Shloka 4
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
श्रीमहेश्वर बोले--तपोवनमें निवास करनेवाली देवि! तुम भूत और भविष्यको जाननेवाली
śrīmaheśvara uvāca—tapovane nivāsa-karaṇe devī! tvaṁ bhūta-bhaviṣya-jñā, dharma-tattva-vid, svayam api dharmācāra-parā ca. sundara-keśa-bhrū-lalāme satī-sādhvī himavān-kumārī! tvaṁ kārya-kuśalā, indriya-saṁyama-mano-nigraha-sampannā ca. tava ahaṁtā-mamatāyāḥ sarvathā abhāvaḥ; ataḥ varārohe! ahaṁ tvāṁ ekaṁ praśnaṁ pṛcchāmi. mama pṛṣṭe tvaṁ mama abhipreta-viṣayaṁ vada.
sāvitrī brahmaṇaḥ sādhvī, kauśikasya śacī satī; lakṣmīr viṣṇoḥ priyā bhāryā, dhṛtir bhāryā yamasya tu; mārkaṇḍeyasya dhūmorṇā, ṛddhir vaiśravaṇasya ca; varuṇasya gaurī bhāryā, sūryasya suvarcalā; candrasya rohiṇī sādhvī, agner bhāryā svāhā; kaśyapasya aditir bhāryā—etāḥ sarvāḥ pativratā devyaḥ. devī! tvaṁ etāḥ sarvāḥ sadā saṅgatā, etābhyaś ca dharma-vārtāṁ pṛṣṭavatī asi.
ພຣະມະເຫສະວະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ ຜູ້ພຳນັກໃນປ່າແຫ່ງຕະປະ! ເຈົ້າຮູ້ທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ; ເຈົ້າເຂົ້າໃຈຫຼັກແທ້ແຫ່ງທຳມະ ແລະເຈົ້າເອງກໍດຳເນີນຕາມທຳມະ. ໂອ ທິດາແຫ່ງຫິມະວານ ຜູ້ບໍລິສຸດແລະມີຄຸນທຳ ຜົມງາມ ແລະຄິ້ວງາມ! ເຈົ້າຊຳນານໃນການງານ ພ້ອມດ້ວຍການຂົ່ມອິນຊີ ແລະການຄອບຄຸມໃຈ. ໃນເຈົ້າບໍ່ມີຮ່ອງຮອຍແຫ່ງອັດຕາ ແລະຄວາມຍຶດຖື. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ນາງຜູ້ມີສະໂພກງາມ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະຖາມເຈົ້າເລື່ອງໜຶ່ງ; ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຖາມ ຈົ່ງບອກສິ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຮູ້. ສາວິຕຣີ ເປັນພຣະຍາຜູ້ມີສິນຂອງພຣະພຣະຫມາ; ຊະຈີ ເປັນພຣະຍາຜູ້ສັດຊື່ຂອງອິນທຣະ (ເກົາສິກ); ລັກສະມີ ເປັນພຣະຍາອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງວິສນຸ; ທຣິຕິ ເປັນພຣະຍາຂອງຍະມະ; ທູໂມຣນາ ເປັນພຣະຍາຂອງມາຣະກັນເດຍ; ຣິດທິ ເປັນພຣະຍາຂອງໄວສຣະວະນະ (ກຸເບຣ); ເກົາຣີ ເປັນພຣະຍາຂອງວະຣຸນ; ສຸວັຣຈະລາ ເປັນພຣະຍາຂອງສູຣຍະ; ໂຣຫິນີ ເປັນຄູ່ຄອງຜູ້ບໍລິສຸດຂອງຈັນທຣະ; ສວາຫາ ເປັນພຣະຍາຂອງອັກນິ; ແລະ ອະດິຕິ ເປັນພຣະຍາຂອງກັດຊະຍະປະ—ເທວີເຫຼົ່ານີ້ທັງໝົດເປັນຜູ້ຖືສາມີເປັນເທວະ. ໂອ ເທວີ, ເຈົ້າໄດ້ຄົບຄ່ຳກັບນາງເຫຼົ່ານັ້ນເສມອ ແລະໄດ້ຖາມເລື່ອງທຳມະຈາກນາງເຫຼົ່ານັ້ນ»។
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The passage frames dharma as lived discipline: true virtue is marked by self-restraint (control of senses and mind) and inner purity (absence of ego and possessiveness). It also presents a traditional ethical ideal—pativratā-dharma—by listing exemplary divine wives as models of steadfastness and righteous conduct.
Maheśvara addresses the Goddess in an ascetic forest setting, praises her spiritual qualifications, and prepares to question her. He then cites a roster of renowned virtuous wives (of gods and sages), noting that she has associated with them and learned dharma through their counsel—setting the stage for a discussion on righteous conduct.