Adhyaya 133
दानशील-समाचारः, सत्कारः, अहिंसा च (Umā–Maheśvara Saṃvāda)
Upa-parva: Dāna-Dharma and Śīla–Karma Discourse (Umā–Maheśvara Saṃvāda)
Umā asks which dispositions and actions lead humans to attain heaven, and by what kind of giving. Maheśvara answers with an enumerative ethics of generosity: honoring brāhmaṇas/learned persons; giving food, drink, clothing; providing shelter, assembly-halls, wells, water-stations, ponds, and various daily supports; and donating seats, beds, conveyances, wealth, gems, houses, grain, cattle, fields, and other resources with a pleased and steady mind. Such a donor attains devaloka, enjoys celestial pleasures, and later returns to human birth in an affluent household with resources and social regard. The chapter then contrasts this with stinginess and refusal to give even when able—especially toward the needy, mendicants, and guests—leading to naraka and subsequent birth in impoverished or socially degraded conditions, characterized by scarcity and hardship. A further contrast is drawn between arrogant, contemptuous persons who deny basic honors (seat, path, water, arghya/ācamanīya) and disrespect teachers and elders, versus the humble, courteous, non-hostile person who welcomes beings, honors guests and gurus, and acts without violence; the latter attains svarga and favorable human rebirth. Finally, Umā inquires about differences in intelligence (prajñā/medhā) and certain impairments. Maheśvara explains that those who regularly consult learned brāhmaṇas about wholesome/unwholesome conduct, avoid harmful acts, and pursue the better path gain happiness and are reborn intelligent. The text also attributes congenital blindness, illness, and certain sexual impairments to specific transgressive behaviors, and concludes by reaffirming the established boundaries (maryādā) of dharma and the confusion of those who invert dharma/adharma, describing their degraded ritual condition in later births.
Chapter Arc: वायु देवताओं और पितरों को तृप्त करने वाले ‘धर्म’ का रहस्य खोलते हैं—ऐसा धर्म जो मनुष्य को सुखावह और परलोक-हितकारी है। → वायु विधिपूर्वक नित्य अग्निकार्य, श्राद्ध-आचरण, तिलोदक-दान और वेदपारग ब्राह्मण-भोजन की मर्यादा बताते हैं; साथ ही संकेत करते हैं कि कुछ कर्म ‘गुह्य’ होकर भी निन्दनीय हैं और उनसे पितर-देव असंतुष्ट होते हैं। → ‘अप्रशस्त गुह्य’ का उद्घाटन—ऐसे विकृत/अशुद्ध आचरण जिनमें अग्नि, हवि और पात्रता का अपमान होता है; वायु स्पष्ट करते हैं कि इनसे पितर तृप्त नहीं होते, अतः प्रायश्चित्त और शुद्ध विधि ही धर्म का सार है। → वायु शुद्धि-उपाय और श्राद्धकाल में पितृ-तृप्ति के साधन बताते हैं—गौ-सम्बन्धी शुद्ध द्रव्यों (गोमूत्र, गोमय, दूध, घृत) आदि से शुद्धि, संयम और एकाग्रता से किया गया कर्म मनुष्य को ‘सुखी, विज्वर’ बनाता है।
Shlokas
Verse 1
अपना छा | अ-क्राछ अष्टाविशर्त्याधेकशततमो< ध्याय: वायुके द्वारा धर्माधर्मके रहस्यका वर्णन वायुरुवाच किंचिद् धर्म प्रवक्ष्यामि मानुषाणां सुखावहम् । सरहस्याश्च ये दोषास्तान् शृणुध्वं समाहिता:
ວາຍຸເທວະດາ ກ່າວວ່າ: “ເຮົາຈະກ່າວເຖິງທຳພຽງເລັກນ້ອຍ ອັນເປັນປະໂຫຍດ ແລະນຳຄວາມສຸກແກ່ມະນຸດ. ແລະເຮົາຈະກ່າວເຖິງຄວາມຜິດທັງຫຼາຍ ພ້ອມດ້ວຍເຫດອັນລຶກລັບຂອງມັນ. ຈົ່ງຟັງດ້ວຍໃຈທີ່ຮວບຮວມ ແລະມີສະຕິ.”
