Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 203
Devanagari script
ममैषा सुप्रिया भार्या नैनामुत्स्रष्टमुत्सहे । “नारदजीके मुखसे उतथ्यकी यह बात सुनकर वरुणने उनसे कहा--“यह मेरी अत्यन्त प्यारी भार्या है। मैं इसे छोड़ नहीं सकता”
Transliteration
mama eṣā supriyā bhāryā nainām utsraṣṭum utsahe |
Translation
ວະຣຸນ ຕອບກັບ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳຮ້ອງຂໍນັ້ນວ່າ: “ນາງນີ້ແມ່ນເມຍທີ່ຂ້າຮັກຢ່າງຍິ່ງ; ຂ້າບໍ່ອາດປ່ອຍນາງໄປໄດ້.” ຖ້ອຍຄຳນີ້ສະທ້ອນຄວາມຕຶງຕັນທາງທັມມະ ລະຫວ່າງການສະໜອງຄຳຮ້ອງຂໍຂອງຜູ້ອື່ນ ແລະການຮັກສາພັນທະແຫ່ງຄູ່ຄອງຂອງຕົນ.
Word by Word
ममof me / my
मम:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, षष्ठी, एकवचन
एषाthis (woman)
एषा:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुप्रियाvery dear
सुप्रिया:
विशेषण (कर्तृसम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootसुप्रिय
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एनाम्her / this (woman) (as object)
एनाम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्स्रष्टुम्to abandon / to give up
उत्स्रष्टुम्:
TypeVerb
Rootउत्-√सृज्
Formतुमुन् (infinitive)
उत्सहेI am able / I dare
उत्सहे:
Karta
TypeVerb
Rootउत्-√सह्
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, आत्मनेपद
Speaker
अजुन उवाच
Characters & Entities
V
VaruṇaB
bhāryā (wife)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of marital commitment: even under pressure, one may refuse an act that violates one’s duty and bond toward a spouse.
A request is made concerning Varuṇa’s wife; Varuṇa responds that she is extremely dear to him and that he cannot bring himself to abandon her.