Shloka 16
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
उमाने कहा--भगवन्! सर्वभूतेश्वर! भूत
strī ca bhūteśa satataṃ striyam evānudhāvati | mayā sammānitāś caiva bhaviṣyanti saridvarāḥ ||
ອຸມາກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຜູ້ຈະເລີນ, ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ—ໂອ ມະຫາເທວະ, ຜູ້ສູງສຸດ ແລະເປັນຮູບແຫ່ງອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ—ໂດຍອໍານາດຂອງພຣະອົງ ຖ້ອຍຄໍາຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບແຮງດົນໃຈ; ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າສາມາດພັນລະນາທຳຂອງແມ່ຍິງໄດ້. ແຕ່ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງເທວະ, ແມ່ນ້ໍາອັນປະເສີດເຫຼົ່ານີ້ ອຸດົມດ້ວຍນໍ້າຈາກທີ່ຂ້າມນໍ້າສັກສິດທັງປວງ ກໍາລັງເຂົ້າມາໃກ້ພຣະອົງ ເພື່ອພິທີອາບນໍ້າ ແລະພິທີຈິບນໍ້າ (ອາຈະມະນ) ຫຼືເພື່ອສຳຜັດພຣະບາດຂອງພຣະອົງ. ຫຼັງຈາກປຶກສາກັບພວກນາງແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈະວາງໄວ້ຕາມລໍາດັບ ໜ້າທີ່ຂອງແມ່ຍິງ. ຜູ້ຊາຍຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ຊາຍ’ ຢ່າງແທ້ຈິງ ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອເຂົາມີຄວາມສາມາດ ແຕ່ປາສະຈາກຄວາມອວດອ້າງ. (ຄໍາກະວີ) «ແລະ ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ, ແມ່ຍິງຍ່ອມຕາມຫຼັງແມ່ຍິງຢູ່ເສມອ; ແລະແມ່ນ້ໍາອັນປະເສີດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ກຽດ ຈະເປັນມົງຄຸນ ແລະມີໃຈດີແນ່ນອນ»។
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The passage frames dharma-teaching as requiring divine inspiration and humility: true strength is paired with freedom from arrogance. It also signals that women’s conduct (strī-dharma) will be explained in an ordered way, in consultation with sacred rivers—linking ethical instruction with purity, tīrtha-tradition, and reverence.
Umā addresses Śiva (Bhūteśa/Mahādeva), saying her speech has become empowered to teach strī-dharma. She pauses because sacred rivers, bearing tīrtha-waters, approach Śiva for ritual purposes (bathing, sipping, touching his feet). She proposes to consult them and then present the teaching sequentially.