Verse 2
अग्निकार्य च कर्तव्यं परमान्नेन भोजनम् । दीपकश्चापि कर्तव्य: पितृणां सतिलोदक:
ທ່ານ ທໍມະຍະ ກ່າວວ່າ: “ຄວນປະກອບພິທີປະຈຳວັນທີ່ເກືອບກັບໄຟສັກສິດ. ໃນວັນ ສຣາດທະ (śrāddha) ຄວນເລີ້ຍງພຣາຫມະນດ້ວຍອາຫານອັນປະເສີດ. ຄວນຖວາຍປະທີບແກ່ປິຕຣ (Pitṛs) ແລະຖວາຍນ້ຳປົນງາເປັນທາຣະປະນະແກ່ພວກເຂົາ.”
Verse 3
एतेन विधिना मर्त्य: श्रद्धधान: समाहित: । चतुरो वार्षिकान् मासान् यो ददाति तिलोदकम्
ທ່ານ ທໍມະຍະ ກ່າວວ່າ: “ມະນຸດຜູ້ມີສັດທາ ແລະມີໃຈຮວບຮວມ ຖ້າປະຕິບັດຕາມວິທີນີ້—ໃນສີ່ເດືອນແຫ່ງລະດູຝົນ ຖວາຍນ້ຳປົນງາແກ່ປິຕຣ—ຍ່ອມໄດ້ບຸນກຸສົນອັນໃຫຍ່. ຄຳສອນນີ້ເນັ້ນວ່າ ການຮັກສາໜ້າທີ່ຕໍ່ບັນພະບຸລຸດ (pitṛ-tarpaṇa) ຢ່າງມີວິໄນ ແລະຕໍ່ເນື່ອງ ດ້ວຍຄວາມຈິງໃຈ ແລະສະຕິສົມາທິ—ບໍ່ແມ່ນເພື່ອອວດອ້າງ—ເປັນທາງອັນມີພະລັງໃນການສະສົມຜົນແຫ່ງທຳ.”
Verse 4
भोजनं च यथाशतत्या ब्राह्मणे वेदपारगे । पशुबन्धशतस्येह फल प्राप्रोति पुष्कलम्
ທ່ານທໍາມະຍະ (Dhaumya) ກ່າວວ່າ: ຖ້າຜູ້ໃດ ຕາມກໍາລັງຂອງຕົນ ຈັດອາຫານເພື່ອຖວາຍແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ຊໍານານໃນພຣະເວດ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນອັນອຸດົມໃນໂລກນີ້—ເທົ່າກັບຜົນສໍາເລັດຄົບຖ້ວນຂອງການບູຊາຍັດດ້ວຍສັດຮ້ອຍຄັ້ງ. ຄໍາກ່າວນີ້ຍໍານັກວ່າ ການຕ້ອນຮັບຜູ້ຮູ້ດ້ວຍສັດທາ ແລະຕາມກໍາລັງ ແມ່ນທໍາອັນມີອໍານາດ ໃຫ້ຜົນບຸນເທົ່າພິທີໃຫຍ່ໆ.
Verse 5
इदं चैवापरं गुह्ुमप्रशस्तं निबोधत । अग्नेस्तु वृषलो नेता हविर्मूढाश्व योषित:
ທ່ານທໍາມະຍະກ່າວວ່າ: ບັດນີ້ຈົ່ງຮູ້ອີກຂໍ້ລັບໜຶ່ງ—ບໍ່ແມ່ນສິ່ງຄວນສັນລະເສີນ ແຕ່ເປັນສິ່ງນ່າຕໍານິ. ຖ້າຊູດຣະ (Śūdra) ເປັນຜູ້ຂົນຍ້າຍໄຟອັນສັກສິດແຫ່ງອັກນິໂຫຕຣະຂອງດວິຈະ (dvija) ຈາກບ່ອນໜຶ່ງໄປອີກບ່ອນໜຶ່ງ ແລະຖ້າຍິງຜູ້ບໍ່ຮູ້ເລື່ອງຖືຫະວິສ (havis) ອັນເປັນເຄື່ອງບູຊາ—ຜູ້ໃດຖືວ່າການນັ້ນເປັນ ‘ທໍາ’ ຜູ້ນັ້ນກໍຖືກປົກຄຸມດ້ວຍອະທໍາ. ໄຟສັກສິດຈະໂກດເຄືອງເຂົາ ແລະກ່າວກັນວ່າເຂົາຈະໄປເກີດໃໝ່ໃນຄັນຊູດຣະ.
