Adhyaya 136
जतुगृहदाहः — The Burning of the Lac House and the Pāṇḍavas’ Concealed Escape
Upa-parva: Jatugṛha-dāha (The Lac House Conflagration) Episode
Vaiśaṃpāyana narrates the critical night at Vāraṇāvata. Purocana, observing the Pāṇḍavas after a year’s residence, assumes them unsuspecting and takes confidence. Yudhiṣṭhira, reading Purocana’s complacency as an opening, articulates a plan: ignite the armory/structure, neutralize Purocana in the blaze, and depart without detection after placing six living beings within (a narrative detail that later explains public misidentification of casualties). Kuntī arranges a brāhmaṇa-feast under the pretext of charity; women guests depart at night after food and drink. A Niṣāda woman with five sons arrives seeking food; intoxicated, she and her children sleep within the residence, described as insensible. In a stormy night, Bhīma sets fire to the area where Purocana lies. The conflagration’s roar awakens the settlement; townspeople attribute the deed to Duryodhana’s agent and lament the perceived death of the Pāṇḍavas, while also condemning the political calculus behind the plot. Meanwhile, the Pāṇḍavas, grieving yet resolute, exit through the prepared tunnel and move unseen. Fatigue and fear slow them; Bhīma physically carries Kuntī and the twins, taking the two elder brothers by the hands, and departs with forceful speed—an evacuation tableau emphasizing protection, endurance, and operational secrecy.
Chapter Arc: रंगभूमि में एक अनजान-सा परन्तु तेजस्वी वीर प्रवेश करता है—जन्मजात कवच-कुण्डल से दीप्त मुख, हाथ में निस्त्रिंश, और पर्वत-सा अडिग पादचारी। सभा को जैसे अचानक किसी सूर्यकिरण ने चौंका दिया हो। → अर्जुन के कौशल-प्रदर्शन के बाद वह वीर उसी स्तर की चुनौती रखता है। परन्तु कुल-परिचय का प्रश्न उठता है—वीरता के सामने ‘जन्म’ की दीवार खड़ी कर दी जाती है। कर्ण इसे अपमान नहीं, अन्याय मानकर कहता है कि रंगमण्डप सबके लिए समान है और बल-धर्म वीरता के साथ चलता है। → दुर्योधन आगे बढ़कर कर्ण का सार्वजनिक स्वागत करता है और उसे राज्य-भोग का प्रस्ताव देता है। फिर वह निर्णायक कदम उठाता है—कर्ण को तुरंत राज्याभिषेक देकर ‘राजा’ घोषित करता है, ताकि वह अर्जुन के समकक्ष अधिकार से द्वंद्व कर सके। → कर्ण दुर्योधन की मित्रता स्वीकार करता है; दोनों आलिंगन कर परमानन्द पाते हैं। सभा में शक्ति-संतुलन बदल जाता है—कर्ण अब केवल चुनौती नहीं, कौरव-पक्ष का तेजस्वी स्तम्भ बनकर खड़ा है। → नवाभिषिक्त कर्ण और अर्जुन के बीच द्वंद्व की संभावना हवा में तनी रहती है—और साथ ही यह भी कि कर्ण का जन्म-रहस्य (कन्यागर्भ, कुन्ती-पुत्र) भविष्य में किस तरह इस मित्रता और वैर को उलट देगा।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑के अन्तर्गत सम्भवपर्वमें अस्त्रदर्शविषयक एक सौ चौंतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १३४ ॥। (दाक्षिणात्य अधिक पाठके १६ श्लोक मिलाकर कुल ३३३ “लोक हैं) भस्न्ैमा+ () अिमनने पज्चत्रिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: कर्णका रंगभूमिमें प्रवेश तथा राज्याभिषेक वैशम्पायन उवाच दत्तेडवकाशे पुरुषैर्विस्मयोत्फुल्ललोचनै: । विवेश रछ्ूं विस्तीर्ण कर्ण: परपुरंजय:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພວກຜູ້ຮັກສາປະຕູ ຜູ້ມີດວງຕາເບີກກວ້າງດ້ວຍຄວາມພິສົດ ໄດ້ໃຫ້ທາງແກ່ລາວ, ກັນນະ (Karṇa) ຜູ້ໂດງດັງວ່າເປັນຜູ້ພິຊິດນະຄອນຂອງສັດຕູ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປໃນສະໜາມການປະລອງອັນກວ້າງໃຫຍ່ນັ້ນ.
