Adhyaya 360

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे स्वर्गपातालादिवर्गा नामोनषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ षष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अव्ययवर्गाः अग्निर् उवाच आङीषदर्थे ऽभिव्याप्तौ सीमार्थे धातुयोगजे आ प्रगृह्यः स्मृतौ वाक्ये ऽप्यास्तु स्यात् कोपपीड्योः

ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ອັກນິ ມະຫາປຸຣານະ» ບົດທີ່ເອີ້ນວ່າ «ຫມວດຄຳເລີ່ມດ້ວຍ ສະວັກກະ ແລະ ປາຕາລະ» (359) ໄດ້ສິ້ນສຸດແລ້ວ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 360: «ຫມວດອະວະຍະ (ຄຳບໍ່ຜັນ)». ພຣະອັກນິກ່າວວ່າ: ອະນຸພາກ «ā» ໃຊ້ (1) ໃນນັຍ «ເລັກນ້ອຍ/ບາງສ່ວນ» (īṣat), (2) ເພື່ອຊີ້ «ການແຜ່ຄຸ້ມ/ຄວາມຄອບຄຸມ» (abhivyāpti), (3) ເພື່ອບອກ «ເຂດແດນ/ຂອບເຂດ» (sīmā), ແລະ (4) ເປັນຄຳທີ່ເກີດຈາກການປະສົມກັບຮາກກິລິຍາ (dhātu-yoga). «ā» ຖືກນັບເປັນ pragṛhya ໃນການສະຫຼຸບແບບສະມຣິຕິ ແລະໃນການໃຊ້ໃນປະໂຫຍກ ໂດຍບໍ່ປ່ຽນໃນສັນທິ; ແລະອາດປາກົດໃນນັຍ «ຄວາມໂກດ» ແລະ «ຄວາມທຸກທົນ/ການບີບຄັ້ນ» (kopapīḍā) ດ້ວຍ.

Verse 2

पापकुत्सेषदर्थे कु धिग्जुगुप्सननिन्दयोः चान्वाचयसमाहारेतरेतरसमुच्चये

ອະວະຍະ “ku” ໃຊ້ໃນນັຍ «ບາບ», «ນ່າດູຖູກ», ແລະ «ເຫຼືອຄ້າງ/ບົກພ່ອງ». “dhig” ໃຊ້ເພື່ອສະແດງຄວາມຂະຍະຂະຍອມ ແລະການຕຳນິ. “ca” ໃຊ້ສຳລັບ (1) anvācaya ການເວົ້າເພີ່ມພ້ອມ, (2) samāhāra ການຮວບຮວມເປັນກຸ່ມ, (3) itaretara-samuccaya ການເຊື່ອມປະສານແບບຄູ່ກັນ/ປະສານກັນ.

Verse 3

स्वस्त्याशीः क्षेमपुण्यादौ प्रकर्षे लङ्घने ऽप्यति स्वित्प्रश्ने च वितर्के च तु स्याद्भेदे ऽवधारणे

“svasti” ໃຊ້ເປັນຄຳອວຍພອນ; ແລະໃຊ້ໃນຕອນເລີ່ມຂອງຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່າວເຖິງຄວາມສະຫງົບສຸກ ແລະບຸນກຸສົນ. “ati” ໃຊ້ໃນນັຍຄວາມເກີນ/ຍິ່ງກວ່າ ແລະໃນນັຍການລ່ວງເກີນຂອບເຂດ. “svit” ໃຊ້ໃນຄຳຖາມ ແລະໃນຄວາມລັງເລ/ຄິດຕຶກຕອງ. “tu” ໃຊ້ເພື່ອຊີ້ຄວາມແຕກຕ່າງ ແລະເພື່ອກຳນົດໃຫ້ແນ່ນອນ (ການເນັ້ນຈຳກັດ).

Verse 4

सकृत्सहैकवारे स्यादाराद्दूरसमीपयोः प्रतीच्यां चरमे पश्चादुताप्यर्थविकल्पयोः

ອະວະຍະ “sakṛt” ໝາຍເຖິງ «ຄັ້ງດຽວ». “saha” ແລະ “ekavāre” ສື່ຄວາມ «ພ້ອມກັນ/ໃນຄັ້ງດຽວ». “ārāt” ໃຊ້ໄດ້ທັງ «ໄກ» ແລະ «ໃກ້» ຕາມບໍລິບົດ. “pratīcyām” ໝາຍເຖິງ «ທາງຕາເວັນຕົກ». “carame” ໝາຍເຖິງ «ຕອນທ້າຍ/ສ່ວນສຸດທ້າຍ». “paścāt” ໝາຍເຖິງ «ພາຍຫຼັງ/ຂ້າງຫຼັງ». “uta” ແລະ “api” ໃຊ້ເມື່ອຕ້ອງການສື່ທາງເລືອກ ຫຼືຄວາມໝາຍທີ່ເປັນທາງເລືອກ.

