Adhyaya 361

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे अव्ययवर्गा नाम षष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथैकषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नानार्थवर्गाः अग्निर् उवाच आकाशे त्रिदिवे नाको लोकस्तु भवने जने पद्ये यशसि च श्लोकःशरे खड्गे च सायकः

ດັ່ງນີ້ ໃນ «ອັກນິ ມະຫາປຸຣານະ» ບົດທີ 361 ຊື່ «ພາກວ່າດ້ວຍຄໍາບໍ່ຜັນ (Avyaya-varga)» ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ ເລີ່ມບົດທີ 362 «ພາກວ່າດ້ວຍຄໍາຫຼາຍນັຍ (Nānārtha-varga)». ພຣະອັກນິກ່າວວ່າ: «nāka» ໝາຍເຖິງ (1) ຟ້າ (2) ສະຫວັນຊັ້ນທີສາມ (3) ສະຫວັນ. «loka» ໝາຍເຖິງ (1) ທີ່ຢູ່/ເຮືອນ (2) ປະຊາຊົນ (3) ບາດ (pāda) ໃນສັນທະລັກ (4) ຊື່ສຽງ. «sāyaka» ໝາຍເຖິງ (1) ລູກສອນ (2) ດາບ.

Verse 2

आनकः पटहो भेरी कलङ्को ऽङ्कापवादयोः मारुते वेधसि व्रध्ने पुंसि कः कं शिरो ऽम्बुनोः

«Ānaka» ໝາຍເຖິງກອງໃຫຍ່ (kettle-drum); «paṭaha» ແລະ «bherī» ແມ່ນກອງ. «kalaṅka» ໝາຍເຖິງທັງ “ຄວາມເປື້ອນ/ດ່າງພ້ອຍ” ແລະ “ການໃສ່ຮ້າຍ/ການຕໍານິ”. «ka» ໃຊ້ເອີ້ນວາຍຸ (ລົມ), Vedhas (ຜູ້ສ້າງ), Vṛdhna, ແລະຍັງໃຊ້ເອີ້ນຜູ້ຊາຍ; «kam» ໝາຍເຖິງຫົວ ແລະຍັງໝາຍເຖິງນ້ໍາ.

Verse 3

स्यात् पुलाकस्तुच्छधान्ये संक्षेपे भक्तसिक्थके महेन्द्रगुग्गुलूलूकव्यालग्राहिषु कौशिकः

«Pulāka» ໝາຍເຖິງເຂົ້າທີ່ດ້ອຍຄຸນນະພາບ/ເມັດທັນຍາຫານຕໍ່າ. «saṃkṣepa» ໝາຍເຖິງການສະຫຼຸບຢ່າງຫຍໍ້. «bhakta-sikthaka» ແມ່ນຊັ້ນແປ້ງຫນຽວ/ກະທົບທີ່ເຫຼືອຈາກເຂົ້າສຸກ. ຄໍາ «Kauśika» ໃຊ້ເອີ້ນ Mahendra, guggulu, ນົກຮູກ (owl), ງູ, ແລະຜູ້ຈັບກຸມ/ຜູ້ຈັບໄດ້ (captor).

Verse 4

शालावृकौ कपिश्वानौ मानं स्यान्मितिसाधनं सर्गः स्वभावनिर्मोक्षनिश् चयाध्यायस्मृष्टिषु

ຄໍາ «śālāvṛka» ແລະ «kapiśvāna» ໝາຍເຖິງໝາປ່າ/ໝາຈອກຊະນິດໜຶ່ງ. «māna» ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ການວັດແທກເກີດຂຶ້ນ. «sarga» ໃຊ້ໃນນັຍ: ການສ້າງ, ສະພາບທໍາມະຊາດ, ການຫຼຸດພົ້ນ, ການກໍານົດແນ່ນອນ, ບົດ/ອັດທະຍາຍ, ແລະ ການລວບລວມ/ສັງລວມ.

Verse 5

योगः सन्नहनोपायध्यानसङ्गतियुक्तिषु भोगः सुखे स्त्र्यादिभृतावब्जौ शङ्कनिशाकरौ

ຄໍາ «yoga» ໃຊ້ໃນນັຍ: ການຕຽມພ້ອມ/ການສວມອາວຸດອຸປະກອນ, ວິທີການ, ການພິຈາລະນາສະມາທິ, ການສຳພັນ/ຮ່ວມກັນ, ແລະ ອຸບາຍກົນ/ກຸລະຍຸດ. «bhoga» ໝາຍເຖິງຄວາມສຸກໃນການເສບສົມ ແລະຍັງໝາຍເຖິງການອຸປະຖໍາລ້ຽງດູ (ເຊັ່ນ ການດູແລເມຍ ແລະອື່ນໆ). «abja» (“ເກີດໃນນ້ໍາ”) ໝາຍເຖິງທັງຫອຍສັງຂ໌ ແລະ ດວງຈັນ.