Verse 2
सहजं कवचं बिश्रत् कुण्डलोद्योतितानन: । सभरनुर्बद्धनिस्त्रिंश: पादचारीव पर्वत:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ລາວສວມເກາະອັນເປັນທິບທີ່ເກີດມາພ້ອມກັບຕົນແຕ່ກຳເນີດ; ຕຸ້ມຫູທັງສອງເຮັດໃຫ້ໃບໜ້າຂອງລາວສ່ອງສະຫວ່າງ. ຖືຄັນທະນູໃນມື ແລະຄາດດາບໄວ້ທີ່ແອວ ວິລະຊົນນັ້ນປານດັ່ງພູເຂົາທີ່ເດີນໄດ້—ໃຫຍ່ໂຕ ສະຫວ່າງໄສ ແລະນ່າເກງຂາມ.
Verse 3
कन्यागर्भ: पृथुयशा: पृथाया: पृथुलोचन: । तीक्ष्णांशोर्भास्करस्यांश: कर्णोडरिगणसूदन:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນຍາມທີ່ ປຣິຖາ (ກຸນຕີ) ຍັງເປັນສາວບໍ່ທັນແຕ່ງງານ ນາງໄດ້ຕັ້ງຄັນ ແລະຄອດບຸດຄົນໜຶ່ງໂດຍປິດບັງ. ລາວມີຊື່ສຽງກວ້າງໄກ ມີດວງຕາໃຫຍ່ ແລະເປັນຜູ້ປະຫານກອງສັດຕູ—ກັນນະ ຜູ້ເປັນດັ່ງສ່ວນໜຶ່ງຂອງພຣະອາທິດ (ພາສະກະຣະ) ຜູ້ມີລຳແສງຮຸນແຮງ.
Verse 4
सिंहर्षभगजेन्द्राणां बलवीर्यपराक्रम: । दीप्तिकान्तिद्युतिगुणै: सूर्येन्दुज्वलनोपम:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ລາວມີກຳລັງດັ່ງສິງ, ຄວາມກ້າແຂງດັ່ງງົວຜູ້, ແລະພະລັງວິລະກຳດັ່ງຈອມຊ້າງ. ດ້ວຍຄວາມສະຫວ່າງລາວຄືພຣະອາທິດ; ດ້ວຍຄວາມງາມລາວຄືພຣະຈັນ; ແລະດ້ວຍພະລັງອັນເຜົາໄໝ້ ລາວຄືໄຟ.
Verse 5
प्रांश:ः कनकतालाभ: सिंहसंहननो युवा । असंख्येयगुण: श्रीमान् भास्करस्यात्मसम्भव:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ລາວສູງສົມສ່ວນຫຼາຍ ປານດັ່ງຕົ້ນຕາລາທອງ. ອວັຍວະຂອງລາວແຂງແຮງ ດັ່ງໂຄງຮ່າງສິງ. ມີຄຸນງາມຄວາມດີນັບບໍ່ຖ້ວນ ແລະຢູ່ໃນວັຍໜຸ່ມອັນເຕັມແຮງ; ລາວສະຫງ່າງາມ—ເກີດຈາກ ພາສະກະຣະ (ພຣະອາທິດ)—ຈຶ່ງສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສະຫງ່າທິບອັນສົມກັບຊາດກຳເນີດ.
Verse 6
स निरीक्ष्य महाबाहु: सर्वतो रड्भजमण्डलम् । प्रणाम द्रोणकृपयोर्नात्यादृतमिवाकरोत्
ເມື່ອລາວຫັນມອງສະໜາມໄປທົ່ວທິດທາງແລ້ວ ກັນນະ ຜູ້ມີແຂນແຂງແຮງ ໄດ້ກ່າວຄຳນົບນ້ອມຕໍ່ ໂດຣນະ ແລະ ກຣິປະ; ແຕ່ການນົບນ້ອມນັ້ນກັບຄ້າຍວ່າບໍ່ໄດ້ເກີດຈາກຄວາມເຄົາລົບຢ່າງແທ້ຈິງ.
Verse 7
स समाजजन: सर्वो निश्चल: स्थिरलोचन: । को<यमित्यागतक्षोभ: कौतूहलपरो5भवत्
ແລ້ວຜູ້ຄົນທັງຫມົດທີ່ຊຸມນຸມຢູ່ນັ້ນ ຢືນນິ່ງສະຫງົບ ສາຍຕາຈ້ອງມອງຢ່າງໝັ້ນຄົງ. ແຕ່ໃນໃຈກັບສັ່ນໄຫວດ້ວຍຄໍາຖາມ «ຜູ້ນີ້ແມ່ນໃຜ?» ແລະດ້ວຍຄວາມຢາກຮູ້ ພວກເຂົາກໍກາຍເປັນຜູ້ຄອຍຢ່າງຮ້ອນໃຈຈະຮູ້ໃຫ້ແນ່.