Verse 5

पुनःसदार्थयोः शश्वत् साक्षात् प्रत्यक्षतुल्ययोः खेदानुकम्पासन्तोषविस्मयामन्त्रणे वत

ອະວະຍະ “punaḥ” ແລະ “sadā” ສື່ຄວາມການເຮັດຊ້ຳ ແລະຄວາມຄົງທີ່. “śaśvat” ໝາຍເຖິງ «ຕະຫຼອດໄປ». “sākṣāt” ໝາຍເຖິງ «ໂດຍກົງ/ຕໍ່ໜ້າ». “pratyakṣa” ແລະ “tulya” ຊີ້ «ປະຈັກ/ຮັບຮູ້ໄດ້» ແລະ «ຄ້າຍຄື». “vata” ໃຊ້ໃນຖ້ອຍຄຳແຫ່ງຄວາມເສົ້າໃຈ, ຄວາມເມດຕາສົງສານ, ຄວາມພໍໃຈ, ຄວາມພິສົດປະຫລາດ, ແລະໃນການເອີ້ນຫາ/ເຊີນເອີ້ນຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ.

Verse 6

हन्त हर्षे ऽनुकम्पायां वाक्यारम्भविषादयोः प्रति प्रतिनिधौ वीप्सालक्षणादौ प्रयोगतः

ອະວະຍະ “hanta” ໃຊ້ເພື່ອສະແດງຄວາມຍິນດີ, ຄວາມເມດຕາສົງສານ, ໃຊ້ເປັນຄຳເລີ່ມປະໂຫຍກ, ແລະໃນການສະແດງຄວາມເສົ້າໃຈ. “prati” ໃຊ້ໃນນັຍ «ຕອບແທນ/ຕໍ່ຕ້ານ» ແລະຍັງໃຊ້ໃນນັຍ «ແທນຕົວ/ຕົວແທນ». ອະວະຍະບາງຢ່າງຍັງໃຊ້ໃນນັຍ vīpsā (ການຊ້ຳໆ) ແລະເພື່ອຊີ້ lakṣaṇa (ເຄື່ອງໝາຍກຳນົດ) ແລະອື່ນໆ—ຕາມການໃຊ້ທີ່ສືບຕໍ່ກັນມາ.

Verse 7

इति हेतौ प्रकरणे प्रकाशादिसमाप्तिषु प्राच्यां पुरस्तात् प्रथमे पुरार्थे ऽग्रत इत्य् अपि

ຄໍາ «iti» ໃຊ້ໃນນັຍເປັນເຫດ (hetu) ແລະໃນການແບ່ງຫົວຂໍ້ (prakaraṇa); ຍັງໃຊ້ໃນຕອນສິ້ນສຸດຂອງການອະທິບາຍທີ່ເລີ່ມດ້ວຍ «prakāśa» ແລະອື່ນໆ. ສໍາລັບທິດຕາເວັນອອກ (prācyām) ໃຊ້ «purastāt» («ຂ້າງໜ້າ/ຕາເວັນອອກ»); ແລະໃນນັຍ «ກ່ອນ/ທໍາອິດ» (prathame, pūrva-arthe) ອາດໃຊ້ «agrataḥ» («ຢູ່ຂ້າງໜ້າ») ໄດ້ອີກດ້ວຍ.

Verse 8

यावत्तावच्च साकल्ये ऽवधौ माने ऽवधारणे मङ्गलानन्तरारम्भप्रश्नकार्त्स्नेष्व् अथोथ च

ຄໍາປະກອບ «yāvat–tāvat» (“ເທົ່າໃດ—ເທົ່ານັ້ນ/ແລ້ວ”) ໃຊ້ໃນນັຍຄວາມຄົບຖ້ວນ (sākalya), ໃນການກໍານົດຂອບເຂດ, ໃນນັຍການວັດຕະການ (māna), ແລະໃນນັຍການກໍານົດຢ່າງແນ່ນອນ (avadhāraṇa). ທໍານອງດຽວກັນ «atha/atho» (“ບັດນີ້/ແລ້ວ”) ໃຊ້ເພື່ອເປີດດ້ວຍມົງຄຸນ, ເພື່ອເລີ່ມຕໍ່ຈາກສິ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ກ່ອນ, ເພື່ອນໍາເຂົ້າຄໍາຖາມ, ແລະເພື່ອຊີ້ຄວາມຄົບຖ້ວນຂອງຫົວຂໍ້.

