Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Rudra’s Cosmic Dance and the Recognition of Rudra–Nārāyaṇa Unity (Īśvara-gītā Continuation)

दृष्ट्वाथ रुद्रं जगदीशितारं तं पद्मनाभाश्रितवामभागम् / ध्यात्वा हृदिस्थं प्रणिपत्य मूर्ध्ना बद्ध्वाञ्जलिं स्वेषु शिरःसु भूयः

dṛṣṭvātha rudraṃ jagadīśitāraṃ taṃ padmanābhāśritavāmabhāgam / dhyātvā hṛdisthaṃ praṇipatya mūrdhnā baddhvāñjaliṃ sveṣu śiraḥsu bhūyaḥ

ແລ້ວພວກເຂົາໄດ້ເຫັນຣຸດຣະ ຜູ້ເປັນຈອມເຈົ້າຜູ້ປົກຄອງໂລກທັງປວງ ໂດຍມີພະປັດມະນາພາ (ວິສນຸ) ອາໄສຢູ່ທາງຊ້າຍ. ພວກເຂົາໄດ້ພິຈາລະນາພຣະອົງຜູ້ສະຖິດໃນດວງໃຈ ແລະກົ້ມກາບດ້ວຍສີສະ; ຈາກນັ້ນກໍປະນົມມື (ອັນຈະລິ) ວາງໄວ້ເທິງສີສະຂອງຕົນອີກຄັ້ງໃນຄວາມເຄົາລົບ.

dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√dṛś (दृश् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ktvā)
athathen
atha:
Anukrama (अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormParticle (अनन्तरार्थक/क्रमसूचक)
rudramRudra
rudram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana
jagad-īśitāramthe ruler of the world
jagad-īśitāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat-īśitṛ (प्रातिपदिक; जगत् + ईशितृ)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; apposition to ‘rudram’
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Puṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana
padmanābha-āśrita-vāma-bhāgamwhose left side is occupied by Padmanābha (Viṣṇu)
padmanābha-āśrita-vāma-bhāgam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpadma-nābha-āśrita-vāma-bhāga (प्रातिपदिक; पद्म + नाभ + आश्रित + वाम + भाग)
Form‘āśrita’ = past participle (क्त/ktá) from √śri (श्रि, to resort to); Puṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; viśeṣaṇa of ‘tam/rudram’
dhyātvāhaving meditated upon
dhyātvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√dhyai (ध्यै धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ktvā)
hṛdi-sthamsituated in the heart
hṛdi-stham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothṛd-stha (प्रातिपदिक; हृदि + स्थ)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; viśeṣaṇa of ‘tam’
praṇipatyahaving bowed down
praṇipatya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootpra-√nam (नम् धातु, to bow)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्/lyap)
mūrdhnāwith the head
mūrdhnā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (Instr/3rd), Ekavacana
baddhvāhaving joined/formed
baddhvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√bandh (बन्ध् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ktvā)
añjalimañjali (folded hands gesture)
añjalim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootañjali (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana
sveṣuon their own
sveṣu:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun used adjectivally; Puṃliṅga/napuṃsaka, Saptamī (Loc/7th), Bahuvacana; viśeṣaṇa of ‘śiraḥsu’
śiraḥsuon (their) heads
śiraḥsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Saptamī (Loc/7th), Bahuvacana
bhūyaḥagain, once more
bhūyaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyaḥ (अव्यय)
FormAdverb (पुनरर्थक अव्यय)

Sūta (narrator) describing the sages’/devotees’ response to the vision of Rudra-Nārāyaṇa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

R
Rudra (Shiva)
P
Padmanabha (Vishnu)
J
Jagadishvara (Lord of the universe)

FAQs

By directing meditation to Rudra as “hṛdistha”—present within the heart—the verse points to Īśvara’s immanence: the divine is not only cosmic ruler but also inwardly accessible as the indwelling reality.

It emphasizes dhyāna (contemplation of the deity within the heart) combined with bhakti-aṅgas: praṇipāta (bowing) and añjali (joined palms), a devotional-meditative discipline aligned with Purāṇic and Pāśupata-oriented reverence.

Rudra is seen with Padmanābha abiding on his left side, presenting a unified divinity—Śiva and Viṣṇu as mutually indwelling and non-opposed—supporting the Kurma Purana’s non-sectarian synthesis.