Verse 8
सो<ब्रवीन्मेघगम्भीरस्वरेण वदतां वर: । भ्राता भ्रातरमज्ञातं सावित्र: पाकशासनिम्
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະນັ້ນ ກັນນະ—ບຸດແຫ່ງພຣະສຸລິຍະ ແລະເປັນຜູ້ເວົ້າທີ່ເລີດລໍ້າ—ໄດ້ເວົ້າດ້ວຍສຽງເລິກດັ່ງເມກຟ້າຮ້ອງ ໄປຫາພີ່ນ້ອງຂອງຕົນແຕ່ບໍ່ຮູ້ຈັກ: ອາຣຊຸນ ບຸດແຫ່ງພຣະອິນທຣະ ຜູ້ປາບປາກະ. ຂະນະນັ້ນເປັນພາບສະທ້ອນອັນເສົ້າສະເທືອນ ເມື່ອຊາດຕະກຳປິດບັງສາຍເລືອດ ແລະຄວາມແຂ່ງຂັນກັບໜ້າທີ່ ຜັກດັນໃຫ້ມະນຸດເວົ້າແລະກະທໍາ ໂດຍບໍ່ຮູ້ພັນທະທີ່ຄວນຈະຢັບຢັ້ງເຂົາເຈົ້າ.
Verse 9
पार्थ यत् ते कृतं कर्म विशेषवदहं ततः । करिष्ये कह | मा55तमना विस्मयं गम:
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ປາຣຖະ! ການກະທໍາທີ່ເຈົ້າໄດ້ເຮັດຢູ່ນີ້ຕໍ່ໜ້າຜູ້ຊົມນັ້ນ ແມ່ນນ່າອັດສະຈັນແທ້. ແຕ່ຂ້າຈະກະທໍາໃຫ້ໄດ້ອັນນ່າອັດສະຈັນຍິ່ງກວ່ານັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ! ຢ່າໄດ້ຫຍິ່ງຍະໂສໃນພະລັງກ້າຂອງຕົນ».
Verse 10
असमाप्ते ततस्तस्य वचने वदतां वर । यन्त्रोत्क्षिप्त इवोत्तस्थी क्षिप्रं वै सर्वती जन:
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ຜູ້ເວົ້າອັນເລີດ! ກ່ອນທີ່ຄໍາເວົ້າຂອງເຂົາຈະຈົບ ຜູ້ຄົນທຸກທິດກໍລຸກຂຶ້ນພ້ອມກັນທັນທີ—ໄວດັ່ງຖືກຍົກຂຶ້ນໂດຍກົນໄກອັນດຽວ».
Verse 11
प्रीतिश्च मनुजव्याप्र दुर्योधनमुपाविशत् । द्वीक्ष क्रोधश्ष॒ बीभत्सुं क्षणेनान्वाविवेश ह
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ! ຄວາມຍິນດີໄດ້ເຂົ້າສູ່ໃຈຂອງທຸຣະໂຢທະນະ; ແຕ່ໃນຂະນະດຽວກັນນັ້ນ ຄວາມອາຍແລະຄວາມໂກດ ກໍເກີດຂຶ້ນຢ່າງວ່ອງໄວໃນໃຈຂອງ ບີພັດສຸ (ອາຣຊຸນ)».
Verse 12
ततो द्रोणाभ्यनुज्ञातः कर्ण: प्रियरण: सदा । यत् कृतं तत्र पार्थेन तच्चकार महाबल:
ຕໍ່ມາ ກະນະ—ຜູ້ຮັກສົງຄາມເປັນນິດ—ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກ ໂດຣນາຈານ ແລ້ວສະແດງຝີມືອາວຸດດຽວກັນທັງປວງ ດັ່ງທີ່ ພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ເຄີຍສະແດງໃນທີ່ນັ້ນ.
Verse 13
अथ दुर्योधनस्तत्र भ्रातृभि: सह भारत । कर्ण परिष्वज्य मुदा ततो वचनमत्रवीत्,भारत! तदनन्तर भाइयोंसहित दुर्योधनने वहाँ बड़ी प्रसन्नताके साथ कर्णको हृदयसे लगाकर कहा
ຕໍ່ມາ ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພາຣະຕະ, ທຸຣຍໂອທະນະ ຢູ່ທີ່ນັ້ນພ້ອມດ້ວຍອ້າຍນ້ອງ ໄດ້ກອດກະນະດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ແລ້ວຈຶ່ງເວົ້າຄໍາເຫຼົ່ານີ້.
