Shloka 73
तत्परेणैव नान्येन शक््यं होतस्य दर्शनम् । किंतु वे बालक हैं। अहंकारवश अपनेको पण्डित मानते हैं। अतः वे जो पूर्वोक्त निश्चय करते हैं
tatpareṇaiva nānyena śakyaṃ hotasya darśanam |
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ການເຫັນຄວາມຈິງສູງສຸດນັ້ນ ບໍ່ອາດບັນລຸໄດ້ດ້ວຍວິທີອື່ນ ນອກຈາກການອຸທິດໃຈຢ່າງເອກະຈິດຕໍ່ມັນ. ມີແຕ່ຜູ້ທີ່ລະທິ້ງຄວາມຂີ້ຄ້ານ ຝຶກໂຍຄະເປັນເວລາຍາວ ແລະພາກພຽນບໍ່ຂາດເພື່ອຮູ້ເຫັນໂດຍກົງ ຈຶ່ງຈະເຫັນຄວາມຈິງນັ້ນ; ຄົນອື່ນບໍ່ອາດ. ການພຶ່ງພາການຮັບຮູ້ທາງປະສາດສຳຜັດຢ່າງດຽວ ບໍ່ພໍສຳລັບຕັດສິນວ່າອັນໃດແທ້—ເຫມືອນຄວາມຟ້າຂອງທ້ອງຟ້າທີ່ເຫັນຊັດ ແຕ່ທ້າຍທີ່ສຸດກໍເປັນພຽງພາບລວງ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນເລື່ອງທັມມະ ພຣະເຈົ້າ ແລະໂລກໜ້າ ເປັນຕົ້ນ ພະຄຳພີເປັນຫຼັກຖານສູງສຸດ ເພາະວິທີຮູ້ອື່ນໆ ບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງຂອບເຂດນັ້ນ. ແລະຖ້າຖາມວ່າ ພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ພຽງອົງດຽວ ຈະເປັນເຫດແຫ່ງໂລກໄດ້ແນວໃດ—ຄຳຕອບຄື: ດ້ວຍວິໄນໂຍຄະທີ່ຕໍ່ເນື່ອງ ແລະຄວາມພາກພຽນບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ໃນການຮູ້ເຫັນ ພ້ອມກັບດຳລົງຊີວິດຢ່າງຮັບຜິດຊອບ ຜູ້ແສວງຫາຈຶ່ງບັນລຸການຮູ້ເຫັນໂດຍກົງ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Direct realization of the supreme truth is possible only through sustained, single-minded spiritual discipline (yoga) and persistent effort; sense-perception alone cannot adjudicate realities beyond its reach, so śāstra is authoritative regarding dharma, God, and the afterlife.
Bhīṣma instructs the listener by critiquing overconfidence in mere perception and intellectual pride, using the example of the sky’s apparent blueness to show perceptual error, and then prescribing long-term yogic practice and steady striving as the means to ‘see’ Brahman.