Adhyaya 61

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे षष्टितमो ऽध्यायः सूत उवाच क्षेत्राण्येतानि सर्वाणि आतपन्ति गभस्तिभिः तेषां क्षेत्राण्यथादत्ते सूर्यो नक्षत्रतारकाः

ສູຕະກ່າວວ່າ: ກະເສດຕຣະ (kṣetra) ອັນສັກສິດເຫຼົ່ານີ້ທັງຫມົດ ຖືກອົບອຸ່ນແລະສ່ອງສະຫວ່າງໂດຍລຳແສງພຣະອາທິດ; ແລະສຳລັບພື້ນທີ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະອາທິດ—ພ້ອມດ້ວຍນັກສັດຕຣະແລະດາວ—ແບ່ງປັນມາດຕາເວລາແລະລະບຽບອັນຄວນເປັນ. ດັ່ງນັ້ນ ແສງຟ້າກໍຮັບໃຊ້ຄວາມສັກສິດແລະຈັງຫວະຂອງກະເສດຕຣະ ທີ່ບູຊາພະປະຕິ (ພຣະສິວະ) ເພື່ອປົດປ່ອຍປາຊຸຈາກປາຊະ.

Verse 2

चीर्णेन सुकृतेनेह सुकृतान्ते ग्रहाश्रयाः तारणात्तारका ह्येताः शुक्लत्वाच्चैव तारकाः

ໂດຍສຸກຣິຕະ (ບຸນກຸສົນ) ທີ່ປະພຶດໃນໂລກນີ້, ເມື່ອບຸນນັ້ນສົມບູນສິ້ນສຸດ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸທີ່ພັກພິງຂອງດາວເຄາະ (graha). ພວກນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ຕາຣະກາ» ເພາະຊ່ວຍພາປາຊຸຜູ້ຖືກຜູກມັດໃຫ້ຂ້າມພົ້ນ; ແລະກໍເອີ້ນວ່າ «ຕາຣະກາ» ເພາະຄວາມຂາວສະຫວ່າງອັນຜ່ອງໃສຂອງມັນ.

Verse 3

दिव्यानां पार्थिवानां च नैशानां चैव सर्वशः आदानान्नित्यमादित्यस् तेजसां तमसामपि

ຈາກໂລກຟ້າ, ຈາກໂລກດິນ, ແລະຈາກພາກຄືນ—ໃນທຸກດ້ານ—ອາທິຕະ (ພຣະອາທິດ) ດຶງຮັບຢູ່ເປັນນິດ ພະລັງທັງຫມົດ: ທັງແຮງສະຫວ່າງ ແລະແຮງທີ່ກ່ອງໃຫ້ມືດ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະອາທິດຈຶ່ງເປັນຜູ້ຮວບຮວມຈັກກະວານ ໃນການສ້າງອັນມີລະບຽບຂອງພຣະເຈົ້າ.

Verse 4

सवने स्यन्दने ऽर्थे च धातुर् एष विभाष्यते सवनात्तेजसो ऽपां च तेनासौ सविता मतः

ຮາກຄຳນີ້ ຖືກອະທິບາຍວ່າມີນັຍ «ຜັກດັນ/ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ» ແລະ «ເຮັດໃຫ້ໄຫຼ». ເນື່ອງຈາກພຣະອາທິດນຳອອກຊຶ່ງເຕຊັສ (ລັດສະຫມີ) ແລະເຮັດໃຫ້ນ້ຳເຄື່ອນໄຫວ ຈຶ່ງເຂົ້າໃຈວ່າເປັນ ສະວິຕຣິ (Savitṛ). ໃນທັດສະນະໄສວະ ພະລັງຊີວິດນີ້ເຮັດວຽກພາຍໃຕ້ພະປະຕິ—ພຣະສິວະ—ເປັນອົງພຣະຜູ້ຢູ່ພາຍໃນ ຜູ້ປຸກໃຫ້ການສ້າງຕື່ນຂຶ້ນ.

Verse 5

बहुलश्चन्द्र इत्येष ह्लादने धातुरुच्यते शुक्लत्वे चामृतत्वे च शीतत्वे च विभाव्यते

ນາມ «Bahula» ແລະ «Candra» ນີ້ ຖືກກ່າວວ່າ ເກີດຈາກຮາກຄໍາກິລິຍາທີ່ໝາຍເຖິງ “ເຮັດໃຫ້ຊື່ນບານ”. ມັນຖືກເຂົ້າໃຈໃນຄວາມຂາວບໍລິສຸດ, ຄວາມເປັນອະມະຕະດັ່ງອະມຣິຕ, ແລະຄວາມເຢັນສະຫງົບ.

Verse 6

सूर्याचन्द्रमसोर्दिव्ये मण्डले भास्वरे खगे जलतेजोमये शुक्ले वृत्तकुंभनिभे शुभे

ໃນມົນດົນທິບອັນສະຫວ່າງໄສ ຂອງພຣະອາທິດ ແລະ ພຣະຈັນ—ສ່ອງສະຫວ່າງໃນຟ້າ—ມີລູກມົນດົນສີຂາວອັນເປັນມົງຄຸນ ປະກອບດ້ວຍນ້ໍາ ແລະ ປະກາຍໄຟ ດຸດດັ່ງໄຫຫຼືຄຸມພະທີ່ກົມກຽງສົມບູນ.

Verse 7

घनतोयात्मकं तत्र मण्डलं शशिनः स्मृतम् घनतेजोमयं शुक्लं मण्डलं भास्करस्य तु

ທີ່ນັ້ນ ມົນດົນຂອງພຣະຈັນ (Śaśin) ຖືກສອນວ່າ ເປັນທາດນ້ໍາທີ່ໜາແນ່ນອນ; ແຕ່ມົນດົນຂອງພຣະອາທິດ (Bhāskara) ເປັນວົງກົມສີຂາວສະຫວ່າງ ທີ່ເກີດຈາກປະກາຍແສງອັນໜາແນ່ນອນ. ດັ່ງນີ້ ປຸຣານະແຍກຫຼັກການເຢັນຊື່ນບໍາລຸງຂອງຈັນ ອອກຈາກອໍານາດເຜົາໄໝ້ສ່ອງສະຫວ່າງຂອງອາທິດ—ທັງສອງດໍາເນີນຢູ່ໃນລະບຽບຈັກກະວານຂອງພຣະສິວະ ຜູ້ຜູກມັດແລະນໍາພາປະສຸ (ວິນຍານມີຮ່າງ) ໄປສູ່ປັນຍາແຍກແຍະອັນຖືກຕ້ອງ.