Verse 14
दुर्योधन उवाच स्वागतं ते महाबाहो दिष्ट्या प्राप्तोडसि मानद | अहं च कुरुराज्यं च यथेष्टमुपभुज्यताम्
ທຸຣຍໂອທະນະ ກ່າວວ່າ: “ຂໍຕ້ອນຮັບ ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ! ໂອ ຜູ້ໃຫ້ເກຍດ, ການທີ່ທ່ານມາຮອດນີ້ແມ່ນໂຊກດີຂອງພວກເຮົາ. ທັງຂ້າພະເຈົ້າ ແລະ ອານາຈັກຂອງກຸຣຸນີ້ ຂໍໃຫ້ທ່ານເສບສຸກໄດ້ຕາມໃຈປາຖະໜາ.”
Verse 15
कर्ण उवाच कृतं सर्वमहं मन्ये सखित्वं च त्वया वृणे । डन्ड्ययुद्धं च पार्थेन कर्तुमिच्छाम्यहं प्रभो
ກະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະອົງ, ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ສິ່ງທີ່ທ່ານເວົ້ານັ້ນ ເປັນດັ່ງສໍາເລັດແລ້ວ. ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເລືອກມິດຕະພາບກັບທ່ານ; ແລະຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະດວນດັນຢຸດທະກັບ ພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ), ໂອ ພຣະອົງ.”
Verse 16
दुर्योधन उवाच भुड्क्ष्य भोगान् मया सार्ध बन्धूनां पियकृद् भव । दुर्हदां कुरु सर्वेषां मूर्थ्नि पादमरिंदम
ທຸຣຍໂອທະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ປາບສັດຕູ, ຈົ່ງເສບສຸກບັນເທີງຮ່ວມກັບຂ້າພະເຈົ້າ. ຈົ່ງເປັນຜູ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ອ້າຍນ້ອງແລະຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນພໍໃຈ; ແລະ ໂອ ຜູ້ປາບສັດຕູ, ຈົ່ງຢ່າງຕີນເທິງສີສະຂອງຜູ້ທີ່ຕ້ານທານທ່ານທັງປວງ.”
Verse 17
वैशम्पायन उवाच ततः क्षिप्तमिवात्मानं मत्वा पार्थो5 भ्यभाषत । कर्ण भ्रातृसमूहस्य मध्येडचलमिव स्थितम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ຮູ້ສຶກດັ່ງຖືກກັນນະຫມິ່ນປະມາດ ແລ້ວໄດ້ເວົ້າກັບກັນນະ ຜູ້ຢືນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຢູ່ກາງກຸ່ມພີ່ນ້ອງ (ດຸຣຍໂອທະນະ ແລະອື່ນໆ)។
Verse 18
अजुन उवाच अनाहूतोपसृष्टानामनाहूतोपजल्पिनाम् । ये लोकास्तान् हत:ः कर्ण मया त्वं प्रतिपत्स्यसे
ອາຣຊຸນ ກ່າວວ່າ: “ກັນນະເອີຍ! ຜູ້ທີ່ເຂົ້າມາໂດຍບໍ່ຖືກເຊີນ ແລະຜູ້ທີ່ເວົ້າໂດຍບໍ່ຖືກເຊີນ ກ່າວກັນວ່າຈະໄປສູ່ໂລກອັນນ່າຕຳນິ. ເມື່ອເຈົ້າຖືກຂ້າໂດຍຂ້ອຍ ເຈົ້າຈະໄປສູ່ໂລກເຫຼົ່ານັ້ນແທ້.”
Verse 19
कर्ण उवाच रड्रो5यं सर्वसामान्य: किमत्र तव फाल्गुन । वीर्यश्रेष्ठाश्न॒ राजानो बल॑ धर्मोडनुवर्तते
ກັນນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຟາລກຸນ (ອາຣຊຸນ)! ລານປະລອງນີ້ເປັນຂອງສາທາລະນະ ສຳລັບທຸກຄົນ—ເຈົ້າຈະອ້າງສິດພິເສດອັນໃດຢູ່ນີ້? ຜູ້ທີ່ເປັນເລີດໃນພະລັງ ແລະວິລະກຳ ເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງຄວນຖືກເອີ້ນວ່າກະສັດ; ແມ່ນແຕ່ທຳມະກໍຕາມພະລັງໄປ.”
Verse 20
कि क्षेपैर्दुर्बलायासै: शरै: कथय भारत । गुरो: समक्ष यावत् ते हराम्यद्य शिर: शरै:
ກັນນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ! ການຖາກຖາງດ້ວຍຄຳຈິກຈອກແມ່ນຄວາມພະຍາຍາມຂອງຄົນອ່ອນແອ—ຈະໄດ້ປະໂຫຍດອັນໃດ? ຖ້າມີຄວາມກ້າ ຈົ່ງເວົ້າດ້ວຍລູກທະນູ. ຕໍ່ໜ້າອາຈານຂອງເຈົ້າເອງ ມື້ນີ້ຂ້ອຍຈະຕັດຫົວເຈົ້າໃຫ້ຂາດຈາກກາຍດ້ວຍລູກສອນ.”
