Anuśāsana-parva Adhyāya 112: Dharma as the sole companion; karmic witnesses; rebirth sequences
Bṛhaspati–Yudhiṣṭhira Saṃvāda
रजस्तम: सत्त्वमथो येषां निर्धौतमात्मन: । शौचाशौचसमायुक्ता: स्वकार्यपरिमार्गिण:
rajas-tamaḥ sattvam atho yeṣāṁ nirdhautam ātmanaḥ | śaucāśauca-samāyuktāḥ sva-kārya-parimārgiṇaḥ ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດທີ່ອັດຕາພາຍໃນຖືກຊໍາລະຈົນຫມົດຈາກ ຣະຈັສ, ຕະມັສ ແລະແມ່ນແຕ່ ສັດຕະວະ—ຈຶ່ງພົ້ນຈາກສາມກຸນ—ແລະແມ່ນວ່າຈະເຄື່ອນໄຫວຢູ່ທ່າມກາງສະພາບ «ບໍລິສຸດ» ແລະ «ບໍ່ບໍລິສຸດ» ຂອງໂລກພາຍນອກ ກໍຍັງສືບຄົ້ນແຕ່ໜ້າທີ່ແທ້ຂອງຕົນ (ເຊັ່ນ ການພິຈາລະນາຄວາມຈິງ, ສະມາທິ, ແລະການບູຊາ) —ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ຜູ້ອຸທິດໃຈໃຫ້ການຊໍາລະພາຍໃນດ້ວຍວິໄນແຫ່ງຄວາມປະພຶດ ແມ່ນຕີຣຖະສູງສຸດໂດຍຕົນເອງ. ການມີຢູ່ຂອງເຂົາເຈົ້າຊໍາລະໂລກໄດ້ຫຼາຍກວ່າການຈາລິກບຸນພາຍນອກໃດໆ ເພາະຊີວິດຂອງເຂົາເຈົ້າຕັ້ງຢູ່ເທິງການສະຫຼະ, ຄວາມຮູ້, ແລະທັດສະນະເຫັນເທົ່າທຽມ.
भीष्म उवाच
External states of purity/impurity are secondary; the highest sanctity lies in a person who has transcended the three guṇas and steadily pursues inner duty—truth-inquiry, meditation, and worship—thereby becoming a ‘living tīrtha’ through self-purification and renunciation.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhishma continues teaching about dharma and sacredness, redefining ‘holy places’ by emphasizing the spiritual stature of guṇa-transcending sages over mere external pilgrimage or ritual conditions.