Verse 8

वसन्ति सर्वदेवाश् च स्थानान्येतानि सर्वशः मन्वन्तरेषु सर्वेषु ऋक्षसूर्यग्रहाश्रयाः

ພຣະເທວະທັງປວງ ພັກອາໄສຢູ່ທົ່ວໄປ ໃນສະຖານທີ່ສັກສິດເຫຼົ່ານີ້ ຕະຫຼອດທຸກມັນວັນຕະຣະ ເປັນຫຼັກຄໍ້າຈຸນຂອງກຸ່ມດາວ, ພຣະອາທິດ ແລະ ດາວເຄາະທັງຫຼາຍ.

Verse 9

तेन ग्रहा गृहाण्येव तदाख्यास्ते भवन्ति च सौरं सूर्यो ऽविशत्स्थानं सौम्यं सोमस्तथैव च

ດັ່ງນັ້ນ ພຣະເທວະດາດາວເຄາະ (Graha) ຈຶ່ງຖືກຮູ້ຈັກຕາມນາມຂອງສະຖານທີ່ພັກຂອງຕົນ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະອາທິດໄດ້ເຂົ້າສູ່ສະຖານສຸຣະ (Saura) ແລະ ພຣະຈັນກໍເຂົ້າສູ່ສະຖານໂສມຍະ (Saumya) ເຊັ່ນດຽວກັນ.

Verse 10

शौक्रं शुक्रो ऽविशत्स्थानं षोडशार्चिः प्रतापवान् बृहद् बृहस्पतिश्चैव लोहितश्चैव लोहितम्

ສຸກຣະ (Śukra) ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງ ເຂົ້າສູ່ສະຖານຂອງຕົນ ລຸກໂຊດດ້ວຍຮັດສະມີສິບຫົກ ແລະອານຸພາບອັນໃຫຍ່. ດັ່ງນັ້ນ ບຣິຫັສປະຕິ (Bṛhaspati) ເຂົ້າສູ່ສະຖານໃຫຍ່; ແລະ ໂລຫິຕະ (Maṅgala) ເຂົ້າສູ່ສະຖານສີແດງຂອງຕົນ.

Verse 11

शनैश्चरं तथा स्थानं देवश्चापि शनैश्चरः बौधं बुधस्तु स्वर्भानुः स्वर्भानुस्थानमाश्रितः

ດັ່ງນັ້ນ ສະຖານຂອງ ຊະໄນສະຈະຣະ (Śanaiścara) ກໍຖືກສ້າງຕັ້ງ ແລະເທວະຜູ້ປົກຄອງທີ່ນັ້ນກໍແມ່ນ ຊະໄນສະຈະຣະ ເອງ. ບຸດຫະ (Budha) ສະຖິດໃນແດນບຸດຫະ; ແລະ ສະວັຣພານຸ (Svarbhānu, Rāhu) ອາໄສພຶ່ງພາສະຖານຂອງຕົນ ຢູ່ໃນສະຖານສະວັຣພານຸ.

Verse 12

नक्षत्राणि च सर्वाणि नक्षत्राणि विशन्ति च गृहाण्येतानि सर्वाणि ज्योतींषि सुकृतात्मनाम्

ດາວນັກສັດທະທັງປວງ ແລະສະຖານນັກສັດທະທັງປວງ ຖືກເຂົ້າໄປເປັນທີ່ພັກອາໄສ. ບັນດາເຮືອນດາວອັນສ່ອງສະຫວ່າງເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທີ່ຢູ່ຂອງຜູ້ທີ່ຈິດໃນຖືກຂັດເກົາດ້ວຍກຸສົນ—ດວງວິນຍານ (paśu) ທີ່ຖືກຍົກຂຶ້ນດ້ວຍທຳມະ ແລະພັກຕິຕໍ່ພຣະຜູ້ເປັນປະສຸປະຕິ (Paśupati).

Verse 13

कल्पादौ सम्प्रवृत्तानि निर्मितानि स्वयंभुवा स्थानान्येतानि तिष्ठन्ति यावद् आभूतसंप्लवम्

ສະຖານອັນສັກສິດເຫຼົ່ານີ້ ເລີ່ມເຄື່ອນໄຫວຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນກັລປະ ແລະຖືກສ້າງຕັ້ງໂດຍ ສະວະຍັມພູ (Svayambhū, ພຣະພຣະຫມາ). ມັນດຳລົງຢູ່ຢ່າງບໍ່ແປປ່ຽນ ຈົນກວ່າມະຫາການລະລາຍທີ່ກົດກືນສັດທັງປວງ.

Verse 14

मन्वन्तरेषु सर्वेषु देवस्थानानि तानि वै अभिमानिनो ऽवतिष्ठन्ते देवाः स्थानं पुनः पुनः

ໃນທຸກໆ ມະນວັນຕະຣະ ສະຖານຂອງເທວະເຫຼົ່ານັ້ນ ຍັງຄົງຢູ່ແທ້. ແລະເທວະຜູ້ເປັນປະທານ—ຜູ້ຜູກພັນຕົນກັບໜ້າທີ່ຂອງຕົນ—ກໍຂຶ້ນສູ່ສະຖານນັ້ນ ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ກັບຄືນສູ່ຕຳແໜ່ງເກົ່າຢູ່ເລື້ອຍໆ.