Verse 21
वैशम्पायन उवाच ततो द्रोणाभ्यनुज्ञातः पार्थ: परपुरंजय: । भ्रातृभिस्त्वरया55श्लिपष्टो रणायोपजगाम तम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ຜູ້ພິຊິດນະຄອນປ້ອມຂອງສັດຕູ ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກອາຈານ ໂດຣນະ ແລ້ວກອດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນຢ່າງຮີບຮ້ອນ ແລະເດີນເຂົ້າໄປຫາກັນນະເພື່ອຮົບພົນ.
Verse 22
ततो दुर्योधनेनापि स भ्रात्रा समरोद्यत: । परिष्वक्त: स्थित: कर्ण: प्रगृह्मा सशरं धनु:,तब भाइयोंसहित दुर्योधनने भी धनुष-बाण ले युद्धके लिये तैयार खड़े हुए कर्णका आलिंगन किया
ແລ້ວດຸຣໂຍທະນະກໍເຊັ່ນກັນ—ພ້ອມກັບພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ—ລຸກຂຶ້ນພ້ອມຮົບ. ລາວກອດກາຣະນະ ແລະຢືນຢັນຢ່າງໝັ້ນຄົງ ຖືຄັນທະນູພ້ອມລູກສອນ ສະແດງຄວາມແນ່ວແນ່ ແລະຄວາມສາມັກຄີ ໃນຂະນະທີ່ຄວາມຂັດແຍ້ງກໍາລັງມຸ່ງໄປສູ່ການປະຈັນໜ້າຢ່າງເປີດເຜີຍ.
Verse 23
ततः सविद्युत्स्यनितै: सेन्द्रायुधपुरोगमै: । आवृतं गगन मेघैर्बलाकापड्क्तिहासिभि:
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ແລ້ວທ້ອງຟ້າທັງມວນຖືກປົກຄຸມດ້ວຍເມກ—ມີຟ້າຜ່າວາບວາບ ມີຟ້າຮ້ອງຄືກຄືນ ແລະມີຮຸ້ງກິນນ້ໍາເປັນດັ່ງຜູ້ນໍາ. ຂະບວນນົກກະຮອກເປັນແຖວໆ ດັ່ງຈະປອມຕົວຫຼິ້ນໆ ກໍຄືກັບກະຈາຍເສັ້ນສະເໝີຂອງຄວາມຂຳຂັນອ່ອນໆ ໃຫ້ແກ່ພາບທັງປວງ.
Verse 24
तत:ः स्नेहाद्धरिहयं दृष्टवा रड्भरावलोकिनम् | भास्करो>5प्यनयन्नाशं समीपोपगतान् घनान्
ຕໍ່ມາ ດ້ວຍຄວາມເອັນດູ ເມື່ອເຫັນອິນທຣະ—ຜູ້ມີພາຫະນະເປັນມ້າສີນ້ໍາຕານ—ກໍາລັງເບິ່ງສະໜາມ ພຣະອາທິດກໍໄດ້ກະຈາຍເມກທີ່ມາຊຸມຢູ່ໃກ້ໆ ໃຫ້ແຈ້ງໃສຂຶ້ນ.
Verse 25
मेघच्छायोपगूढस्तु ततो5दृश्यत फाल्गुन: । सूर्यातपपरिक्षिप्त: कर्णोडपि समदृश्यत,तब अर्जुन मेघकी छायामें छिपे हुए दिखायी देने लगे और कर्ण भी सूर्यकी प्रभासे प्रकाशित दीखने लगा
ແລ້ວຟາລກຸນະ (ອາຣະຈຸນ) ຖືກເຫັນວ່າຫຼົບຢູ່ໃນເງົາເມກ; ແຕ່ກາຣະນະກໍຖືກເຫັນຊັດ ໂດຍຖືກລ້ອມດ້ວຍຄວາມຮ້ອນ ແລະແສງຈ້າຂອງພຣະອາທິດ.
Verse 26
धार्तराष्ट्रा यत: कर्णस्तस्मिन् देशो व्यवस्थिता: । भारद्वाज: कृपो भीष्मो यतः पार्थस्ततो5भवन्
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ບຸດທັງຫຼາຍຂອງທຣິຕະຣາສະຕຣະ ໄດ້ຈັດຕັ້ງຢູ່ຝ່າຍທີ່ກາຣະນະຢືນ. ອີກຝ່າຍໜຶ່ງ—ທີ່ພາຣຖະ (ອາຣະຈຸນ) ຢູ່—ມີພາຣະດວາຈະ (ໂດຣນະ), ກຣິປະ ແລະ ພີສະມະ ຢືນຢູ່. ການຈັດຝ່າຍນີ້ເຜີຍໃຫ້ເຫັນແຮງດຶງຂອງຄວາມຈົ່ງຮັກແລະການຕັດສິນ: ບາງຄົນຕາມພັນທະເລືອດຍາດ, ບາງຄົນເອົາຝ່າຍທີ່ເຫັນວ່າໝັ້ນຄົງກວ່າໃນພະລັງແລະທຳ.