Verse 6

काके भगण्डौ करटौ दुश् चर्मा शिपिविष्टकः रिष्टं क्षेमाशुभाभावेष्वरिष्टे तु शुभाशुभे

ໃນກໍລະນີກາ (ທີ່ປາກົດມີໝາຍຜິດປົກກະຕິ) ອາການເຊັ່ນ bhagaṇḍa (ແຜຮູທະວານ/ຟິສຕູລາ), karaṭa (ກ້ອນບວມມີແຜ), duś-carman (ຜິວໜັງເປັນໂລກຫຼືເນ່າເໝັນ), ແລະ śipiviṣṭaka ຖືກນັບເປັນ ariṣṭa—ນິມິດບອກເຫດອັນຕະລາຍ ຫຼື ເຄາະຮ້າຍ. ແຕ່ເມື່ອບໍ່ມີອາການອັບມົງຄຸນ ແລະມີຄວາມສະຫງົບສຸກ ນິມິດນັ້ນຄວນເຂົ້າໃຈວ່າປົນກັນ ທັງມົງຄຸນ ແລະ ອັບມົງຄຸນ.

Verse 7

व्युष्टिः फले समृद्धौ च दृष्टिर्ज्ञाने ऽक्ष्णि दर्शने निष्ठानिष्पत्तिनाशान्ताः काष्ठोत्कर्षे स्थितौ दिशि

«vyuṣṭi» ໝາຍເຖິງການໄດ້ຜົນ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ. «dṛṣṭi» ໝາຍເຖິງຄວາມຮູ້; «akṣṇi» (akṣi) ໝາຍເຖິງຕາ; ແລະ «dṛṣṭi» ຍັງໝາຍເຖິງການເບິ່ງເຫັນດ້ວຍ. «niṣṭhā», «niṣpatti», «nāśa», ແລະ «anta» ໝາຍເຖິງການສໍາເລັດ/ການສິ້ນສຸດ. «kāṣṭha» ໝາຍເຖິງຈຸດສູງສຸດ (ຂອບເຂດສຸດທ້າຍ) ແລະຍັງໝາຍເຖິງຕໍາແໜ່ງຄົງທີ່ ແລະ ທິດ (ທາງ).

Verse 8

भूगोवाचस्त्विडा इलाः प्रगाढं भृषकृच्छ्रयोः भृशप्रतिज्ञयोर्वाढं शक्तस्थूलौ दृढौ त्रिषु

«bhū» ແລະ «go» ກໍຖືກເອີ້ນວ່າ «vāc» ເຊັ່ນກັນ; ແລະ «iḍā» ກັບ «ilā» ກໍໝາຍເຖິງສິ່ງນັ້ນດ້ວຍ. «pragāḍha» ໃຊ້ໃນນັຍ “ຫຍຸ້ງຍາກຢ່າງຍິ່ງ/ຫນັກໜ່ວງ”. «vāḍha» ໃຊ້ສໍາລັບຜູ້ທີ່ “ຕັ້ງໃຈໝັ້ນຄົງ” ແລະ “ຖືຄໍາປະຕິຍານແຂງກ້າ”. ໃນສາມເພດ, «śakta» ແລະ «sthūla» ໝາຍເຖິງ “ແຂງແຮງ” ແລະ “ອ້ວນແນ່ນ”, ແລະ «dṛḍha» ໝາຍເຖິງ “ໝັ້ນຄົງ”.

Verse 9

विन्यस्तसंहतौ व्यूढौ कृष्णो व्यासे ऽर्जुने हरौ पणो दूयतादिषूत्सृष्टे भृतौ मूल्ये धने ऽपि च

ຄໍາ «vinyasta» ແລະ «saṃhata» ໝາຍເຖິງ «ຈັດວາງ/ວາງໄວ້ແລ້ວ»; «vyūḍha» ໝາຍເຖິງ «ຈັດແຖວເປັນຮູບຂະບວນ»។ «Kṛṣṇa» ເປັນນາມທີ່ໃຊ້ຮຽກ Vyāsa, Arjuna ແລະ Hari (Viṣṇu) ດ້ວຍ. «paṇa» ໝາຍເຖິງເງິນພະນັນ/ການວາງພະນັນ; ອີກທັງໝາຍເຖິງຄ່າຈ້າງ/ການຈ່າຍ, ລາຄາ/ມູນຄ່າ, ແລະຊັບສິນດ້ວຍ។

Verse 10

मौर्व्यां द्रव्याश्रिते सत्वशुक्लसन्ध्यादिके गुणः श्रेष्ठे ऽधिपे ग्रामणीः स्यात् जुग्प्साकरुणे घृणे

«guṇa» ໝາຍເຖິງ (1) ສາຍຄັນທະນູທີ່ເຮັດຈາກໃຍ mūrvā, (2) ຄຸນລັກສະນະທີ່ອາໄສຢູ່ໃນສານ/ວັດຖຸ, (3) sattva (ຄວາມດີ/ພາວະບໍລິສຸດ), (4) ຄວາມຂາວ, ແລະ (5) ຍາມສົມຄ່ໍາ ແລະອື່ນໆ. ຍັງໝາຍເຖິງ «ຍອດເຢັ້ນ/ດີເລີດ», «ເຈົ້ານາຍ/ອະທິປະຕິ», ແລະ «ຫົວໜ້າບ້ານ» (grāmaṇī). «ghṛṇā» ໝາຍເຖິງຄວາມຂະຍະຂະຍອມ ແລະຄວາມເມດຕາກະລຸນາ.

