Shloka 40
Viśvāmitra-janma: Ṛcīka–Satyavatī–Gādhi and the Charu Exchange (विश्वामित्र-जन्म: ऋचीक–सत्यवती–गाधि वृत्तान्तः)
व्यत्यासस्तु कृतो यस्मात् त्वया मात्रा च ते शुभे । तस्मात् सा ब्राह्मण श्रेष्ठ माता ते जनयिष्यति,'शुभे! तुमने और तुम्हारी माताने अदला-बदली कर ली है, इसलिये तुम्हारी माता श्रेष्ठ ब्राह्मणपुत्रको जन्म देगी और भटद्रे! तुम भयंकर कर्म करनेवाले क्षत्रियकी जननी होओगी। भाविनि! माताके स्नेहमें पड़कर तुमने यह अच्छा काम नहीं किया”
vyatyāsas tu kṛto yasmāt tvayā mātrā ca te śubhe | tasmāt sā brāhmaṇaśreṣṭhā mātā te janayiṣyati ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ເນື່ອງຈາກການສະຫຼັບກັນທີ່ເຈົ້າແລະແມ່ຂອງເຈົ້າໄດ້ເຮັດໄວ້, ໂອ ນາງຜູ້ເປັນມົງຄຸນ, ດັ່ງນັ້ນແມ່ຂອງເຈົ້າຈະໃຫ້ກຳເນີດບຸດພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Actions motivated by attachment can still carry binding consequences; an intentional ‘exchange’ (vyatyāsa) alters outcomes, and Bhīṣma frames the result as a moral-causal inevitability.
Bhīṣma explains that because the addressed woman and her mother have performed an exchange, the mother will consequently give birth to an excellent Brāhmaṇa—stating the outcome as the direct result of their act.