Verse 15

अतीतैस्तु सहैतानि भाव्याभाव्यैः सुरैः सह वर्तन्ते वर्तमानैश् च स्थानिभिस्तैः सुरैः सह

ໜ້າທີ່ແລະຕຳແໜ່ງອັນເປັນລະບຽບຂອງສາກົນເຫຼົ່ານີ້ ດຳລົງຢູ່ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ—ພ້ອມກັບເທວະໃນອະດີດ, ພ້ອມກັບເທວະທີ່ຈະມາ (ແລະຜູ້ບໍ່ຖືກກຳນົດໃຫ້ເກີດ), ແລະພ້ອມກັບເທວະປັດຈຸບັນຜູ້ຮັບຕຳແໜ່ງຕາມພະລະກິດຂອງຕົນ.

Verse 16

अस्मिन्मन्वन्तरे चैव ग्रहा वैमानिकाः स्मृताः विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वैवस्वते ऽन्तरे

ໃນມັນວັນຕະຣະນີ້ ອຳນາດດາວເຄາະ (ຄຣາຫະ) ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນເທວະຜູ້ເຄື່ອນໄຫວໃນລົດຟ້າ. ໃນຍຸກໄວວັສວະຕະ ພຣະອາທິດ—ວິວັສວານ ບຸດຂອງອະດິຕິ—ປົກຄອງເປັນຈອມແຫ່ງສຸຣິຍະ ຄ້ຳຈຸນລະບຽບສາກົນ ອັນສຸດທ້າຍພັກພິງຢູ່ໃນປະຕິ ຄື ພຣະສິວະ.

Verse 17

द्युतिमानृषिपुत्रस्तु सोमो देवो वसुः स्मृतः शुक्रो देवस्तु विज्ञेयो भार्गवो ऽसुरयाजकः

ໂສມະຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງ ເກີດແຕ່ບຸດຂອງຣິສິ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນເທວະໃນຫມູ່ວະສຸ. ແລະ ສຸກຣະ ພຶງຮູ້ວ່າເປັນເທວະ—ພຣະພາຣຄະວະ ຜູ້ເປັນປຸໂຣຫິດບູຊາແກ່ອະສຸຣະ.

Verse 18

बृहत्तेजाः स्मृतो देवो देवाचार्यो ऽङ्गिरःसुतः बुधो मनोहरश्चैव ऋषिपुत्रस्तु स स्मृतः

ເທວະອົງນັ້ນ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ “ບຣິຫັດເຕຊາ” ຜູ້ມີລັດສະໝີກວ້າງໃຫຍ່—ເປັນອາຈານຂອງເທວະທັງຫຼາຍ ແລະເປັນບຸດຂອງອັງຄິຣະສ. ທ່ານຍັງຖືກຮູ້ຈັກວ່າ ພຸດຫະ ຜູ້ນ່າຮັກ ແລະຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນບຸດຂອງຣິສິ.

Verse 19

शनैश्चरो विरूपस्तु संज्ञापुत्रो विवस्वतः अग्निर्विकेश्यां जज्ञे तु युवासौ लोहितार्चिषः

ຊະໄນສະຈະຣະ (ດາວເສົາ) ທີ່ເອີ້ນວ່າ ວິຣູປະ ເປັນບຸດຂອງ ສັມຍາ ແລະ ວິວັສວານ (ພຣະອາທິດ). ແລະຈາກ ອັກນິ ກັບ ວິເກສີ ໄດ້ເກີດຜູ້ໜຸ່ມນາມ ໂລຫິຕາຣຈິສ ຜູ້ມີແປວໄຟສີແດງ.

Verse 20

नक्षत्रऋक्षनामिन्यो दाक्षायण्यस्तु ताः स्मृताः स्वर्भानुः सिंहिकापुत्रो भूतसंतापनो ऽसुरः

ບຸດສາວທີ່ເກີດຈາກທັກສະ ໄດ້ຖືກຈື່ຈຳວ່າ ມີນາມຕາມນັກສັດຕຣະ ແລະ ຣຶກສະ. ແລະ ສະວັຣພານຸ ລູກຊາຍຂອງສິງຫິກາ ແມ່ນອະສຸຣະຜູ້ທຳໃຫ້ສັດມີຊີວິດເຈັບຮ້ອນ.

Verse 21

सोमर्क्षग्रहसूर्येषु कीर्तितास्त्वभिमानिनः स्थानान्येतान्यथोक्तानि स्थानिन्यश्चैव देवताः

ໃນດວງຈັນ ໃນເຮືອນນັກສັດຕຣະ ໃນດາວເຄາະ ແລະ ໃນດວງອາທິດ ໄດ້ປະກາດວ່າມີອຳນາດຜູ້ຄຸ້ມຄອງ (ອະພິມານິນ). ດັ່ງນັ້ນ ຖານທີ່ເຫຼົ່ານີ້ຖືກກ່າວໄວ້ຕາມທີ່ໄດ້ກ່າວ ພ້ອມທັງເທວະດາຜູ້ສະຖິດ ແລະ ປົກຄອງຖານນັ້ນ.

Verse 22

सौरम् अग्निमयं स्थानं सहस्रांशोर्विवस्वतः हिमांशोस्तु स्मृतं स्थानम् अम्मयं शुक्लमेव च

ອານາເຂດແຫ່ງດວງອາທິດຂອງວິວັສວານ ຜູ້ມີລຳແສງພັນສາຍ ເປັນທາດໄຟ. ແຕ່ຖານຂອງຮິມາງຊຸ (ດວງຈັນ) ຖືກຈື່ຈຳວ່າເກີດຈາກນ້ຳ ແລະ ຂາວຜ່ອງທັງມວນ.

