະລັງທັງດ້ານຈິດທຳ ແລະພິທີກຳຢ່າງເຕັມທີ່ ເມື່ອສອດຄ່ອງກັບຜູ້ຮັບ, ເຈດຕະນາ, ແລະເວລາ.»
Verse 186
दमस्त्यागो धृति: सत्यं भवत्यवभूथाय ते । सब प्राणियोंके प्रति अहिंसाका भाव रखना
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ການຂົ່ມໃຈຕົນ, ການສະຫຼະ, ຄວາມອົດທົນໝັ້ນຄົງ, ແລະຄວາມຈິງ—ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຈະເປັນຜົນແທ້ຂອງເຈົ້າ ເທົ່າກັບຜົນຂອງການອາບນ້ໍາອະວະພຣຶຖະ (avabhṛtha) ໃນທ້າຍຍັນຍະ. ການມີໃຈອະຫິງສາຕໍ່ສັດທັງປວງ, ການມອບສ່ວນທີ່ຄວນໄດ້ໃຫ້ແຕ່ລະຜູ້ຕາມຄວາມເໝາະ, ການຄຸ້ມຄອງອິນທຣີ, ການໃຫ້ແລະການປ່ອຍວາງ, ຄວາມອົດທົນແລະຄວາມໝັ້ນຄົງ, ການເວົ້າຄວາມຈິງ—ຄຸນທຳເຫຼົ່ານີ້ແຫຼະ ເປັນບຸນຜົນທີ່ຜູ້ຄົນສະແຫວງຫາໃນທ້າຍພິທີອາບນ້ໍາ.»
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira seeks a structured rule-set for dāna conditioned by nakṣatra and yoga—i.e., how to align charitable action with calendrical timing as an element of disciplined dharma practice.
The chapter frames dāna as both materially specific and temporally indexed: gifts are selected and scheduled (often with fasting) to support recipients and to cultivate merit, presenting a catalogic model of ethical action.
Yes. Nearly every prescription is paired with stated outcomes (e.g., attainment of auspicious worlds, freedom from fear, prosperity, favorable rebirth), and the close reiterates the teaching as an “outline” of nakṣatra-yoga-based results transmitted through tradition.