Verse 27
द्विधा रंग: समभवत् स्त्रीणां द्वैधमजायत । कुन्तिभोजसुता मोहं विज्ञातार्था जगाम ह
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສະໜາມປະລອງແບ່ງອອກເປັນສອງຝ່າຍ ແມ່ນແຕ່ໃນຫມູ່ແມ່ຍິງກໍຍັງເກີດຄວາມເຫັນຕ່າງກັນ. ກຸນຕີ ທິດາຂອງກຸນຕີໂພຊະ ຜູ້ຮູ້ຄວາມລັບແທ້ຂອງເຫດການ ກໍຫມົດສະຕິລົງ—ຖືກຄວາມສັບສົນ ແລະຄວາມຫວັ່ນໄຫວໃນໃຈຄອບງຳ.
Verse 28
तां तथा मोहमापचन्नां विदुर: सर्वधर्मवित् । कुन्तीमाश्चवासयामास प्रेष्याभिश्चन्दनोदकै:
ເມື່ອເຫັນກຸນຕີນອນຫມົດສະຕິຢູ່ຢ່າງນັ້ນ ວິດຸຣະ—ຜູ້ຮູ້ທັງປວງແຫ່ງທຳມະ—ໄດ້ໃຫ້ປອບໂຍນ ແລະຊ່ວຍໃຫ້ນາງຟື້ນຄືນ ໂດຍສັ່ງໃຫ້ນາງຮັບໃຊ້ພອຍນ້ຳທີ່ຫອມດ້ວຍຈັນທະນາລົງໃສ່ນາງ.
Verse 29
ततः प्रत्यागतप्राणा तावुभौ परिदंशितौ । पुत्री दृष्टवा सुसम्भ्रान्ता नान्वपद्यत किंचन
ຕໍ່ມາ ກຸນຕີກໍຟື້ນຄືນສະຕິ. ແຕ່ເມື່ອນາງເຫັນລູກຊາຍທັງສອງຢືນພ້ອມປະລອງ ສວມເກາະປ້ອງກັນ ນາງກໍຕົກໃຈຢ່າງໜັກ. ໃນຄວາມທຸກໃຈນັ້ນ ນາງບໍ່ພົບວິທີໃດເລີຍທີ່ຈະຫ້າມພວກເຂົາ ຫຼືຫຼີກເວັ້ນສິ່ງທີ່ກຳລັງຈະເກີດ.
Verse 30
तावुद्यतमहाचापौ कृप: शारद्वतोडब्रवीत् डन्दरयुद्धसमाचारे कुशल: सर्वधर्मवित्
ເມື່ອເຫັນທັງສອງຍົກຄັນທະນູໃຫຍ່ຂຶ້ນພ້ອມຮົບ ກຣິປະ ບຸດຂອງຊາຣັດວະຕະ ຜູ້ຊຳນານໃນຂະບວນການດວນດຽວ ແລະຮູ້ທັງປວງແຫ່ງທຳມະ ໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້.
Verse 31
अयं पृथायास्तनय: कनीयान् पाण्डुनन्दन: । कौरवो भवता सार्ध द्वन्डयुद्धं करिष्यति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ນີ້ແມ່ນອາຣະຈຸນ ບຸດນ້ອຍຂອງປຣິທາ (ກຸນຕີ) ບຸດອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງປານດຸ ແລະເປັນເພັດພອຍຂອງວົງກຸຣຸ. ລາວຈະດວນດຽວກັບເຈົ້າ. ໂອ ກັນນະ, ໃນທຳນອງດຽວກັນ ເຈົ້າກໍຄວນປະກາດພໍ່ແມ່ ແລະສາຍສະກຸນຂອງເຈົ້າ ພ້ອມທັງເອີ້ນນາມບັນດາກະສັດ ທີ່ລາຊະວົງຂອງພວກເຂົາໄດ້ຮັບກຽດສັກສີໂດຍເຈົ້າ.”