Verse 23

आप्यं श्यामं मनोज्ञं च बुधरश्मिगृहं स्मृतम् शुक्लस्याप्यम्मयं शुक्लं पदं षोडशरश्मिवत्

ອານາເຂດທາດນ້ຳ (ອາປະຍະ) ທີ່ມີສີຄ່ຳ ແລະ ງາມນ່າຊົມ ຖືກປະກາດວ່າເປັນເຮືອນຂອງລຳແສງພຸດ (Mercury). ແລະ ຖານຂອງ “ຜູ້ຂາວ” ກໍເປັນທາດນ້ຳເຊັ່ນກັນ: ເປັນພື້ນທີ່ຂາວສະຫວ່າງ ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍລຳແສງສິບຫົກສາຍ.

Verse 24

नवरश्मि तु भौमस्य लोहितं स्थानम् उत्तमम् हरिद्राभं बृहच्चापि षोडशार्चिर्बृहस्पतेः

ດາວອັງຄານ (Mars) ຖືກກ່າວວ່າມີລຳແສງເກົ້າສາຍ ແລະ ອານາເຂດອັນປະເສີດຂອງລາວເປັນສີແດງເຂັ້ມ. ດາວພຣະຫັດ (Jupiter) ມີຮູບຮ່າງກວ້າງໃຫຍ່ ມີສີທອງດັ່ງຂີ້ໝິ້ນ ແລະ ຖືກພັນລະນາວ່າມີແສງໄຟສິບຫົກດວງ.

Verse 25

अष्टरश्मिगृहं चापि प्रोक्तं कृष्णं शनैश्चरे स्वर्भानोस्तामसं स्थानं भूतसंतापनालयम्

ທີ່ພັກອາໄສທີ່ມີລັງສີແປດສາຍ ກໍຖືກກ່າວວ່າເປັນຂອງ ຊະໄນສະຈະຣະ (ດາວເສົາ) ແລະມີສີຄ່ຳມືດ. ສ່ວນທີ່ຢູ່ຂອງ ສະວັຣພານຸ (ຣາຫູ) ຖືກເວົ້າວ່າເປັນພູມທາມະສະ—ເປັນທີ່ພັກທີ່ກໍໃຫ້ເກີດຄວາມທຸກທ້ອນແກ່ສັດທັງຫຼາຍ.

Verse 26

विज्ञेयास्तारकाः सर्वास् त्व् ऋषयस्त्वेकरश्मयः आश्रयाः पुण्यकीर्तीनां शुक्लाश्चापि स्ववर्णतः

ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ດາວທັງປວງ ພຶງເຂົ້າໃຈເປັນພວກຣິສິເອງ—ແສງທີ່ມີລັງສີດຽວ—ເປັນທີ່ພັກພິງຂອງຜູ້ມີກຽດຄຸນອັນບຸນກຸສົນ; ແລະໂດຍສະພາບຂອງຕົນ ພວກມັນກໍມີສີຂາວດ້ວຍ.

Verse 27

घनतोयात्मिका ज्ञेयाः कल्पादावेव निर्मिताः आदित्यरश्मिसंयोगात् संप्रकाशात्मिकाः स्मृताः

ພວກມັນພຶງຮູ້ວ່າ ປະກອບດ້ວຍນ້ຳອັນໜາແໜ້ນ ແລະຖືກສ້າງຂຶ້ນແຕ່ຕົ້ນການເລີ່ມຂອງກັລປະ. ເມື່ອປະສົມສຳພັນກັບລັງສີຂອງພຣະອາທິດ ຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳວ່າກາຍເປັນຄວາມສະຫວ່າງຮຸ່ງເຮືອງໂດຍສະພາບ.

Verse 28

नवयोजनसाहस्रो विष्कंभः सवितुः स्मृतः त्रिगुणस्तस्य विस्तारो मण्डलस्य प्रमाणतः

ຂະໜາດເສັ້ນຜ່າສູນກາງ (viṣkambha) ຂອງ ສະວິຕຣິ (ພຣະອາທິດ) ຖືກກ່າວວ່າມີ 9,000 ໂຢຊະນະ. ແລະຕາມມາດຕະວັດຂອງມັນດະລະ (ແຜ່ນດວງອາທິດ) ຄວາມແຜ່ຂອງມັນເປັນສາມເທົ່າຂອງນັ້ນ.

Verse 29

द्विगुणः सूर्यविस्ताराद् विस्तारः शशिनः स्मृतः तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर् भूत्वाधस्तात्प्रसर्पति

ຄວາມແຜ່ຂອງດວງຈັນ ຖືກສອນວ່າເປັນສອງເທົ່າຂອງເສັ້ນຜ່າສູນກາງດວງອາທິດ. ແລະ ສະວັຣພານຸ (ຣາຫູ) ເມື່ອມີຂະໜາດເທົ່າກັນກັບທັງສອງ ກໍເຄື່ອນລອຍຢູ່ຂ້າງລຸ່ມ—ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄຣາສ. ໃນຈັກກະວານອັນມີລຳດັບນີ້ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ (Pati) ແຕ່ຜູ້ດຽວເປັນຜູ້ຄອບຄອງຄວບຄຸມ; ຂະນະທີ່ດວງສະຫວ່າງແລະດາວເຄາະທັງຫຼາຍ ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ໃນພັນທະ (pāśa) ຂອງການເຄື່ອນທີ່ອັນຖືກກຳນົດວັດໄວ້.

Verse 30

उद्धृत्य पृथिवीछायां निर्मितां मण्डलाकृतिम् स्वर्भानोस्तु बृहत्स्थानं तृतीयं यत्तमोमयम्

ເມື່ອດຶງເອົາເງົາຂອງແຜ່ນດິນອອກມາ ແລະປັ້ນໃຫ້ເປັນຮູບວົງມົນດັ່ງມະນະດົນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ ມີອານາເຂດອັນກວ້າງໃຫຍ່ຂອງ ສະວັຣພານຸ ເປັນພູມທີສາມ ອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມມືດມົນ।

Verse 31

आदित्यात्तच्च निष्क्रम्य समं गच्छति पर्वसु आदित्यमेति सोमाच्च पुनः सौरेषु पर्वसु

ອອກຈາກພຣະອາທິດ ມັນເຄື່ອນໄປຢ່າງສະເໝີຜ່ານຈຸດຕໍ່ (parva) ຕ່າງໆ; ແລະອີກຄັ້ງ ອອກຈາກພຣະຈັນ ມັນກັບໄປຫາພຣະອາທິດໃນຈຸດຕໍ່ຂອງສຸຣະ—ດັ່ງນີ້ວົງຈອນເວລາອັນສັກສິດຈຶ່ງຖືກກຳນົດ.

