Shloka 21
ईशान: प्राणद: प्राणो ज्येष्ठ: श्रेष्ठ: प्रजापति: । हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवों मधुसूदन:
īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ | hiraṇyagarbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແມ່ນ ອີສານະ ຈອມເຈົ້າຜູ້ປົກຄອງສັດທັງປວງ; ຜູ້ປະທານລົມຫາຍໃຈ ແລະເປັນລົມຫາຍໃຈນັ້ນເອງ. ເພາະເປັນເຫດປັດໃຈດັ້ງເດີມ ພຣະອົງຈຶ່ງເປັນຜູ້ໃຫຍ່ສຸດ; ເພາະເປັນຄຸນຄ່າສູງສຸດ ພຣະອົງຈຶ່ງເປັນຜູ້ດີທີ່ສຸດ. ພຣະອົງແມ່ນ ປຣະຊາປະຕິ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງສັດໂລກ. ພຣະອົງແມ່ນ ຮິຣັນຍະຄັຣພະ ຜູ້ແຜ່ຊຶມຢູ່ໃນໄຂ່ຄຳແຫ່ງຈັກກະວານ ເປັນຕົ້ນທາງແຫ່ງການສ້າງ; ແລະ ພູຄັຣພະ ຜູ້ອຸ້ມພື້ນດິນໄວ້ໃນຄັນຂອງພຣະອົງ. ພຣະອົງແມ່ນ ມາທະວະ ຄູ່ຄອງຂອງລັກສະມີ; ແລະ ມະທຸສູທະນະ ຜູ້ປະຫານອະສຸຣະນາມ ມະທຸ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches devotion grounded in understanding: the Divine is praised as ruler, life-giver, primal cause, cosmic source, world-supporter, and destroyer of evil. Remembering such names cultivates humility (dependence on the life-giver), ethical steadiness (aligning with the supreme), and trust in divine protection.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs and uplifts by reciting and explaining divine epithets. Here he continues a sequence of names (commonly associated with Viṣṇu/Kṛṣṇa) that describe the Lord’s sovereignty, creative pervasion, sustaining power, and heroic destruction of demonic forces.