Shloka 58
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
तथैव हृष्टवदनस्तथैवादीनमानस: । छित्त्वाविचार्य तं प्रादाद् द्रोणायाड्गुछ्ठमात्मन:,द्रोणाचार्यका यह दारुण वचन सुनकर सदा सत्यपर अटल रहनेवाले एकलव्यने अपनी प्रतिज्ञाकी रक्षा करते हुए पहलेकी ही भाँति प्रसन्नमुख और उदारचित्त रहकर बिना कुछ सोच-विचार किये अपना दाहिना अँगूठा काटकर द्रोणाचार्यको दे दिया
tathaiva hṛṣṭavadanastathaivādīnamānasaḥ | chittvāvicārya taṃ prādād droṇāyāṅguṣṭhamātmanaḥ ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເຊັ່ນນັ້ນແຫຼະ, ດ້ວຍໃບໜ້າຍິ້ມແຍ້ມເຊັ່ນເກົ່າ ແລະໃຈທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແຕ່ກວ້າງຂວາງ, ເອກະລະວະ ບໍ່ຢຸດຄິດພິຈາລະນາ ກໍຕັດນິ້ວໂປ້ຂອງຕົນ ແລ້ວມອບໃຫ້ ດໂຣນະ. ດ້ວຍການນັ້ນ ລາວຮັກສາຄໍາສັດ ແລະຍົກຄວາມສັດຊື່ຕໍ່ຄໍາປະຕິຍານ ກັບຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ອາຈານ ເຫນືອກວ່າຄວາມເສຍຫາຍຂອງຕົນ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of keeping one’s pledge and the intensity of guru-bhakti: Ekalavya chooses unwavering fidelity and self-sacrifice over self-interest, illustrating how dharma can demand painful personal cost.
After hearing Droṇa’s harsh demand for guru-dakṣiṇā, Ekalavya—still smiling and undisturbed—cuts off his own thumb without hesitation and presents it to Droṇa.