Verse 32

स्वर्भानुं नुदते यस्मात् तस्मात्स्वर्भानुरुच्यते चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवस्य विधीयते

ເນື່ອງຈາກລາວຂັບໄລ່ (ຫຼືກົດຂີ່) ສະວັຣພານຸ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ສະວັຣພານຸ’. ແລະສ່ວນທີ 16 ຂອງພຣະຈັນ ຖືກຈັດສັນໃຫ້ ພາຣຄະວະ (ສຸກຣະ).

Verse 33

विष्कंभान्मण्डलाच्चैव योजनाग्रात्प्रमाणतः भार्गवात्पादहीनस्तु विज्ञेयो वै बृहस्पतिः

ຈາກເສັ້ນຜ່າສູນກາງ ແລະຂອບວົງມົນຂອງມະນະດົນຟ້າ ຕາມມາດຕາຢູໂຢຊະນະ ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ພຣະບຣິຫັສປະຕິ (Bṛhaspati) ນ້ອຍກວ່າ ພາຣຄະວະ (Bhārgava/Śukra) ໜຶ່ງສ່ວນສີ່.

Verse 34

बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरी उभौ स्मृतौ विस्तारान्मण्डलाच्चैव पादहीनस्तयोर्बुधः

ເມື່ອທຽບກັບ ບຣິຫັສປະຕິ ແລ້ວ ທັງ ວັກຣະ (Vakra) ແລະ ສະວຣີ (Saurī) ຖືກຈື່ຈຳວ່າ ‘ຂາດໜຶ່ງຕີນ’ ໃນຂະໜາດ. ແລະ ພຸດະ (Budha) ກໍຖືກກ່າວວ່າ ຂາດໜຶ່ງຕີນຈາກທັງສອງນັ້ນ ທັງດ້ານຄວາມກວ້າງ ແລະວົງມົນວິຖີ.

Verse 35

तारानक्षत्ररूपाणि वपुष्मन्तीह यानि वै बुधेन तानि तुल्यानि विस्तारान्मण्डलाच्च वै

ຮູບກາຍທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ດາວ ແລະ ກຸ່ມນັກສະຕຣາ ໃນທີ່ນີ້—ຖືກກ່າວວ່າ ສະເໝີກັບ ພຸດ (Budha) ທັງດ້ານຄວາມກວ້າງ ແລະ ມົນທົນວົງມົນຂອງມັນ. ດັ່ງນັ້ນ ແສງສະຫວ່າງແຫ່ງຟ້າກໍເຄື່ອນໄຫວຢູ່ໃນມາດຕະການທີ່ຖືກກຳນົດ ເປີດເຜີຍພຣະປະຕິ ເປັນຜູ້ວັດແລະຜູ້ປົກຄອງລະບຽບຈັກກະວານ.

Verse 36

प्रायशश्चन्द्रयोगीनि विद्यादृक्षाणि तत्त्ववित् तारानक्षत्ररूपाणि हीनानि तु परस्परम्

ຜູ້ຮູ້ຕັດຕະວະ (tattva-vit) ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າ ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນ ການປະສົມປະສານກັບຈັນທຣາ (candra-yoga) ແລະ ມາດຕະການດາວທີ່ວິຊາເວລາເຫັນ. ມັນປາກົດເປັນດາວແລະນັກສະຕຣາ ແຕ່ແຕ່ລະອັນແຕກຕ່າງກັນ ຕາມພະລັງອ່ອນຫຼືແຂງຂອງຕົນ.

Verse 37

शतानि पञ्च चत्वारि त्रीणि द्वे चैव योजने सर्वोपरि निकृष्टानि तारकामण्डलानि तु

ມົນທົນດາວ (tārakāmaṇḍala) ຖືກວັດເປັນໂຍຊະນະ ສອງຮ້ອຍ, ສາມຮ້ອຍ, ສີ່ຮ້ອຍ, ແລະ ຫ້າຮ້ອຍ; ໃນນັ້ນບາງອັນສູງສຸດ ບາງອັນຕ່ຳສຸດ—ຈັດວາງເປັນຂັ້ນໆ ຢູ່ເທິງກັນໄປ.

Verse 38

योजनान्यर्धमात्राणि तेभ्यो ह्रस्वं न विद्यते उपरिष्टात्त्रयस्तेषां ग्रहास्ते दूरसर्पिणः

ມາດຕະການຂອງພວກມັນແມ່ນ ເຄິ່ງໂຍຊະນະ; ບໍ່ມີສິ່ງໃດສັ້ນກວ່ານັ້ນທີ່ນັບໃນທີ່ນີ້. ເທິງຂຶ້ນໄປຍັງມີ graha ສາມດວງ ເຄື່ອນໄຫວໄກ ແລະ ກວ້າງໃນວົງໂຄຈອນຂອງຕົນ.

Verse 39

सौरो ऽङ्गिराश् च वक्रश् च ज्ञेया मन्दविचारिणः पूर्वमेव समाख्याता गतिस्तेषां यथाक्रमम्

Saura, Āṅgirasa ແລະ Vakra ຄວນຮູ້ວ່າເປັນຜູ້ພິຈາລະນາຊ້າ ແລະ ປັນຍາອ່ອນ. ຄະຕິ ແລະ ຊະຕາກຳຂອງພວກເຂົາ ໄດ້ຖືກກ່າວໄວ້ແລ້ວແຕ່ກ່ອນ ຕາມລຳດັບຂອງມັນ.