Verse 9

वृथा निरर्थकाविध्योर्नानानेकोभयार्थयोः नु पृच्छायां विकल्पे च पश्चात्सादृश्ययोरनु

«vṛthā» ໃຊ້ໃນນັຍ “ເປົ່າປະໂຫຍດ/ບໍ່ມີເປົ້າໝາຍ”. «nānā» ສະແດງຄວາມຫຼາກຫຼາຍ (“ຫຼາຍຢ່າງ”), «aneka» ໝາຍເຖິງ “ຫຼາຍ”, ແລະ «ubhaya» ໝາຍເຖິງ “ທັງສອງ”. «nu» ໃຊ້ໃນຄໍາຖາມ ແລະໃນນັຍທາງເລືອກ. «paścāt» ໝາຍເຖິງ “ພາຍຫຼັງ”, ແລະ «anu» ສະແດງ “ຕາມຫຼັງ/ຕາມຕໍ່” ພ້ອມທັງນັຍ “ຄ້າຍຄື”.

Verse 10

प्रश्नावधारणानुज्ञानुनयामन्त्रणे ननु गर्हासमुच्चयप्रश्नशङ्कासम्भावनास्व् अपि

ຄໍາປະກອບ «nanu» ໃຊ້ໄດ້ອີກໃນນັຍ: ການຖາມ, ການຢືນຢັນຢ່າງເນັ້ນ (ການກໍານົດແນ່), ການອະນຸຍາດ, ການຊັກຊວນຢ່າງອ່ອນໂຍນ, ແລະການເຊີນ. ນອກນັ້ນຍັງໃຊ້ເພື່ອການຕໍາໜິ, ການເພີ່ມປະເດັນ (samuccaya), ການຖາມຊໍ້າ, ຄວາມສົງໄສ, ແລະການສັນນິຖານ/ຄວາມເປັນໄປໄດ້.

Verse 11

उपमायां विकल्पे वा सामित्वर्धे जुगुप्सिते अमा सह समीपे च कं वारिणि च मूर्धनि

ໃນນັຍການປຽບທຽບ (upamā) ຫຼືໃນນັຍທາງເລືອກ; ໃນນັຍຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງ ແລະໃນນັຍ “ເຄິ່ງ/ສ່ວນແບ່ງ”; ໃນນັຍດູຖູກ/ນ່າລັງກຽດ; ແລະຍັງໃນນັຍ “ຮ່ວມກັນ/ກັບ” ແລະ “ໃກ້”—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຂອບເຂດນັຍທີ່ຍອມຮັບສໍາລັບການໃຊ້ທີ່ກ່າວໄວ້. ອີກທັງ ຮູບ «kam» ໃຊ້ໃນນັຍ “ໃນນ້ໍາ” ແລະ “ເທິງຫົວ” (ນັຍສະຖານທີ່/locative ໃນບໍລິບົດນີ້).

Verse 12

इवेत्थमर्थयोरेवं नूनं तर्के ऽर्थनिश् चये तूष्णीमर्थे सुखे जोषं किम्पृच्छायां जुगुप्सने

ອະວະຍະ (ຄໍາບໍ່ຜັນ) ໃຊ້ດັ່ງນີ້: «iva» ແລະ «ittham» ສະແດງຄວາມຄ້າຍຄື ແລະ ວິທີການ; «evaṁ» ແລະ «nūnam» ໃຊ້ໃນການໄຕ່ຕອງເຫດຜົນ ແລະ ການກໍານົດອະທິບາຍ; «tūṣṇīm» ໝາຍເຖິງຄວາມງຽບ; «joṣam» ໝາຍເຖິງຄວາມສຸກສະບາຍ/ຄວາມພໍໃຈ; «kim» ໃຊ້ໃນການຖາມ ແລະອາດສະແດງຄວາມຂະຍະຂະຍອງ (jugupsā) ໄດ້ດ້ວຍ.

Verse 13

नाम प्राकाश्यसम्भाव्यक्रोधोपगमकुत्सने अलं भूषणपर्याप्तिशक्तिवारणवाचकम्

ຄໍາບໍ່ຜັນ «nāma» ສະແດງນັຍ: ເຮັດໃຫ້ປາກົດ/ເປີດເຜີຍ, ຄວາມເປັນໄປໄດ້, ຄວາມໂກດ, ການຍອມຮັບ, ແລະ ການຕໍານິ. ສ່ວນ «alam» ໃຊ້ໝາຍເຖິງ ການປະດັບ, ຄວາມພໍພຽງ, ຄວາມສາມາດ, ແລະ ການຫ້າມ/ກັ້ນຂວາງ.