Verse 11

तृष्णा स्पृहापिपासे द्वे विपणिः स्याद्वणिक्पथे विषाभिमरलोहेषु तीक्ष्णं क्लीवे खरे त्रिषु

«tṛṣṇā» ແລະ «spṛhā» ແມ່ນຄໍາສອງຄໍາທີ່ໃຊ້ເພື່ອໝາຍເຖິງຄວາມຫິວນ້ໍາ (pipāsā). «vipaṇi» ໝາຍເຖິງເສັ້ນທາງ ຫຼື ຕະຫຼາດຂອງພໍ່ຄ້າ. «tīkṣṇa» ໃນນິຍົມນາມກາງ ໃຊ້ສໍາລັບພິດ, ເຫຼັກ, ແລະສິ່ງທີ່ຂ້າໄດ້ຮ້າຍແຮງ; ແຕ່ໃນນາມຊາຍ ໝາຍເຖິງລາ (donkey).

Verse 12

प्रमाणं हेतुमर्यादाशास्त्रेयत्ताप्रमातृषु करणं क्षेत्रगात्रादावीरिणं शून्यमूषरं

«pramāṇa» (ວິທີຮູ້ທີ່ຖືກຕ້ອງ), «hetu» (ເຫດຜົນ), ແລະ «maryādā» (ຂອບເຂດ/ຂໍ້ຈໍາກັດ) ພຶງກໍານົດໃນລະບົບສາດສະຕຣາ ໂດຍອ້າງອີງເຖິງ «pramātṛ» (ຜູ້ຮູ້). «karaṇa» (ເຄື່ອງມື/ອະວະ) ກ່າວໃນບໍລິບົດເຊັ່ນ ນາ ແລະ ຮ່າງກາຍ. ດິນເອີ້ນວ່າ «īriṇa» ເມື່ອແຫ້ງກະດ້າງບໍ່ອຸດົມ, «śūnya» ເມື່ອວ່າງເປົ່າ, ແລະ «ūṣara» ເມື່ອເປັນດິນເຄັມ/ດິນດ່າງ.

Verse 13

यन्ता हस्तिपके सूते वह्निज्वाला च हेतयः स्रुतं शास्त्रावधृतयोर्युगपर्याप्तयोः कृतं

«yantrā» (ຜູ້ຄວບຄຸມ/ຜູ້ບັງຄັບ) ໝາຍເຖິງຄົນຂັບຊ້າງ ແລະຄົນຂັບລົດສົງຄາມ (sūta). ອາວຸດທັງຫຼາຍເປັນດັ່ງລີ້ນໄຟ (vahni-jvālā). ຂໍ້ນີ້ຖືກສືບທອດເປັນຈາຣີດ ແລະຖືກກໍານົດໄວ້ໂດຍຄໍາພີອັນມີອໍານາດ—ຮຽບຮຽງໃຫ້ພຽງພໍສໍາລັບການນໍາໃຊ້ອັນຖືກຕ້ອງ ແມ່ນແມ່ນຜ່ານການເວລາຍາວນານເຖິງຍຸກ (yuga) ກໍຕາມ.

Verse 14

ख्याते हृष्टे प्रतीतो ऽभिजातस्तु कुलजे बुधे विविक्तौ पूतविजनौ मूर्छितौ मूड्सोच्छयौ

«ຂະຍາຕ» ໝາຍເຖິງ “ມີຊື່ສຽງ”; «ຫຣິດສະຕ» “ຍິນດີ”; «ປຣະຕີຕ» “ຖືກຍອມຮັບ/ຮັບຮູ້ວ່າແທ້”។ «ອະພິຊາຕ» ແມ່ນ “ເກີດດີ”; «ກຸລະຊະ» “ເກີດໃນຕະກູນດີ”; «ພຸດທະ» “ຜູ້ຮູ້/ປັນຍາຊົນ”។ «ວິວິກຕ» ໝາຍ “ສະງົບໂດດດ່ຽວ/ຖອນຕົນ”; «ປູຕະວິຊະນະ» “ຜູ້ຢູ່ໃນຫມູ່ຄົນບໍລິສຸດ”។ «ມູຣຊິຕ» “ສະຫຼົບ/ໝົດສະຕິ”; «ມູຑ-ໂສຈະຍະ» “ກອງຄວາມໂງ່ (ຫຼົງຢ່າງຫນັກ)”។

Verse 15

अर्थो ऽभिधेयरैवस्तुप्रयोजननिवृत्तिषु निदानागमयोस्तीर्थमृषिजुष्टजले गुरौ

ຄໍາວ່າ «artha» (ຄວາມໝາຍ) ຍັງໃຊ້ໃນນັຍ: «abhidheya» (ສິ່ງທີ່ຈະຖືກກ່າວອອກ), «vastu» (ວັດຖຸ/ຄວາມເປັນຈິງ), «prayojana» (ເປົ້າໝາຍ), ແລະ «nivṛtti» (ການຢຸດ/ຖອນຕົນ); ອີກທັງໃຊ້ສໍາລັບ «nidāna» (ເຫດ) ແລະ «āgama» (ຄໍາພີອ້າງອີງອັນມີອໍານາດ). ນອກນັ້ນຍັງໃຊ້ສໍາລັບ «tīrtha» (ທ່ານ້ໍາສັກສິດ), ນ້ໍາທີ່ພຣະລິສີເຄີຍໃຊ້, ແລະ «guru» (ອາຈານທາງຈິດວິນຍານ).