Verse 40

एतेष्वेव ग्रहाः सर्वे नक्षत्रेषु समुत्थिताः विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वै मुनिसत्तमाः

ຈາກນັກສັດຕະຣາເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນ ກ່າວກັນວ່າ ດາວເຄາະທັງປວງເກີດຂຶ້ນ. ແລະ ວິວັສວານ—ບຸດຂອງ ອະດິຕິ—ແມ່ນພຣະອາທິດແທ້ ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດ.

Verse 41

विशाखासु समुत्पन्नो ग्रहाणां प्रथमो ग्रहः त्विषिमान् धर्मपुत्रस्तु सोमो देवो वसुस्तु सः

ເກີດໃນນັກສັດຕະຣາ ວິສາຂາ ດາວເຄາະອັນທໍາອິດໃນບັນດາກຣະຫາ ແມ່ນ ໂສມະ. ທ່ານສ່ອງສະຫວ່າງມີລັດສະໝີ ແລະກ່າວກັນວ່າເປັນບຸດຂອງ ທັມມະ; ແທ້ຈິງ ໂສມະເທວະນັ້ນເປັນວະສຸ.

Verse 42

शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाकरः षोडशार्चिर्भृगोः पुत्रः शुक्रः सूर्यादनन्तरम्

ຈາກກຣິຕຕິກາ (Kṛttikā) ເກີດຂຶ້ນພຣະຈັນ—ຜູ້ສ້າງຄືນ ມີລັດສະໝີເຢັນ. ແລ້ວຕໍ່ຈາກພຣະອາທິດ ສຸກຣະ (Śukra)—ບຸດຂອງ ພຣຶຄຸ (Bhṛgu)—ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສິບຫົກປະການ ໄດ້ປາກົດ.

Verse 43

ताराग्रहाणां प्रवरस् तिष्ये क्षेत्रे समुत्थितः ग्रहश्चाङ्गिरसः पुत्रो द्वादशार्चिर्बृहस्पतिः

ໃນບັນດາດາວເຄາະທີ່ດຸດດັ່ງດາວ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດແມ່ນ ບຣິຫັສປະຕິ (Bṛhaspati): ທ່ານເກີດຂຶ້ນໃນພື້ນທີ່ສັກສິດຂອງ ຕິສຍະ (Tiṣya). ທ່ານເປັນກຣະຫາ ບຸດຂອງ ອັງຄິຣັສ (Aṅgiras) ແລະສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສິບສອງລັດສະໝີ—ດັ່ງນີ້ແມ່ນ ບຣິຫັສປະຕິ.

Verse 44

फाल्गुनीषु समुत्पन्नः पूर्वाख्यासु जगद्गुरुः नवार्चिर्लोहिताङ्गश् च प्रजापतिसुतो ग्रहः

ເກີດໃນນັກສັດຕະຣາ ພາລກຸນີ (Phālgunī) ແລະໃນຄໍາເລົ່າເກົ່າໆ ຖືກເອີ້ນວ່າ “ຄູຂອງໂລກ”. ດາວເຄາະນີ້—ນະວາຣຈິ (Navārci) ຫຼື ໂລຫິຕາງກະ (Lohitāṅga)—ເກີດຂຶ້ນເປັນບຸດຂອງ ປຣະຈາປະຕິ ແລະເປັນກຣະຫາຜູ້ຄຸ້ມຄອງສັດຜູ້ມີກາຍ ພາຍໃຕ້ພຣະປະຕິ (ອົງພຣະເຈົ້າ).

Verse 45

आषाढास्विह पूर्वासु समुत्पन्न इति स्मृतः रेवतीष्वेव सप्तार्चिःस्थाने सौरिः शनैश्चरः

ຕາມຄຳຈື່ຈຳໃນຄຳພີ ໃນລຳດັບແຫ່ງຈັກກະວານນີ້ ຊະໄນຊະຈະຣະ (ຊາວຣິ) ຜູ້ເຄື່ອນຊ້າ ໄດ້ເກີດໃນນັກສັດຕະຣາ ປູຣວາອາສາດຫາ; ແລະຖານທີ່ຕັ້ງອັນສະຖາປະນາຂອງທ່ານຢູ່ໃນ ເຣວະຕີ ໃນບ່ອນທີ່ເອີ້ນວ່າ ສັບຕາຣຈິຫ໌ (ໄຟເຈັດດວງ)។

Verse 46

सौम्यो बुधो धनिष्ठासु पञ्चार्चिर् उदितो ग्रहः तमोमयो मृत्युसुतः प्रजाक्षयकरः शिखी

ພຸດ (Mercury) ຜູ້ມີນິໄສອ່ອນໂຍນ ປາກົດຂຶ້ນໃນນັກສັດຕະຣາ ທະນິດຖາ ດ້ວຍລຳແສງຫ້າສາຍ. ແຕ່ກໍຖືກພັນລະນາວ່າ ເປັນຮູບກາຍແຫ່ງຄວາມມືດ, ເກີດຈາກ ມຣິຕຍຸ (ຄວາມຕາຍ), ມີຍອດເປັນໄຟ, ແລະສາມາດເຮັດໃຫ້ວົງສານສູນສິ້ນ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງ ປະຕິ (ພຣະສິວະ) ບັນດາກຣະຫະ ກາຍເປັນເຄື່ອງມືໃຫ້ ປາຊະ (ພັນທະກຳ) ສຸກງອມ ສຳລັບ ປະຊຸ (ວິນຍານມີກາຍ)។

Verse 47

आश्लेषासु समुत्पन्नः सर्वहारी महाग्रहः तथा स्वनामधेयेषु दाक्षायण्यः समुत्थिताः

ໃນກຸ່ມດາວ ອາສເລຊາ ໄດ້ມີກຣະຫະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ປົ່ນປີ້ທຸກສິ່ງ ເກີດຂຶ້ນ. ແລະໃນບັນດາດາວທີ່ມີນາມຂອງຕົນເອງນັ້ນ ບຸດຣີຂອງ ດັກຊະ (ດາກຊາຍະນີ) ກໍປາກົດຂຶ້ນເປັນລາງຮ້າຍໃນການຂຶ້ນສູ່ຟ້າ.