Verse 14

हूं वितर्के परिप्रश्ने समयान्तिकमध्ययोः पुनरप्रथमे भेदे निर्निश् चयनिषेधयोः

«hūṁ» ໃຊ້ໃນການໄຕ່ຕອງ ແລະ ການຖາມຢ່າງໃກ້ຊິດ. «punaḥ» ໃຊ້ໃນນັຍ: ໃນເວລາອັນຄວນ, ໃກ້, ແລະ ກາງ; ອີກທັງໃນນັຍ: ບໍ່ແມ່ນຄັ້ງທໍາອິດ/ອີກຄັ້ງ, ຄວາມແຕກຕ່າງ, ການກໍານົດໃຫ້ແນ່, ແລະ ການປະຕິເສດ.

Verse 15

स्यात्प्रबन्धे चिरातीते निकटागामिके पुरा उरर्युरी चोररी च विस्तारे ऽङ्गीकृते त्रयम्

ໃນປະບັນທະ (prabandha) ຫຼື ບົດປະພັນຕໍ່ເນື່ອງ, ເມື່ອອ້າງເຖິງເວລາ ຍອມຮັບການໃຊ້ 3 ຢ່າງ: (1) ອະດີດອັນຍາວນານ, (2) ອະນາຄົດອັນໃກ້, (3) ກ່ອນໜ້າ/ເກົ່າກ່ອນ. ແລະໃນການຂະຫຍາຍຄໍາອະທິບາຍ ກໍຍອມໃຫ້ຮູບ «uraryurī» ແລະ «corarī» ດ້ວຍ.

Verse 16

स्वर्गे परे च लोके स्वर्वार्तासम्भावयोः किल निषेधवाक्यालङ्कारे जिज्ञासावसरे खलु

«kila» ໃຊ້ເພື່ອຢືນຢັນຄວາມ “ແທ້ຈິງ” ໃນບົດກ່ຽວກັບສະຫວັນ (svarga) ແລະ ໂລກອັນສູງ. ໃນວາລະແຫ່ງການສອບຖາມ, ອະລັງການຂອງຖ້ອຍຄໍາທີ່ເອີ້ນວ່າ “ປະໂຫຍກຫ້າມ” ຖືກນໍາໃຊ້ ເມື່ອກໍາລັງພິຈາລະນາຄວາມເປັນໄປໄດ້ຂອງຂ່າວສານແຫ່ງສະຫວັນ.

Verse 17

समीपोभयतःशीघ्रसाकल्याभिमुखे ऽभितः नामप्रकाशयोः प्रादुर्मिथो ऽन्योन्यं रहस्यपि

ເມື່ອນໍາສິ່ງສອງຢ່າງວາງໃກ້ກັນທັງສອງຂ້າງ ຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະຄົບຖ້ວນ ໃຫ້ຫັນໜ້າຫາກັນ ແລ້ວໃນການປາກົດຂອງນາມທີ່ສະທ້ອນກັນ ແມ່ນແຕ່ຄວາມໝາຍທີ່ຊ່ອນຢູ່ກໍປະຈັກແຈ້ງດ້ວຍຄວາມສຳພັນກັນແລະກັນ।

Verse 18

तिरो ऽन्तर्धौ तिर्यगर्थे हा विषादशुगर्तिषु अहहेत्यद्भुते खेदे हि हेताववधारणे

«tiro» ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ ‘ການປິດບັງ/ຊ່ອນໄວ້’ ແລະຍັງໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ ‘ສຽງ/ຂ້າງຂຽງ’ ອີກດ້ວຍ। «hā» ໃຊ້ເພື່ອສະແດງຄວາມຫົວໃຈຫມອງ, ຄວາມໂສກ, ແລະຄວາມທຸກທ້ອນ। «ahahe» ໃຊ້ໃນຄວາມພິສົດອັດສະຈັນ ແລະໃນການຄຳຄວນໂສກ। «hi» ໃຊ້ເພື່ອຊີ້ເຫດ (ເຫດຜົນ) ແລະເພື່ອຍ້ຳຢືນ/ກຳນົດໃຫ້ແນ່ນອນ।

Verse 19

चिराय चिररात्राय चिरस्याद्याश्चिरार्थकाः मुहुः पुनः पुनः शश्वदभीक्ष्णमसकृत् समाः

«cirāya» (ດົນນານ), «cirarātrāya» (ຄືນດົນ), «cirasya» ແລະຄຳອື່ນໆທີ່ຊີ້ເວລາຍາວ, ພ້ອມທັງ «cirārthakāḥ» (ສຳນວນທີ່ມີ ‘ດົນ’ ເປັນໃຈຄວາມ) ຖືກກ່າວໄວ້. ອີກທັງ «muhuḥ», «punaḥ punaḥ», «śaśvat», «abhīkṣṇam», «asakṛt» ກໍເທົ່າກັນໃນຄວາມໝາຍ ທັງໝົດຊີ້ການເກີດຊ້ຳ ຫຼືການກັບຄືນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ।