Verse 16

प्राधान्ये राजलिङ्गे च वृषाङ्गे ककुदो ऽस्त्रियां स्त्री सम्बिज्ज्ञानसम्भाषाक्रियाकाराजिनामसु

ໃນນັຍຂອງ “ຄວາມເປັນຫົວໜ້າ/ເດັ່ນກວ່າ”, ໃນ “ລິງຄ໌ຮາຊະ” (ຮູບຄໍາຍົກຍ້ອງແບບກະສັດ), ແລະໃນນັຍເປັນອະວະຂອງງົວຜູ້, ຄໍາ «kakuda» ບໍ່ເປັນເພດຍິງ. ແຕ່ໃນນາມທີ່ຊີ້ເຖິງຍິງ, ໃນນັຍ “ການຮູ້ຈັກກັນຢ່າງຄົບຖ້ວນ”, “ການສົນທະນາ”, “ການກະທໍາ”, ແລະ “ຜູ້ກະທໍາ/ຕົວກະທໍາ (kārājī)”, ມັນເປັນເພດຍິງ.

Verse 17

धर्मे रहस्युपनिषत् स्यादृतौ वत्सरे शरत् पदं व्यवसितित्राणस्थानलक्ष्माङ्घ्रिवस्तुषु

ໃນເລື່ອງທາງທັມມະ, ຄໍາ «upaniṣat» ໝາຍເຖິງ “ຄໍາສອນລັບ/ອະທິບາຍອັນລຶກຊຶ້ງ”. ໃນບົດບາດຂອງລະດູ ແລະ ປີ, «śarat» ແມ່ນຄໍາສໍາລັບ “ລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ”. ຄໍາ «pada» ໃຊ້ໃນນັຍ: “ການຕັດສິນ/ການກໍານົດ”, “ການຄຸ້ມຄອງ”, “ສະຖານທີ່/ທີ່ຢູ່”, “ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ”, “ຕີນ”, ແລະ “ວັດຖຸ/ສິ່ງຂອງ”.

Verse 18

त्रिष्वष्टमधुरौ स्वादू मृदू चातीक्ष्णकोमलौ सत्ये साधौ विद्यमाने प्रशस्ते ऽभ्यर्हिते च सत्

ໃນສາມນັຍ (ລົດຊາດ, ການສຳຜັດ, ແລະ ຄຸນນະພາບ/ຖ້ອຍຄໍາ), ຄໍາວ່າ “ຫວານ” ແລະ “ຖືກໃຈ/ອ່ອນຫວານ” ຖືກນໍາໃຊ້; ດັ່ງດຽວກັນ “ນຸ່ມ” ແລະ “ອ່ອນໂຍນ”, ແລະຍັງມີ “ບໍ່ແຫຼມ” ອີກດ້ວຍ. ຄໍາ «sat» (“ດີ/ຈິງ”) ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ: ຈິງ, ດີງາມມີຄຸນທຳ, ມີຢູ່/ປາກົດ, ຄວນສັນລະເສີນ, ແລະ ຄວນແກ່ການນັບຖື.

Verse 19

विधिर्विधाने दैवे ऽपि प्रणिधिः प्रार्थने चरे वधूर्जाया स्नुषा च सुधालेपो ऽमृतं स्नुही

«ວິທິ» ໝາຍເຖິງ ກົດລະບຽບ/ພິທີກຳນົດ ແລະຍັງໝາຍເຖິງ ຊະຕາກຳ ຫຼື ພຣະບັນຊາອັນເປັນເທວະ. «ປຣະນິທິ» ແມ່ນ ການອ້ອນວອນ/ອະທິຖານຢ່າງຈິງໃຈ. «ຈະຣາ» ໝາຍເຖິງ ເຈົ້າສາວ, ເມຍ, ແລະ ລູກສະໄພ. «ສຸທາ-ເລປ» ແມ່ນ «ອະມຣິຕະ» (ນ້ຳອະມະຕະ) ແລະ «ສນຸຫີ» (ພືດ euphorbia) ກໍຖືກເອີ້ນວ່າ ອະມຣິຕະ ເຊັ່ນກັນ.

Verse 20

स्पृहा सम्प्रत्ययः श्रद्धा पण्डितम्मन्यगर्वितौ ब्रह्मबन्धुरधिक्षेपे भानू रष्मिदिवाकरौ

«ສປຣິຫາ» ໝາຍເຖິງ ຄວາມປາຖະໜາ/ຄວາມອາວອນ. «ສຳປຣະຕະຍະ» ໝາຍເຖິງ ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນ/ຄວາມໝັ້ນໃຈ. «ສຣັດທາ» ແມ່ນ ສັດທາ. «ປັນດິຕະ-ມັນຍະ» ແລະ «ຄະຣະວິຕະ» ໝາຍເຖິງ ຜູ້ຄິດວ່າຕົນເປັນນັກຮູ້ ແລະ ຜູ້ຈອງຫອງ. «ພຣະຫມະ-ບັນທຸ» ໃຊ້ເປັນຄຳຕຳໜິ (ສຳລັບພຣາຫມັນທີ່ເປັນແຕ່ໂດຍກຳເນີດ). «ພານຸ», «ຣັສມິ», «ທິວາກະຣະ» ແມ່ນນາມຂອງພຣະອາທິດ.