Verse 6
मन्यते धर्म एवेति स चाधर्मेण लिप्यते | अग्नयस्तस्य कुप्यन्ति शूद्रयोनिं स गच्छति
ເຂົາຄິດວ່າ ‘ນີ້ແມ່ນທໍາແນ່ນອນ’ ແຕ່ກໍຖືກອະທໍາປົກຄຸມ. ໄຟສັກສິດທັງຫຼາຍໂກດເຄືອງເຂົາ ແລະດ້ວຍເຫດນັ້ນ ເຂົາໄປສູ່ການເກີດເປັນຊູດຣະ.
Verse 7
पितरश्न न तुष्यन्ति सह देवैर्विशेषत: । प्रायक्षित्तं तु यत् तत्र ब्रुवतस्तन्निबोध मे
ໃນກໍລະນີນັ້ນ ພິຕຣະ (Pitṛs) ບໍ່ພໍໃຈເລີຍ—ແມ່ນແຕ່ພ້ອມກັບເທວະທັງຫຼາຍ ກໍຍິ່ງບໍ່ພໍໃຈ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຟັງຂ້ອຍ ເມື່ອຂ້ອຍຈະອະທິບາຍພຣາຍະຈິຕຕະ (prāyaścitta) ອັນຖືກກໍານົດໄວ້ສໍາລັບສະຖານະການເຊັ່ນນັ້ນ.
Verse 8
यत् कृत्वा तु नर: सम्यक् सुखी भवति विज्वर: । गवां मूत्रपुरीषेण पयसा च घृतेन च
ທ່ານທໍາມະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອປະຕິບັດພິທີນີ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ມະນຸດຈະເປັນສຸກ ແລະປອດຈາກຄວາມກັງວົນ. ໃນເວລາສຣາດທະ (śrāddha) ຖ້າຖວາຍບູຊາໂດຍໃຊ້ນ້ໍາປັດສະວະງົວ ແລະຂີ້ງົວ ພ້ອມດ້ວຍນົມ ແລະກີ (ghee) ພິຕຣະຂອງເຂົາຈະຍິນດີ ແລະເຂົ້າມາໃກ້ເພື່ອຮັບພິທີ.
Verse 9
अग्निकार्य ऋयहं कुर्यान्निराहार: समाहित: । ततः संवत्सरे पूर्णे प्रतिगृह्लन्ति देवता:
ທ່ານ ດໍາກະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ເຂົາປະກອບພິທີອັກນິກາຣະຍະ (ພິທີໄຟສັກສິດ) ດ້ວຍຄວາມຊື່ສັດແນ່ວແນ່, ອົດອາຫານ ແລະມີໃຈຕັ້ງມັ່ນ. ແລ້ວເມື່ອຄົບໜຶ່ງປີບໍລິບູນ ບັນດາເທວະດາຈຶ່ງຮັບ (ເຄື່ອງບູຊາ ແລະຄໍາປະຕິຍານ)».
Verse 10
एष ह्ाधर्मो धर्मश्न॒ सरहस्य: प्रकीर्तित:
ໂອ ຜູ້ຮູ້ທຳ, ນີ້ແທ້ໆແມ່ນອະທຳ—ພ້ອມດ້ວຍເຫດຜົນອັນລຶກລັບຂອງມັນ—ທີ່ໄດ້ຖືກປະກາດ ແລະອະທິບາຍໄວ້.