Verse 20

स्राग्झटित्यञ्चसाह्नाय सपदि द्राङ्मङ्खु च द्रुते बलवत् सुष्ठु किमुत विकल्पे किं किमूत च

«srāk», «jhaṭiti», «añca», «sāhnāya» ໝາຍເຖິງ ‘ໄວ/ຮວດເຮັດ’. «sapadi», «drāk», «maṅkhu», «drute» ໝາຍເຖິງ ‘ທັນທີ/ວ່ອງໄວ’. «balavat» ໝາຍເຖິງ ‘ດ້ວຍກຳລັງ/ແຂງແຮງ’. «suṣṭhu» ໝາຍເຖິງ ‘ດີ/ຖືກຕ້ອງ’. «kimuta» ໃຊ້ໃນນັຍຢືນຢັນທີ່ເພີ່ມພູນ (‘ຍິ່ງກວ່ານັ້ນອີກ!’). «kiṃ» ໃຊ້ໃນທາງເລືອກ. ແລະ «kimūta» ກໍໃຊ້ໃນນັຍຖາມທີ່ເນັ້ນຫນັກ/ອຸປະມາຍິ່ງກວ່ານັ້ນເຊັ່ນກັນ।

Verse 21

तु हि च स्म ह वै पादपूरणे पूजनेप्यति दिवाह्नीत्यथ दोषा च नक्तञ्च रजनाविति

ແທ້ຈິງແລ້ວ ຍັງມີຄຳສອນວ່າ ໃນການບູຊາ ເພື່ອໃຫ້ບົດພິທີສົມບູນ (pādapūraṇa) ເວລາທີ່ເໝາະຄື ເວລາກາງວັນ (divāhna). ອີກທັງ ຊ່ວງເວລາຂອງກາງຄືນຖືກກ່າວໄວ້ວ່າ: ຕອນຕົ້ນຂອງຄືນ (doṣā), ກາງຄືນ (nakta), ແລະຄືນທີ່ເຫຼືອ (rajanī).

Verse 22

तिर्यगर्थे साचि तिरो ऽप्यथ सम्बोधनार्थकाः स्युः प्याट्पाड्ङ्ग हे है भोः समया निकषा हिरुक्

ສໍາລັບຄວາມໝາຍ «ຂ້າມ/ຂ້າງຂວາງ» (tiryak-artha) ໃຊ້ອະນຸພາກ sāci ແລະ tiro. ອີກທັງ ອະນຸພາກເອີ້ນຂານ (vocative) ຄື pyāṭ, pāḍṅga, he, hai, bhoḥ; ແລະ samayā, nikaṣā, hiruk ກໍໃຊ້ເປັນອະນຸພາກເຊັ່ນກັນ।

Verse 23

अतर्किते तु सहसा स्यात् पुरः पुरतो ऽग्रतः स्वाहा देवहविर्दाने श्रौषट् वौषट् वषट् स्वधा

ໃນຍາມທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍບໍ່ຄາດຄິດ (ກະທັນຫັນ) ຄວນເວົ້າທັນທີ: “puraḥ, purataḥ, agrataḥ” («ຢູ່ຂ້າງໜ້າ/ກ່ອນ/ຂ້າງໜ້າສຸດ»). ໃນການຖວາຍຮາວິສແດ່ເທວະ ໃຫ້ອຸທານ “svāhā”; ແລະຄໍາອຸທານພິທີແມ່ນ “śrauṣaṭ, vauṣaṭ, vaṣaṭ”; ສໍາລັບການຖວາຍແດ່ບັນພະບຸລຸດ ໃຊ້ “svadhā”.

Verse 24

किञ्चिदीषन्मनागल्पे प्रेत्यामुत्र भवान्तरे जिज्ञासानुनय इति ञ यथा तथा चैव साम्ये अहो हो इति विस्मये

“kiñcit, īṣat, manāk” ໝາຍເຖິງ «ໜ້ອຍໜຶ່ງ». “pretya” ໝາຍເຖິງ «ຫຼັງຄວາມຕາຍ»; “amutra” ໝາຍເຖິງ «ຢູ່ທີ່ນັ້ນ (ໃນໂລກອື່ນ)»; ແລະ “bhavāntare” ໝາຍເຖິງ «ໃນພົບພາບ/ການເກີດອື່ນ». ອະນຸພາກ “iti” ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍການສອບຖາມ ແລະການຂໍຮ້ອງຢ່າງສຸພາບ. “yathā” ແລະ “tathā” ໃຊ້ແດງຄວາມສອດຄ່ອງ/ເທົ່າກັນ. “aho” ແລະ “ho” ໃຊ້ແດງຄວາມພິສົດໃຈ.