Verse 21

ग्रावाणौ शैलपाषानौ मूर्खनीचौ पृथग्जनौ तरुशैलौ शिखरिणौ तनुस्त्वग्देहयोरपि

«ກຣາວານ» ແລະ «ໄສລ-ປາສານ» ແມ່ນຄຳສຳລັບ ຫີນ/ກອນຫີນໃຫຍ່. «ມູຣຂະ» ແລະ «ນີຈະ» ໃຊ້ເອີ້ນ ຄົນໂງ່ຕ່ຳຊ້າ/ຄົນຊົ່ວຊ້າ. «ປຣຶຖັກ-ຈະນະ» ໝາຍເຖິງ ປະຊາຊົນທົ່ວໄປ. «ຕະຣຸ» ແລະ «ໄສລ» ກໍໃຊ້ແທນ «ສິຂະຣິນ» (ພູທີ່ມີຍອດ). «ຕະນຸ» ຍັງໃຊ້ໝາຍເຖິງ «ຕະວັກ» (ຜິວໜັງ) ແລະ «ເທຫະ» (ຮ່າງກາຍ) ດ້ວຍ.

Verse 22

आत्मा यत्नो धृतिर्वुद्धिः स्वभावो ब्रह्मवर्ष्म च उत्थानं पौरुषे तन्त्रे व्युत्थानं प्रतिरोधने

ຕົນເອງ, ຄວາມພາກພຽນ, ຄວາມອົດທົນໝັ້ນຄົງ, ປັນຍາ, ສະພາບເດີມຂອງຕົນ, ແລະ ພະລັງວິນຍານ—ທັງໝົດນີ້ເປັນ «ອຸດຖານ» ໃນຄຳສອນແຫ່ງຄວາມພາກພຽນອັນກ້າຫານ (ປາວຣຸສະ). ໃນບໍລິບົດແຫ່ງການຕ້ານທານ, ອຸດຖານນີ້ກາຍເປັນ «ວະຍຸດຖານ» ຄື ການລຸກຂຶ້ນຕ້ານຢ່າງກະຕືລືລົ້ນ.

Verse 23

निर्यातनं वैरशुद्धौ दाने न्यासार्पणे ऽपि च व्यसनं विपदि भ्रशे दोषे कामजकोपजे

«ນິຣຍາຕະນະ» ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍວ່າ ການຊຳລະ/ສະສາງຄວາມອາຄາດພະຍາບາດ ແລະຍັງໃຊ້ໃນບໍລິບົດຂອງ ການໃຫ້ທານ ແລະ ການມອບສົ່ງຂອງຝາກ/ຂອງທີ່ຝາກໄວ້ ອີກດ້ວຍ. «ວະຍະສະນະ» ໝາຍເຖິງ ຄວາມວິບັດ—ຈະເປັນໃນຄວາມເຄາະຮ້າຍ, ໃນຄວາມຕົກຕ່ຳ, ຫຼື ໃນຄວາມຜິດທີ່ເກີດຈາກໂກດທີ່ເນື່ອງຈາກກາມະຕັນຫາ.

Verse 24

मृगयाक्षो दिवास्वप्नः परिवादः स्त्रियो मदः तौर्यत्रिकं वृथाट्या च कामजो दशको गणः

ການລ່າສັດ; ການຕິດພະນັນລູກເຕົ໋າ; ນອນກາງວັນ; ການນິນທາກ່າວຮ້າຍ; ການຫຼົງໃນຍິງ (ກາມະສຸກ); ຄວາມເມົາ; ສາມຢ່າງແຫ່ງດົນຕີ (ຮ້ອງ–ດົນຕີ–ຟ້ອນ); ແລະການພະເລີນໄປມາບໍ່ມີປະໂຫຍດ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນກຸ່ມອະກຸສົນ 10 ປະການທີ່ເກີດຈາກຄວາມປາຖະໜາ (ກາມ).

Verse 25

पैशून्यं साहसं द्रोह ईर्ष्यासूयार्थदूषणम् वाग्दण्डश् चैव पारुष्यं क्रोधजो ऽपि गणो ऽष्टकः

ການນິນທາຈາກຫຼັງ; ຄວາມຮຸນແຮງຢ່າງຫົວຮ້ອນ; ການຫັກຫຼັງ/ທໍລະຍົດ; ຄວາມອິດສາ; ການດູຖູກດ້ວຍໃຈຮ້າຍ; ການບິດເບືອນເຈດຈໍານົງຂອງຜູ້ອື່ນຢ່າງມຸ່ງຮ້າຍ; ການທໍາຮ້າຍດ້ວຍຄໍາເວົ້າ; ແລະຄໍາເວົ້າຫຍາບຄາຍ—ນີ້ແມ່ນຊຸດຄວາມຜິດ 8 ປະການທີ່ເກີດຈາກຄວາມໂກດ.