Verse 32
त्वमप्येवं महाबाहो मातरं पितरं कुलम् । कथयस्व नरेन्द्राणां येषां त्वं कुलभूषणम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີແຂນໃຫຍ່, ເຈົ້າກໍຄວນກ່າວເຊັ່ນດຽວກັນ ເຖິງແມ່, ພໍ່, ແລະວົງສາຕະກູນຂອງເຈົ້າ. ແລະຈົ່ງບອກນາມກະສັດທັງຫຼາຍ ທີ່ລາຊວົງຂອງເຂົາຖືກເຈົ້າປະດັບໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ»។
Verse 33
ततो विदित्वा पार्थस्त्वां प्रतियोत्स्यति वा न वा । वृथाकुलसमाचारैर्न युध्यन्ते नृपात्मजा:
«ເມື່ອຮູ້ແລ້ວ ພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ຈຶ່ງຈະຕັດສິນວ່າ ຈະອອກຮົບກັບເຈົ້າ ຫຼືບໍ່. ເພາະວ່າ ລູກກະສັດທັງຫຼາຍ ບໍ່ຮົບກັບຜູ້ມີຕະກູນຕ່ຳ ແລະມີຈາຣິຍາທີ່ຕ່ຳຕ້ອຍ»។
Verse 34
वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्य कर्णस्य व्रीडावनतमाननम् | बभौ वर्षाम्बुविक्लिन्नं पच्ममागलितं यथा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອກັນນະຖືກກ່າວເຊັ່ນນັ້ນ ໃບໜ້າຂອງເຂົາກໍກົ້ມລົງດ້ວຍຄວາມອາຍ. ດັ່ງດອກບົວທີ່ຫຍໍ້ຫຼົງ ແລະເຫື່ອຍເຉົ້າ ຫຼັງຖືກນ້ຳຝົນໃນລະດູຝົນຊຸມຊ່ຳ, ໃບໜ້າຂອງກັນນະກໍຫມອງຫມົດເຊັ່ນນັ້ນ»។
Verse 35
दुर्योधन उवाच आचार्य त्रिविधा योनी राज्ञां शास्त्रविनिश्षये | सत्कुलीनश्नव शूरश्न यश्व सेनां प्रकर्षति
ດຸຣະໂຢທະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ອາຈານ, ຕາມຂໍ້ສະຫຼຸບແຫ່ງຄຳພີ ການເປັນກະສັດຂອງຜູ້ປົກຄອງມີ ‘ບໍ່ກໍ່ເກີດ’ ສາມປະການ: ຜູ້ເກີດໃນຕະກູນສູງ, ຜູ້ເປັນວີຣະບຸລຸດທີ່ພິສູດແລ້ວ, ແລະຜູ້ເປັນແມ່ທັບທີ່ສາມາດນຳກອງທັບໃຫ້ເລີດລ້ຳ. ຕາມມາດຕະຖານນີ້ ຄວາມກ້າຫານເອງກໍສະຖາປະນາຐານະກະສັດໄດ້»។
Verse 36
यद्ययं फाल्गुनो युद्धे नाराज्ञा योद्धुमिच्छति । तस्मादेषो5ड्भविषये मया राज्येडभिषिच्यते
ດຸຣະໂຢທະນະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າຟາລກຸນ (ອາຣຊຸນ) ບໍ່ປາດຖະນາຈະຮົບໃນສະໜາມຮົບກັບຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນກະສັດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະກອບພິທີອະພິເສກ ໃຫ້ຊາຍຜູ້ນີ້ເປັນກະສັດແຫ່ງອານາຈັກອັງກະ ໃນບັດນີ້ເທົ່ານັ້ນ»។
Verse 37
वैशम्पायन उवाच (ततो राजानमामन्त्र्य गाड़ेयं च पितामहम् । अभिषेकस्य सम्भारान् समानीय द्विजातिभि: ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ດຸຣະໂຍທະນະ ໄດ້ຂໍອະນຸຍາດຈາກພະຣາຊາ ທຣິຕະຣາສຕຣະ ແລະ ປູ່ໃຫຍ່ ພີສມະ ແລ້ວໃຫ້ພວກດວິຊະ (ພຣາຫມັນ) ນຳເຄື່ອງສຳລັບພິທີອະພິເສກມາພ້ອມ. ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ກັນນະ ຜູ້ກ້າແກ່ນ ແລະ ມະຫາຣະຖີ ຖືກໃຫ້ນັ່ງເທິງບັນລັງຄຳ; ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ມົນຕຣາ ໄດ້ນຳນ້ຳຈາກໝໍ້ຄຳທີ່ປະດັບດ້ວຍຂ້າວຄົ້ວ ແລະ ດອກໄມ້ ມາອະພິເສກ ຕັ້ງເຂົາເປັນກະສັດແຫ່ງອັງຄະ.