Verse 25

मौने तु तूष्णीं तूष्णीकं सद्यः सपदि तत्क्षणे दिष्ट्या शमुपयोषञ्चेत्यानन्दे ऽथान्तरे ऽन्तरा

ໃນການຖືມະວນ (mauna) ຜູ້ປະຕິບັດຢູ່ໃນຄວາມງຽບສະຫງົບຢ່າງສິ້ນເຊີງ—ທັນທີ, ທັນໃດນັ້ນ, ໃນຂະນະນັ້ນເອງ. ໂດຍດີສະຕິ (ດ້ວຍໂຊກດີ) ຄວາມສະຫງົບສຸກເກີດຂຶ້ນ; ຈິດໃຈກໍສົງບົບ ແລະຖືກຄວບຄຸມ; ແລ້ວພາຍໃນກໍເກີດອານັນທະພາຍໃນ ເປັນຊັ້ນໆ ຊໍ້າໆ.

Verse 26

अन्तरेण च मध्ये स्युः प्रसह्य तु हटार्थकम् युक्ते द्वे साम्प्रतं स्थाने ऽभीक्ष्णं शस्वदनारते

“antareṇa” ແລະ “madhye” ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ «ຢູ່ກາງ/ຢູ່ລະຫວ່າງ». “prasahya” ໃຫ້ຄວາມໝາຍ «ໂດຍບັງຄັບ» ແລະ “haṭārthakam” ກໍໝາຍ «ໂດຍກໍາລັງ/ການບັງຄັບ». ຄູ່ “yukte” ແລະ “dve” ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ «ຜູກພັນ/ເປັນຄູ່». “sāmpratam” ໝາຍ «ດຽວນີ້/ປັດຈຸບັນ». ໃນຄວາມໝາຍ «ສະຖານທີ່» ໃຊ້ “sthāne”. “abhīkṣṇam” ໝາຍ «ຊໍ້າໆ», “śasvat” ໝາຍ «ຕະຫຼອດໄປ», ແລະ “anārate” ໝາຍ «ບໍ່ຂາດຕອນ».

Verse 27

अभावे नह्यनो नापि मास्म मालञ्च वारणे पक्षान्तरे चेद्यदि च तत्त्वे त्व् अद्धाञ्जसा द्वयम्

ໃນນັຍຂອງ «ຄວາມບໍ່ມີ/ການປະຕິເສດ» ໃຊ້ຄໍາອະວະຍະ «na, hi, anu, na, api»; ສໍາລັບການຫ້າມ ໃຊ້ «mā, sma, mālam»។ ສໍາລັບທາງເລືອກອື່ນ ໃຊ້ «cet» ແລະ «yadi»; ແຕ່ເມື່ອກ່າວສັດຈະທໍາອັນແທ້ ໃຊ້ «tu»។ «addhā» ແລະ «añjasā» ເປັນຄູ່ຄໍາທີ່ສະແດງຄວາມແນ່ນອນ/ຕົງໄປຕົງມາ।

Verse 28

प्राकाश्ये प्रादुराविः स्यादोमेवं परमं मते समन्ततस्तु परितः सर्वतो विश्वगित्यपि

ໃນສະພາບແຫ່ງການປາກົດອັນສະຫວ່າງໄສ ການເກີດຂຶ້ນຂອງມັນປະຈັກຊັດ—ດັ່ງນັ້ນ «Oṃ» ຈຶ່ງຖືກເຫັນວ່າເປັນຫຼັກສູງສຸດ. ມັນຢູ່ທຸກດ້ານ ທຸກຮອບ ທຸກແຫ່ງ; ເພາະສະນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນອີກວ່າ «viśvag» (ຄອບຄຸມທົ່ວສາກົນ).

Verse 29

अकामानुमतौ काममसूयोपगमे ऽस्तु च ननु च स्याद्विरोधोक्तौ कच्चित् कामप्रवेदने

ໃນບໍລິບົດທີ່ມີການຍອມຮັບໂດຍບໍ່ມີຄວາມປາຖະໜາ ຂໍໃຫ້ມີຄວາມປາຖະໜາເກີດຂຶ້ນແທ້; ແລະໃນທີ່ທີ່ບໍ່ມີຄວາມອິດສາ ຂໍໃຫ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ. ແຕ່ແລ້ວ—ຈະບໍ່ເປັນຄໍາກ່າວທີ່ຂັດແຍ້ງກັນດອກຫຼື?—ໂດຍສະເພາະເມື່ອຈຸດປະສົງ (kāma) ຖືກເປີດເຜີຍຢ່າງຊັດເຈນ.