Verse 26

अकर्मगुह्ये कौपीनं मैथुनं सङ्गतौ रतौ प्रधानं परमार्था धीः प्रज्ञानं बुद्धिचिह्नयोः

ໃນຄໍາສອນລັບແຫ່ງ “ອະກັມມະ” (ການວາງການກະທໍາ/ສະຫຼະ) ກໍານົດໃຫ້ນຸ່ງກໍພີນ (ຜ້າປົກສະໂພກ). ການຮ່ວມເພດ (ໄມຖຸນະ) ເປັນຂອງການຄົບຄົນ ແລະຄວາມສຸກທາງກາມ. ຫຼັກສູງສຸດແມ່ນປັນຍາເຫັນຄວາມຈິງສູງສຸດ; ແລະ “ປຣະຍານະ” (prajñāna) ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍຂອງປັນຍາທີ່ຕື່ນຮູ້.

Verse 27

क्रन्दने रोदनाह्वाने वर्ष्म देहप्रमाणयोः आराधनं साधने स्यादवाप्तौ तोषणे ऽपि च

ຄໍາວ່າ “ອາຣາທະນະ” (ārādhana) ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍວ່າ ການຄໍາຄວນ/ຄວາມໂສກ—ການຮ້ອງໄຫ້ ແລະການເອີ້ນຮ້ອງ; ອີກທັງໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ “ວັຣສະມັນ” (varṣman) ຄື ຮູບກາຍ ແລະຂະໜາດຮ່າງກາຍ. ນອກນັ້ນ “ອາຣາທະນະ” ຍັງໝາຍເຖິງ ການປະກອບສາທະນະ (sādhana), ການບັນລຸ/ໄດ້ຮັບ (avāpti), ແລະການເຮັດໃຫ້ພໍໃຈ (toṣaṇa) ດ້ວຍ.

Verse 28

रत्नं स्वजातिश्रेष्ठे ऽपि लक्ष्म चिह्नप्रधानयोः कलापो भूषणे वर्हे तूणीरे संहते ऽपि च

“ຣັດນະ” (ratna) ຍັງໝາຍເຖິງ ສິ່ງທີ່ດີເລີດທີ່ສຸດໃນຈໍາພວກຂອງຕົນ; ແລະ “ລັກສະມະ” (lakṣma) ໝາຍເຖິງ ເຄື່ອງໝາຍ ຫຼື ເຄື່ອງໝາຍຈໍາແນກອັນສໍາຄັນ. “ກະລາປະ” (kalāpa) ໝາຍເຖິງ ເຄື່ອງປະດັບ, ກຸ່ມຂົນຫາງນົກຢູງ, ຖົງລູກທະນູ (quiver), ແລະຍັງໝາຍເຖິງ ການຊຸມຮວມ/ກອງຮວມອີກດ້ວຍ.

Verse 29

तल्पं शय्याट्टारेषु डिम्भौ तु शिशुवालिशौ स्तम्भौ स्थूणाजडीभावौ सभ्ये संसदि वै सभा

«talpa» ໝາຍເຖິງ ຕຽງນອນ; «śayyā» (ຕຽງ/ບ່ອນນອນ) ກໍເອີ້ນວ່າ «aṭṭāra» ໄດ້. «ḍimbha» ໝາຍເຖິງ ເດັກນ້ອຍ; ແລະຍັງໝາຍເຖິງ ຄົນບໍ່ສຸກງອມ/ໂງ່ (śiśu, vāliśa). «stambha» ໝາຍເຖິງ ເສົາ; ກໍເອີ້ນວ່າ «sthūṇā» ແລະຍັງໝາຍເຖິງ ອາການຊາແຂງ/ຕື່ນຕັນ (jaḍībhāva). «sabhya» ແມ່ນ ສະມາຊິກໃນສະພາ; «sabhā» ແມ່ນ ການປະຊຸມ ຫຼື ສະພາ/ສານຫຼວງ (saṃsad).

Verse 30

किरणप्रग्रहौ रश्मी धर्माः पुण्ययमादयः ललामं पुच्छपुण्ड्राश्वभूषाप्राधान्यकेतुषु

«kiraṇa» ແລະ «pragraha» ແມ່ນຊື່ຂອງ ລຳແສງ; «raśmi» ກໍໝາຍເຖິງ ລຳແສງເຊັ່ນກັນ. «dharma» ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ ຄຸນຄວາມດີ/ບຸນ, ພຣະຍະມະ (Yama) ແລະອື່ນໆ. «lalāma» ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ ຫາງ, ເຄື່ອງໝາຍທີ່ໜ້າຜາກ (tilaka/puṇḍra), ເຄື່ອງປະດັບມ້າ, ຄວາມເປັນເລີດ/ຄວາມເດັ່ນ, ແລະ ທຸງ/ສັນຍາລັກມາດຕະຖານ.

