Shloka 22
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
भीष्मजीने कहा--भारत! मनुष्योंके हितसे सम्बन्ध रखनेवाला जो कोई भी कर्म है
bhīṣma uvāca | bhāryā patyṛtvijācāryāḥ śiṣyopādhyāya eva ca | mṛṣokte daṇḍam arhanti nety āhur apare janāḥ ||
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ! ກິດຈະກຳໃດໆ ທີ່ກ່ຽວພັນກັບປະໂຫຍດຂອງມະນຸດ ຍ່ອມຖືກພິຈາລະນາຕາມລະບຽບການ (vyavasthā) ເພື່ອຄວາມເປັນລະບຽບ. ເມື່ອບຸກຄົນຜູ້ຮູ້ທັນທັງຫຼາຍປະຊຸມກັນ ແລະຕົກລົງວ່າ ‘ກະນີນີ້ຄວນໃຫ້ແກ່ຊາຍນັ້ນ’ ລະບຽບການນັ້ນແຫຼະເປັນຜູ້ກຳນົດການແຕ່ງງານ. ຜູ້ໃດທີ່ໂກຫລອກເພື່ອກັບຄືນຫຼືທຳລາຍລະບຽບນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຮັບບາບ. ແມ່ຍິງຜູ້ເປັນພັນລະຍາ, ຜົວ, ພຣາຫມະນຜູ້ປະກອບຍັດ (ṛtvij), ອາຈານ (ācārya), ສິດ, ແລະອຸປາທະຍາຍ (upādhyāya) ຖ້າໂກຫລອກຂັດກັບລະບຽບນັ້ນ ກໍຄວນຮັບໂທດ. ແຕ່ບາງຄົນອື່ນກ່າວວ່າ ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ຄວນຖືກລົງໂທດ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
False speech is ethically serious because it disrupts dharma and social arrangements meant for human welfare; therefore even socially respected roles (spouses, priests, teachers, students) can be liable to punishment for lying—though Bhishma notes that some authorities dispute this liability.
In Bhishma’s instruction on dharma, he discusses accountability for speech and conduct. He lists key social and religious roles and states that if they lie, they deserve punishment, while also recording an alternative opinion that exempts them.