Verse 48

तमोवीर्यमयो राहुः प्रकृत्या कृष्णमण्डलः भरणीषु समुत्पन्नो ग्रहश्चन्द्रार्कमर्दनः

ຣາຫຸ ເປັນຮູບກາຍທີ່ປະກອບດ້ວຍພະລັງແຫ່ງ ຕະມັສ; ໂດຍທຳມະຊາດເປັນວົງມົນດຳ. ເກີດໃນ ພະຣະນີ ແລະເປັນກຣະຫະ (ຜູ້ຍຶດຈັບ) ຜູ້ບີບຄັ້ນດວງຈັນແລະດວງອາທິດ.

Verse 49

एते तारा ग्रहाश्चापि बोद्धव्या भार्गवादयः जन्मनक्षत्रपीडासु यान्ति वैगुण्यतां यतः

ດາວແລະກຣະຫະເຫຼົ່ານີ້ກໍຄວນຮູ້ເຂົ້າໃຈ ໂດຍເລີ່ມຈາກ ພາຣຄະວະ (ສຸກຣະ) ແລະອື່ນໆ. ເພາະເມື່ອນັກສັດຕະຣາເກີດຖືກບີບຄັ້ນ ອິດທິພົນຂອງພວກມັນຈະບົກພ່ອງ ແລະນຳຜົນອັນບໍ່ເປັນມົງຄຸນ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນຮູ້ສະພາບຂອງພວກມັນ ເພື່ອປະກອບພິທີແກ້ໄຂຕາມສາຍສິວະ.

Verse 50

मुच्यते तेन दोषेण ततस्तद्ग्रहभक्तितः सर्वग्रहाणामेतेषाम् आदिरादित्य उच्यते

ດ້ວຍຄວາມພັກດີຕໍ່ດາວນັ້ນເອງ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມພົ້ນຈາກໂທດໄພທີ່ມັນກໍ່. ດັ່ງນັ້ນ ໃນບັນດາກຣະຫະທັງປວງ ອາທິຕະ (ພຣະອາທິດ) ຖືກກ່າວວ່າເປັນອັນດັບທໍາອິດ ແລະ ສູງສຸດ.

Verse 51

ताराग्रहाणां शुक्रस्तु केतूनां चापि धूमवान् ध्रुवः किल ग्रहाणां तु विभक्तानां चतुर्दिशम्

ໃນບັນດາດາວທີ່ເປັນກຣະຫະ ສຸກຣະ (ວີນັດ) ຖືກປະກາດວ່າເປັນຜູ້ເດັ່ນ; ໃນບັນດາເກຕຸ (ດາວຫາງ) ທ່ານທູມະວານກໍເປັນຫົວໜ້າ. ແລະ ທຣຸວະ ແທ້ໆແມ່ນຜູ້ຄວບຄຸມທີ່ຕັ້ງມັ່ນ ໃຫ້ກຣະຫະທັງປວງ ເມື່ອຖືກແບ່ງໄປສູ່ສີ່ທິດ ໃຫ້ຄົງລະບຽບແຫ່ງທິດທາງ.

Verse 52

नक्षत्राणां श्रविष्ठा स्याद् अयनानां तथोत्तरम् वर्षाणां चैव पञ्चानाम् आद्यः संवत्सरः स्मृतः

ໃນບັນດານັກສັດຕະຣາ (ນັກຂັດ) ສຣະວິດຖາ (ທະນິດຖາ) ຖືກກ່າວວ່າເປັນອັນດັບໜຶ່ງ; ໃນບັນດາອະຍະນະ ທາງເໜືອ (ອຸດຕະຣາຍະນະ) ກໍເປັນອັນດັບໜຶ່ງ. ແລະໃນບັນດາການນັບປີຫ້າປະເພດ ສັມວັດສະຣະ ຖືກຈື່ຈໍາວ່າເປັນປີທໍາອິດ—ດັ່ງນີ້ ກາລະ (ເວລາ) ຖືກຈັດໝວດເພື່ອການປະພຶດທີ່ຖືກຕ້ອງ ໃນລະບຽບຂອງພຣະສິວະ.

Verse 53

ऋतूनां शिशिरश्चापि मासानां माघ उच्यते पक्षाणां शुक्लपक्षस्तु तिथीनां प्रतिपत्तथा

ໃນບັນດາລະດູ ສິສິຣະ (ທ້າຍລະດູໜາວ) ຖືກກ່າວວ່າເປັນອັນດັບໜຶ່ງ; ໃນບັນດາເດືອນ ມາຄະ ຖືກເວົ້າວ່າສູງສຸດ; ໃນບັນດາປັກ ປັກສຸກລະ (ຂ້າງຂຶ້ນ) ແມ່ນດີທີ່ສຸດ; ແລະໃນບັນດາຕິຖິ ປຣະຕິປັດ (ວັນທີ 1) ກໍໂດດເດັ່ນເຊັ່ນກັນ.

Verse 54

अहोरात्रविभागानाम् अहश्चादिः प्रकीर्तितः मुहूर्तानां तथैवादिर् मुहूर्तो रुद्रदैवतः

ໃນການແບ່ງວັນແລະຄືນ ‘ວັນ’ ຖືກກ່າວວ່າເປັນອັນດັບທໍາອິດ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ໃນບັນດາມຸຫູຣະຕະ ມຸຫູຣະຕະທໍາອິດ ຖືກກ່າວວ່າມີ ຣຸດຣະ ເປັນເທວະຕາຜູ້ຄຸ້ມຄອງ.