Verse 30

निःषमं दुःषमं गर्ह्ये यथास्वन्तु यथायथं मृषा मिथ्या च वितथे यथार्थन्तु यथातथं

ໃນການໃຊ້ທີ່ນ່າຕໍາໜິ ກ່າວວ່າ «niḥṣama» (ເກີນຂອບເຂດ) ແລະ «duḥṣama» (ວັດບໍ່ດີ) ແລະທໍານອງດຽວກັນ «yathāsvam» (ຕາມທີ່ໄດ້ຍິນ) ແລະ «yathāyatham» (ຕາມຢ່າງໃດກໍໄດ້). ໃນສິ່ງທີ່ເທັດ/ບໍ່ຈິງ ໃຊ້ «mṛṣā», «mithyā», «vitatha»; ແຕ່ໃນສິ່ງທີ່ແທ້ ໃຊ້ «yathārtha» ຄື «yathā-tatha» (ຕາມທີ່ເປັນຈິງ).

Verse 31

स्युरेवन्तु पुनर्वैवेत्यवधारणवाचकाः प्रागतीतार्थकं नूनमवश्यं निश् चये द्वयं

«syuḥ», «eva», «tu», «punar», «vai»—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຄໍາອະວະຍະທີ່ສະແດງການຈໍາກັດ/ການເນັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ (avadhāraṇa). «nūnam» ແລະ «avaśyam» ສື່ຄວາມໝາຍເຖິງສິ່ງທີ່ກ່ອນໜ້າໄດ້ກໍານົດໄວ້ (prāg-atīta) ແລະຄວາມແນ່ນອນ; ຄູ່ຄໍານີ້ເຮັດໜ້າທີ່ໃນການຕັດສິນ (niścaya).

Verse 32

संवद्वर्षे ऽवरे त्वर्वागामेवं स्वयमात्मना अल्पे नीचैर् महत्युच्चैः प्रायोभूम्न्य् अद्रुते शनैः

ໃນວົງຈອນຂອງປີ ຂັ້ນຕ່ຳມາກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງເຄື່ອນໄປຕາມທຳມະຊາດຂອງຕົນ: ເມື່ອມາດຕານ້ອຍ ກໍເຄື່ອນຕ່ຳ; ເມື່ອມາດຕາໃຫຍ່ ກໍຂຶ້ນສູງ—ໂດຍທົ່ວໄປ ເຄື່ອນໄປເທິງແຜ່ນດິນຢ່າງຊ້າໆ ບໍ່ກະທັນຫັນ.

Verse 33

सना नित्ये वहिर्वाह्ये स्मातीते ऽस्तमदर्शने अस्ति सत्त्वे रुषोक्तावूमुं प्रश्ने ऽनुनये त्वयि

ຄຳ «sanā» ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ «ຕະຫຼອດໄປ/ນິດທິ»; «bahirvāhya» ໃນຄວາມໝາຍ «ພາຍນອກ/ອອກນອກ»; «smāt» ໃຊ້ເມື່ອອ້າງເຖິງອະດີດ; «asti» ໃນຄວາມໝາຍ «ມີ/ດຳລົງຢູ່»; ຄຳເຊັ່ນ «sattva» ໃນຄວາມໝາຍ «ຄວາມເປັນ/ແກ່ນສານ»; «ūmuṃ» ໃຊ້ໃນຖ້ອຍຄຳເວົ້າເມື່ອໂກດ; ແລະ «tvayi» ໃຊ້ໃນຄຳຖາມ ແລະໃນການເອີ້ນເພື່ອປອບໃຈ.

Verse 34

हूं तर्के स्यादुषा रात्रेरवसाने नमो नतौ पुनरर्थे ऽङ्गनिन्दायां दुष्ठु सुष्ठु प्रशंसने

«hūṃ» ໃຊ້ໃນການໂຕ້ຖຽງ (ເປັນຄຳອຸທານໃນການຖົດຖຽງ). «uṣā» ໝາຍເຖິງອຸສາ ຫຼື ຮຸ່ງອາລຸນໃນທ້າຍຄືນ. «namo» ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍຂອງການນົບນ້ອມ (ຄຳຄຳນັບ). «punar» ໝາຍເຖິງ «ອີກຄັ້ງ». «aṅga» ໃຊ້ເມື່ອຕຳນິ (ຄຳເອີ້ນຄຸ້ນໆໃນການຕິ). «duṣṭhu» ແລະ «suṣṭhu» ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍຂອງການຕຳນິ ແລະ ການສັນລະເສີນ ຕາມລຳດັບ.