Verse 31

प्रत्ययो ऽधीनशपथज्ञानविश्वासहेतुषु समयाः शपथाचारकालसिद्धान्तसंविदः

«pratyaya» (ຫຼັກຖານ/ເຫດໃຫ້ເຊື່ອໝັ້ນ) ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ ການພຶງພາຜູ້ອື່ນ, ຄຳສາບານ, ຄວາມຮູ້, ແລະ ຄວາມໄວ້ວາງໃຈ (ເປັນເຫດ). «samaya» (ຂໍ້ຕົກລົງ/ສັນຍາ) ໝາຍເຖິງ ຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ກຳນົດແນ່ນອນ ຄື: ຄຳສາບານ, ຈາຣີດ/ປະເພນີ, ເວລາ (ເງື່ອນໄຂ), ຄຳສອນທີ່ຕັ້ງມັ້ນ, ແລະ ຂໍ້ສັນຍາຮ່ວມກັນ.

Verse 32

अत्ययो ऽतिक्रमे कृच्छ्रे सत्यं शपथतथ्ययोः वीर्यं बलप्रभावौ च रूप्यं रूपे प्रशस्तके

ຄຳວ່າ «atyaya» ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ «ການຂ້າມພົ້ນ/ເກີນໄປ» ແລະຍັງໝາຍເຖິງ «ຄວາມລຳບາກ» ດ້ວຍ. «satya» ໝາຍເຖິງ ຄຳສາບານ ແລະ ຄວາມຈິງຕາມຂໍ້ເທັດ. «vīrya» ໝາຍເຖິງ ກຳລັງ ແລະ ອຳນາດທີ່ມີຜົນ/ພະລັງອິດທິ. «rūpya» ໃຊ້ທັງໃນຄວາມໝາຍ ເງິນ (silver) ແລະ ຮູບຮ່າງອັນດີງາມນ່າສັນລະເສີນ.

Verse 33

दुरोदरो द्यूतकारे पणे द्यूते दुरोदरं महारण्ये दुर्गपथे कान्तारः पुन्नपुंसकं

«durodara» ໃຊ້ເພື່ອໝາຍເຖິງ ນັກພະນັນ, ເງິນພະນັນ/ການວາງພະນັນ, ແລະ ການພະນັນ. ໃນຄວາມໝາຍ «ປ່າໃຫຍ່» ແລະ «ເສັ້ນທາງທຸກລຳບາກ» ໃຊ້ຄຳວ່າ «kāntāra»; ຄຳນີ້ເປັນໄດ້ທັງເພດຊາຍ ແລະ ເພດກາງ (ນະປຸງສະກະ).

Verse 34

यमानिलेन्द्रचन्द्रार्कविष्णुसिंहादिके हरिः दरो ऽस्त्रियां भये श्वभ्रे जठरः कठिने ऽपि च

ໃນບົດບາດເຊັ່ນ ຍະມະ, ວາຍຸ(ລົມ), ອິນທຣະ, ດວງຈັນ, ດວງອາທິດ, ວິສນຸ, ສິງ ແລະອື່ນໆ ພຣະອົງຖືກເອີ້ນວ່າ «ຮະຣິ». ໃນນັຍ «ບໍ່ແມ່ນຍິງ» (ຊາຍ) ເອີ້ນວ່າ «ດະຣະ»; ໃນຄວາມຢ້ານ ແລະໃນຫຼຸມ/ເຫວລຶກອັນອັນຕະລາຍ ເອີ້ນວ່າ «ຊະຖະຣະ»; ແລະໃນນັຍ «ແຂງ ບໍ່ຍອມອ່ອນ» ກໍເອີ້ນດັ່ງນັ້ນດ້ວຍ.

Verse 35

उदारो दातृमहतोरितरस्त्वन्यनीचयोः चूडा किरीटं केशाश् च संयता मौलयस्त्रयः

ຄົນຜູ້ມີຄວາມອຸດາຣະ (ສູງສົ່ງ) ຖືກຮູ້ຈັກວ່າເປັນຜູ້ໃຫ້ທານອັນຍິ່ງ; ສ່ວນຄວາມກົງກັນຂ້າມ ພົບໃນຜູ້ຕ່ຳຕ້ອຍ ແລະຄົນຈິດໃຈຄັບແຄບ. ຮູບແບບຜົມ/ເຄື່ອງປະດັບຫົວມີ 3 ຢ່າງ: ຈູດາ (ມັດຜົມທີ່ກະຫຼອດ), ກິຣີຕະ (ມົກກຸດ/ມົງກຸດ), ແລະ ສັມຍະຕະເກສະ (ຜົມມັດຮຽບຮ້ອຍ).

Verse 36

बलिः करोपहारादौ सैन्यस्थैर् यादिके बलं स्त्रीकटीवस्त्रबन्धे ऽपि नीवी परिपणे ऽपि च

ຄຳວ່າ «ບະລິ» ໝາຍເຖິງ ພາສີ/ສ່ວຍ ຫຼື ເຄື່ອງບູຊາທີ່ນຳມາຖວາຍດ້ວຍມື ແລະອື່ນໆ. ຄຳວ່າ «ບະລະ» ໝາຍເຖິງ ກຳລັງຂອງກອງທັບ ແລະນັຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ. ຄຳວ່າ «ນີວີ» ໝາຍເຖິງ ປົກຜ້າຄາດແອວຂອງຍິງ (ປົກມັດ/ປົກຜູກ) ແລະຍັງໝາຍເຖິງ ເງິນວາງພະນັນ/ຫຸ້ນພະນັນ ອີກດ້ວຍ.