Verse 55

क्षणश्चापि निमेषादिः कालः कालविदां वराः श्रवणान्तं धनिष्ठादि युगं स्यात्पञ्चवार्षिकम्

ໂອ ຜູ້ຮູ້ເວລາອັນປະເສີດ! ໜ່ວຍເວລາທີ່ເອີ້ນວ່າ «ກະສະນະ» ເລີ່ມຈາກ «ນິເມສະ» ແລະອື່ນໆ ນັ້ນແມ່ນເວລາແທ້. ແລະ ຍຸກທີ່ເລີ່ມຈາກ ທະນິດຖາ ຫາ ສະຣະວະນາ ກ່າວວ່າເປັນວົງຈອນຫ້າປີ.

Verse 56

भानोर्गतिविशेषेण चक्रवत्परिवर्तते दिवाकरः स्मृतस्तस्मात् कालकृद्विभुरीश्वरः

ເນື່ອງຈາກວິຖີເຄື່ອນໄຫວອັນແຕກຕ່າງຂອງພຣະອາທິດ ມັນຈຶ່ງຫມຸນວຽນດັ່ງລໍ້. ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳວ່າ «ດິວາກະຣະ» ຜູ້ກໍ່ເກີດກາງວັນ; ແລະພຣະເຈົ້າຜູ້ຊອກຊຶມທົ່ວສັບພະສິ່ງ ພຣະອີສະວະຣະສູງສຸດ ເປັນຜູ້ກໍ່ເກີດເວລາ (ກາລະ) ຜ່ານພຣະອາທິດນັ້ນ.

Verse 57

चतुर्विधानां भूतानां प्रवर्तकनिवर्तकः तस्यापि भगवान् रुद्रः साक्षाद्देवः प्रवर्तकः

ສໍາລັບສັດທັງສີ່ປະເພດ ພຣະອົງເປັນຜູ້ໃຫ້ເກີດການເຄື່ອນໄຫວ ແລະເປັນຜູ້ຫ້າມປະຄອງດ້ວຍ. ແມ່ນແຕ່ຫຼັກການຄຸ້ມຄອງນັ້ນເອງ ພຣະຣຸດຣະ—ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ—ແມ່ນເທວະຜູ້ຜັກດັນໂດຍກົງ ຜູ້ເລີ່ມຕົ້ນການເຄື່ອນໄຫວທັງປວງ.

Verse 58

इत्येष ज्योतिषामेवं संनिवेशो ऽर्थनिश्चयः लोकसंव्यवहारार्थं महादेवेन निर्मितः

ດັ່ງນັ້ນ ການຈັດວາງຢ່າງເປັນລະບຽບຂອງດວງສະຫວ່າງໃນຟ້າ ແລະການກໍານົດໜ້າທີ່ຂອງພວກມັນ ໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍພຣະມະຫາເທວະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ລະບຽບການດໍາເນີນຊີວິດຂອງໂລກ.

Verse 59

बुद्धिपूर्वं भगवता कल्पादौ सम्प्रवर्तितः स आश्रयो ऽभिमानी च सर्वस्य ज्योतिरात्मकः

ໃນຕົ້ນການຂອງກັລປະ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ເລີ່ມປະກາດ «ພຸດທິ» (ປັນຍາຈັກກະວານ) ກ່ອນ. ຕໍ່ມາ ຈຶ່ງເກີດຫຼັກການທີ່ເປັນທີ່ພຶ່ງພາຂອງທຸກສິ່ງ ຜູ້ຮັບເອົາຄວາມເປັນ «ຂ້ອຍ» (ອະພິມານ) ແລະເປັນແກ່ນສະຫວ່າງ (ໂຈຕິສ) ທີ່ແຜ່ຊຶມໄປທົ່ວທຸກຢ່າງ.

Verse 60

एकरूपप्रधानस्य परिणामो ऽयमद्भुतः नैष शक्यः प्रसंख्यातुं याथातथ्येन केनचित्

ການປາກົດອັນນ່າອັດສະຈັນນີ້ ແມ່ນຜົນປ່ຽນແປງ (ປະຣິນາມະ) ຂອງ ປຣະທານະ ທີ່ມີຮູບດຽວບໍ່ແຍກ. ບໍ່ມີໃຜສາມາດນັບບອກໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມເປັນຈິງ.

Verse 61

गतागतं मनुष्येण ज्योतिषां मांसचक्षुषा आगमादनुमानाच्च प्रत्यक्षादुपपत्तितः

ການໄປມາຂອງດວງສະຫວ່າງທັງຫຼາຍ ມະນຸດບໍ່ອາດຈັບໃຈໄດ້ຄົບຖ້ວນດ້ວຍຕາເນື້ອ. ຄວນຮູ້ໂດຍ ອາຄະມະ (ຄໍາສອນອັນມີອໍານາດ), ໂດຍອະນຸມານ, ໂດຍການເຫັນຈິງ (ເທົ່າທີ່ເປັນໄປໄດ້), ແລະໂດຍການພິສູດດ້ວຍເຫດຜົນ.

Verse 62

परीक्ष्य निपुणं बुद्ध्या श्रद्धातव्यं विपश्चिता चक्षुः शास्त्रं जलं लेख्यं गणितं मुनिसत्तमाः

ໂອ ມຸນິສັດຕະມະ, ຜູ້ຮູ້ຄວນເຊື່ອຖືກໍ່ຕໍ່ເມື່ອໄດ້ກວດສອບຢ່າງລະອຽດດ້ວຍປັນຍາອັນແຫຼມຄົມ. ສໍາລັບຜູ້ມີປັນຍາ: ວິຊາແຫ່ງຕາ (ການເຫັນຈິງ), ການທົດສອບດ້ວຍນ້ໍາ, ບັນທຶກຂຽນ, ແລະການຄໍານວນ ແມ່ນເຄື່ອງມືພິສູດສັດຈະ.

Verse 63

पञ्चैते हेतवो ज्ञेया ज्योतिर्मानविनिर्णये

ເພື່ອຕັດສິນຄ່າວັດແທກ ແລະການຄໍານວນຂອງດວງສະຫວ່າງ (ຊະໂຍຕິສ), ເຫດປັດໃຈທັງຫ້ານີ້ຄວນຮູ້.