Verse 38
अभिषिक्तो$डूराज्ये स श्रिया युक्तो महाबल: । (समौलिहारकेयूरै: सहस्ताभरणाडूदै: । राजलिड्जैस्तथान्यैश्न भूषितो भूषणै: शुभे: ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເຂົາຖືກອະພິເສກເປັນກະສັດແຫ່ງອັງຄະ ພ້ອມດ້ວຍສິຣີຣາຊະ ແລະ ກຳລັງອັນໃຫຍ່. ຖືກປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນມົງຄຸນ—ມົງກຸດ ແລະ ພວງມາລາ, ກຳໄລແຂນ ແລະ ກຳໄລຂໍ້ມື, ແຫວນ ແລະ ອັງກະດ—ພ້ອມທັງເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງກະສັດ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບອື່ນໆ; ມີພະຣາຊະສະໜອງ (ຮົ່ມ) ແລະ ຈາມຣະ, ທ່າມກາງສຽງໂຫ່ຮ້ອງໄຊຊະນະ, ເຂົາສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສະຫງ່າຣາຊະ.
Verse 39
(सभाज्यमानो विधप्रैश्न प्रदत्त्वा ह्यमितं वसु ।) उवाच कौरवं राजन् वचनं स वृषस्तदा । अस्य राज्यप्रदानस्य सदृशं कि ददानि ते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຖືກພຣາຫມັນທັງຫຼາຍຍົກຍ້ອງ ແລະ ຖາມໄຖ່ຕາມພິທີ, ວຣິສະ (ກັນນະ) ໄດ້ມອບຊັບສົມບັດຢ່າງຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້. ແລ້ວເຂົາໄດ້ກ່າວກັບກະອຸຣະວະ (ດຸຣະໂຍທະນະ) ວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ, ຂ້າພະອົງຄວນມອບຂອງກຳນັນອັນໃດໃຫ້ທ່ານ ໃຫ້ສົມກັບການທີ່ທ່ານປະທານອານາຈັກນີ້ແກ່ຂ້າພະອົງ? ຈົ່ງບອກ—ທ່ານສັ່ງຢ່າງໃດ ຂ້າພະອົງຈະເຮັດຕາມນັ້ນ.”
Verse 40
प्रत्रुहि राजशार्दूल कर्ता हास्मि तथा नृप । अत्यन्तं सख्यमिच्छामीत्याह तं॑ स सुयोधन:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ກັນນະໄດ້ກ່າວວ່າ “ຈົ່ງກ່າວມາ ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ກະສັດ; ຂ້າພະອົງຈະເຮັດຕາມນັ້ນ ໂອ ພະຣາຊາ.” ແລ້ວສຸຍໂຍທະນະ ກ່າວກັບເຂົາວ່າ: “ຂ້າພະອົງປາຖະໜາມິດຕະພາບກັບທ່ານ ທີ່ແນ່ນອນ ແລະ ຍືນຍາວບໍ່ສິ້ນສຸດ.”
Verse 41
एवमुक्तस्तत: कर्णस्तथेति प्रत्युवाच तम् । हर्षाच्चोभौ समाश्लिष्य परां मुदमवापतु:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ກັນນະຕອບວ່າ “ເຊັ່ນນັ້ນແຫຼະ” ແລະ ຮັບຄຳຂໍນັ້ນ. ດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ທັງສອງໄດ້ກອດກັນ ແລະ ເຂົ້າສູ່ຄວາມປິຕິອັນຍິ່ງໃຫຍ່.
Verse 135
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि कर्णाभिषेके पज्चत्रिंशदधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ໃນອາດິປະຣະວະ—ໂດຍສະເພາະ ສັມພະວະປະຣະວະ—ບົດທີ 135 ອັນກ່ຽວກັບພິທີອະພິເສກ (ການຊົມນ້ຳ/ການສະຖາປະນາ) ຂອງ ກັນນະ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຄໍາລົງທ້າຍນີ້ເປັນໝາຍວ່າ ພາກນິທານໜຶ່ງໄດ້ສໍາເລັດ ອັນວາງກອບໃຫ້ເຫັນການຍົກສະຖານະຂອງກັນນະ ແລະຄວາມຕຶງຕັນທາງທໍາມະ ວ່າດ້ວຍການຍອມຮັບ ຄວາມຊອບທໍາ/ຄວາມຖືກຕ້ອງ ແລະເກຍດສັກສີ.
Frequently Asked Questions
The chapter stages a survival ethics problem: whether covert counteraction—including arson and the neutralization of an aggressor—can be justified as protective dharma when facing an organized attempt at secret elimination.
Discernment (viveka) and preparedness are portrayed as integral to dharma: righteousness may require strategic restraint, accurate threat assessment, and safeguarding dependents under conditions of concealed hostility.
No explicit phalaśruti appears in this adhyāya; its meta-significance lies in demonstrating how narrative causality is shaped by intent, misperception, and public inference within the epic’s broader ethical architecture.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.