Shloka 23
Śakuntalā’s Satya-Discourse and the Recognition of Bharata (शकुन्तला–सत्योपदेशः; भरतप्रतिग्रहः)
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वज्ञ सर्व मतिमतां वर । भगवन! वीरवर दुष्यन्तने शकुन्तलाको कैसे प्राप्त किया? मैं पुरुषसिंह दुष्यन्तके उस चरित्रको विस्तारपूर्वक सुनना चाहता हूँ। तत्त्वज्ञ मुने! आप बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ हैं। अतः ये सब बातें बताइये
janamejaya uvāca | śrotum icchāmi tattvajña sarvaṁ matimatāṁ vara | bhagavan vīravara duṣyantena śakuntalā kathaṁ prāptā | ahaṁ puruṣasiṁha duṣyantasya tac caritraṁ vistareṇa śrotum icchāmi || gadāmaṇḍalatattvajñaḥ pracāramitavikramaḥ | tomarair asibhiś cāpi gadāmusalakampanaiḥ ||
ຊະນະເມຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ຮູ້ຄວາມຈິງ ຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ປັນຍາຊົນ! ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະຟັງທຸກຢ່າງ. ທ່ານຜູ້ຄວນເຄົາລົບ—ດຸສຍັນຕະວີຣະບຸລຸດໄດ້ຮັບນາງສະກຸນຕະລາແນວໃດ? ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະຟັງໂດຍລະອຽດ ຊີວິດແລະຄວາມປະພຶດຂອງດຸສຍັນຕະ—ສິງໃນຫມູ່ມະນຸດ. ໂອ ມຸນີຜູ້ຮູ້ຄວາມເປັນຈິງ, ທ່ານເປັນເລີດໃນຫມູ່ຜູ້ມີປັນຍາ; ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ທ່ານເລົ່າທຸກຢ່າງເຫຼົ່ານີ້.” (ສືບຕໍ່ເລື່ອງ:) ພຣະຣາຊາຜູ້ມີວິຣະກຳບໍ່ມີຂອບເຂດ ຊ່ຽວຊານໃນສິລະປະການຫມຸນຄະທາ (mace). ດ້ວຍຫອກ, ດາບ, ແລະການຟາດຟັນດ້ວຍຄະທາແລະກະບອກ, ພຣະອົງທ່ອງໄປມາ ຟັນຟາດຊ້າງປ່າທີ່ທ່ອງໄປຕາມໃຈ. ພຣະມະຫາກະສັດຜູ້ກ້າຫານຢ່າງອັດສະຈັນ ແລະທະຫານຜູ້ຮັກສົງຄາມຂອງພຣະອົງ ໄດ້ຄົ້ນຫາທຸກມຸມຂອງປ່າອັນກວ້າງໃຫຍ່ນັ້ນ. ສິງແລະເສືອພາກັນຫນີອອກຈາກປ່າ; ຝູງສັດຫຼາຍຝູງ ທີ່ຫົວໜ້າຝູງຖືກສັງຫານ ພາກັນແຕກຕື່ນວິ່ງຫນີ, ແລະຝູງອື່ນໆຮ້ອງຄຳຄວນດ້ວຍຄວາມທຸກ. ຖືກທໍລະມານໂດຍຄວາມຫິວນ້ຳ ພວກມັນໄປຫາທ້ອງນ້ຳທີ່ແຫ້ງ ແຕ່ບໍ່ພົບນ້ຳ ຈຶ່ງຕົກໃນຄວາມຫມົດຫວັງ; ເມື່ອວິ່ງຢ່າງບ້າຄັ່ງຈົນເຫນື່ອຍລ້າ ພວກມັນກໍສະລົບແລະລົ້ມລົງ. ສັດຈຳນວນຫຼາຍ ຖືກບີບຄັ້ນໂດຍຄວາມຫິວໂຫຍ, ຫິວນ້ຳ, ແລະຄວາມເຫນື່ອຍລ້າ ນອນກະຈາຍເກືອນກາດຢູ່ເທິງພື້ນດິນ.
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds the ethic of attentive inquiry: Janamejaya approaches a qualified sage (tattvajña, matimatāṁ vara) and requests a detailed account, implying that understanding dharma and royal conduct depends on learning from reliable transmitters. The accompanying hunting description also implicitly raises the moral tension between royal prowess and the collateral suffering inflicted on living beings and the forest.
Janamejaya asks the sage to narrate in detail how King Duṣyanta came to meet/obtain Śakuntalā. The narrative then depicts Duṣyanta’s martial skill and a sweeping hunt through a vast forest, where the king and his troops scour the terrain, driving predators away and causing herds of animals to scatter, suffer thirst, and collapse from exhaustion.