Verse 37

शुक्रले मूषिके श्रेष्ठे सुकृते वृषभे वृषः द्यूताक्षे सारिफलके ऽप्याकर्षो ऽथाक्षमिन्द्रिये

ຄຳວ່າ «ວຣິສະḥ» ໃຊ້ໃນນັຍ: ຊາຍມັກກາມ, ໜູ, ຜູ້ຍອດຢ່າງ (ດີເລີດ), ກຳມະດີມີບຸນ, ແລະ ງົວຜູ້. ຄຳວ່າ «ອາກັຣສະḥ» ໃຊ້ສຳລັບ ລູກເຕົ໋າ/ລູກສຽງໃນການພະນັນ ແລະຍັງໝາຍເຖິງ ເມັດຂອງຜົນສາຣິ. ສ່ວນ «ອັກສະມ» ໝາຍເຖິງ ອິນທຣີຍະ (ອະວັຍະຮັບຮູ້).

Verse 38

ना द्यूताङ्गे च कर्षे च व्यवहारे कलिद्रुमे ऊष्णीषः स्यात् किरीटादौ कर्षूः कुल्याभिधायिनी

ໃນຄຳສັບຂອງການພະນັນ (dyūta) ແລະໃນມາດຕາວັດທີ່ເອີ້ນວ່າ karṣa, ພ້ອມທັງໃນການໃຊ້ທາງນິຕິ/ທຸລະກຳ (vyavahāra), ຄຳວ່າ «kali» ໃຊ້ໃນນັຍເຫຼົ່ານີ້. ໃນເລື່ອງເຄື່ອງປະດັບຫົວ, «ūṣṇīṣa» ໝາຍເຖິງ ຜ້າພັນຫົວ ຫຼື ມົກກຸດ (kirīṭa ແລະອື່ນໆ). ແລະ «karṣū» ແມ່ນຄຳທີ່ໝາຍເຖິງ ຄອງນ້ຳນ້ອຍ ຫຼື ທາງນ້ຳ ທີ່ເອີ້ນວ່າ «kulyā».

Verse 39

प्रत्यक्षे ऽधिकृते ऽध्यक्षः सूर्यवह्नी विभावसू शृङ्गारादौ विषे वीर्ये गुणे रागे द्रवे रसः

ໃນຂອບເຂດແຫ່ງການຮັບຮູ້ໂດຍກົງ ຜູ້ກຳກັບປົກຄອງເອີ້ນວ່າ ອັດຍັກສະ (adhyakṣa)؛ ພຣະອາທິດ ແລະ ໄຟ ກໍເອີ້ນວ່າ ວິພາວະສຸ (vibhāvasu) ເຊັ່ນກັນ. ໃນຄວາມຮັກແບບເສນ່ຫາ ແລະ ອາລົມສຸນທຣະອື່ນໆ ເອີ້ນວ່າ ຣະສະ (rasa). ໃນພິດ ເອີ້ນວ່າ ວີຣຍະ (vīrya) ຄືພະລັງ/ຄວາມແຮງ. ໃນຄຸນລັກສະນະ ເອີ້ນວ່າ ກຸນະ (guṇa). ໃນການຍ້ອມສີ ຫຼື ຄວາມຕິດໃຈ ເອີ້ນວ່າ ຣາກະ (rāga). ແລະ ໃນຂອງເຫຼວ ເອີ້ນວ່າ ດຣະວະ (drava).

Verse 40

तेजःपुरीषयोर्वर्च आगः पापापराधयोः छन्दः पद्ये ऽभिलासे च साधीयान् साधुवाढयोः व्यूहो वृन्दे ऽप्यहिर्वृत्रे ऽप्यग्नीन्द्वर्कास्तमोनुदः

«ວັຣຈັສ» (varcas) ໝາຍເຖິງທັງຄວາມສະຫວ່າງສະໄຫວ ແລະ ຂີ້ເຫຍື້ອ/ອຸຈາລະ. «ອາກັສ» (āgas) ໝາຍເຖິງທັງບາບ ແລະ ການຜິດ/ການລ່ວງລະເມີດ. «ຈັນທັສ» (chandas) ໝາຍເຖິງກະວີມີສັນທະລັກ ແລະ ຄວາມປາຖະໜາ. «ສາທີຍານ» (sādhīyān) ໝາຍເຖິງທັງ “ດີກວ່າ/ຍອດຢ້ຽມ” ແລະ “ຜູ້ເພີ່ມພູນຄວາມດີ (ຄວາມຈະເລີນ)”. «ວິຍູຫະ» (vyūha) ໝາຍເຖິງກຸ່ມ/ກອງ; ແລະ «ອະຫິ» (ahi) ກໍໃຊ້ເອີ້ນ ວຣິຕຣະ (Vṛtra) ໄດ້. «ອັກນີນດວາຣກາຫ໌» (agnīndvarkāḥ)—ໄຟ, ອິນດຣະ, ແລະ ພຣະອາທິດ—ແມ່ນ “ຜູ້ຂັບໄລ່ຄວາມມືດ”.