Verse 11
मर्त्यानां स्वर्गकामानां प्रेत्य स्वर्गसुखावह:
ທ່ານ ດໍາກະຍະ ກ່າວວ່າ: «ສໍາລັບມະນຸດຜູ້ປາຖະໜາສະຫວັນ, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ມັນຈະເປັນຜູ້ນໍາພາຄວາມສຸກແຫ່ງສະຫວັນມາໃຫ້».
Verse 93
हृष्यन्ति पितरश्चास्य श्राद्धकाल उपस्थिते । उसका भलीभाँति अनुष्ठान करके मनुष्य सुखी और निश्चिन्त हो जाता है। द्विजको चाहिये कि वह निराहार एवं एकाग्रचित्त होकर तीन दिनोंतक गोमूत्र
ທ່ານ ດໍາກະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເຖິງເວລາພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ບັນດາບັນພະບຸລຸດຂອງຜູ້ນັ້ນຍິນດີ ແລະເຂົ້າມາໃກ້. ເມື່ອປະກອບພິທີໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ມະນຸດຈະຢູ່ຢ່າງສຸກສະບາຍ ແລະປອດຈາກຄວາມກັງວົນ. ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (dvija) ຄວນອົດອາຫານ ແລະຕັ້ງໃຈໃຫ້ແນ່ວແນ່, ຕະຫຼອດສາມມື້ ຖວາຍອາຮຸຕິໃນໄຟ ໂດຍໃຊ້ນ້ໍາປັດສະວະງົວ, ຂີ້ງົວ, ນົມງົວ ແລະນ້ໍາມັນເນີຍງົວ (ghee). ແລ້ວເມື່ອຄົບໜຶ່ງປີບໍລິບູນ ບັນດາເທວະດາຮັບການບູຊາຂອງເຂົາ, ແລະພິຕຣະ (Pitṛs) ກໍພໍໃຈເມື່ອລະດູການສຣາດທະມາຮອດທີ່ເຮືອນຂອງເຂົາ».
Verse 127
इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें देवताओंका रहस्यविषयक एक सौ सत्ताईसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ ບົດທີ 127 ວ່າດ້ວຍຄວາມລຶກລັບກ່ຽວກັບເທວະດາ ໃນພາກດານະ-ທຳ ພາຍໃນອະນຸສາສະນະປະວະ (Anuśāsana Parva) ຂອງ «ສຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ຈຶ່ງສິ້ນສຸດລົງເທົ່ານີ້.
Verse 128
इस प्रकार मैंने रहस्यसहित धर्म और अधर्मका वर्णन किया। यह स्वर्गकी कामनावाले मनुष्योंको मृत्युके पश्चात् स्वर्गीय सुखकी प्राप्ति करानेवाला है ।।
ທ່ານ ດໍມະຍະ ກ່າວວ່າ: “ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ພັນລະນາ ທັງທຳມະ ແລະ ອະທຳມະ ພ້ອມດ້ວຍຄວາມລັບພາຍໃນ. ຄຳສອນນີ້ ນຳໃຫ້ຜູ້ປາຖະໜາສະຫວັນ ໄດ້ຮັບຄວາມສຸກແຫ່ງສະຫວັນຫຼັງຄວາມຕາຍ.” ທີ່ນີ້ ໃນ “ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ” ພາກ ອະນຸສາສະນະ, ໃນຕອນ ທຳມະແຫ່ງການໃຫ້ທານ, ບົດ “ຄວາມລັບຂອງເທວະດາ” — ບົດທີ 128 ສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ.
Frequently Asked Questions
The chapter contrasts the pleased-minded giver who supports others and honors guests/elders with the stingy or contemptuous person who refuses basic acts of support and respect; the contrast is mapped onto svarga versus naraka and corresponding human rebirth conditions.
Dāna includes giving food, drink, clothing, wealth, shelter, and public amenities (wells, water-stations, ponds); satkāra includes welcoming others, offering seat, giving way, providing pādya and arghya/ācamanīya, and honoring gurus and elders with appropriate courtesy.
Yes. It states that those who repeatedly consult learned authorities about wholesome and unwholesome conduct, avoid aśubha actions, and pursue the better path attain happiness and are reborn medhāvī/prajñāvān, presenting intelligence as karmically conditioned.