Verse 35

सायं साये प्रगे प्रातः प्रभाते निकषान्तिके परुत्परार्यैसमो ऽब्दे पूर्वे पूर्वतरे यति

«ຕອນແລງ» ເວົ້າວ່າ sāyam ຫຼື sāye; «ເຊົ້າໄວ/ຕອນຮຸ່ງ» ເວົ້າວ່າ prage ຫຼື prātaḥ; «ຕອນຟ້າສາງ» ເວົ້າວ່າ prabhāte; «ໃກ້/ຊິດ» ເວົ້າວ່າ nikaṣā ຫຼື antike. ໃນຄວາມໝາຍ «ພົ້ນໄປ/ໄກກວ່າ» ໃຊ້ para ແລະ uttara; ārya ເປັນຄຳພ້ອມຄວາມໝາຍກັບ sama («ເທົ່າກັນ»). ສຳລັບ «ໃນປີ» ໃຊ້ ’abde. ສຳລັບ «ກ່ອນ/ເກົ່າ» ໃຊ້ pūrve ແລະ «ກ່ອນກວ່ານັ້ນອີກ» ໃຊ້ pūrvatare. (ນີ້ແມ່ນການໃຊ້ທີ່ຍອມຮັບໃນຫຼັກໄວຍາກອນ.)

Verse 36

अद्यात्राह्न्य् अथ पूर्वेह्नीत्यादौ पूर्वोत्तरा परात् तथाधरान्यान्यतरेतरात्पूर्वेद्युरादयः

ບັດນີ້ ໃນກຸ່ມຄຳບອກເວລາທີ່ເລີ່ມດ້ວຍ «adya» (ມື້ນີ້) ແລະ «trāhni/atrāhni» (ໃນມື້ນັ້ນ) ແລະ «pūrvehni» (ໃນຕອນເຊົ້າກ່ອນທ່ຽງ) ການສ້າງຮູບ/ການອະທິບາຍຮູບຄຳຖືກຊີ້ແຈງ. ທຳນອງດຽວກັນ ມີຮູບສຳລັບ «ກ່ອນແລະຫຼັງ» (pūrva–uttara), «ສູງແລະຕ່ຳ» (para/uttara ທຽບກັບ adhara), «ຕໍ່ກັນ/ສະຫຼັບກັນ» (anyonyatara/itaretara), ແລະຮູບທີ່ເລີ່ມດ້ວຍ «pūrvedyuḥ» (ມື້ກ່ອນ).

Verse 37

उभयद्युश्चोभयेद्युः परे त्वह्नि परेद्यपि ह्यो गते ऽनागते ऽह्नि श्वः परश्वः श्वःपरे ऽहनि

ຄໍາ «Ubhayadyuḥ» (ຫຼື «ubhayedyuḥ») ໃຊ້ສໍາລັບວັນທີ່ເປັນທັງກ່ອນແລະຫຼັງ (ເທົ່າກັບຈຸດອ້າງອີງສອງຢ່າງ)។ «Paredyuḥ» ກໍໃຊ້ສໍາລັບວັນທີ່ໄກອອກໄປອີກ. «Hyaḥ» ໝາຍເຖິງວັນທີ່ຜ່ານໄປ; ວັນທີ່ຍັງບໍ່ມາເອີ້ນ «śvaḥ»; ມື້ຫຼັງມື້ອື່ນ «paraśvaḥ»; ແລະມື້ຫຼັງຈາກນັ້ນ «śvaḥpare» (ໃນມື້ຖັດໄປນັ້ນ)।

Verse 38

तदा तदानीं युगपदेकदा सर्वदा सदा एतर्हि सम्प्रतीदानीमधुना साम्प्रतन्तथा

«tadā» (ເມື່ອນັ້ນ), «tadānīm» (ໃນເວລານັ້ນແທ້), «yugapad» (ພ້ອມກັນ), «ekadā» (ຄັ້ງໜຶ່ງ), «sarvadā» (ສະເໝີ), «sadā» (ຕະຫຼອດໄປ), «etarhi» (ດຽວນີ້), «samprati» (ປັດຈຸບັນ), «idānīm» (ພຶ່ງດຽວນີ້), «adhunā» (ສະໄໝນີ້/ດຽວນີ້), «sāmpratam» (ໃນຂະນະນີ້), ແລະ «tathā» (ດັ່ງນັ້ນ/ຕາມນັ້ນ) — ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຄໍາອະວິຍະ (ບໍ່ຜັນ) ທີ່ໃຊ້ບອກເວລາແລະວິທີການ।