Adhyaya 288

Verse 1

आयः गोर्जितास्ते ऽतिकीर्तिता इति ख यथाञ्चितमिति ञ मृगञ्जय इति ख , ञ च अथाष्टाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अश्वचिकित्सा शालिहोत्र उवाच अश्वानां लक्षणं वक्ष्ये चिकित्साञ्चैवसुश्रुतअप्_२८८००१अभीनदन्तो विदन्तश् चकराली कृष्णतालुकः

ບັດນີ້ເລີ່ມຕົ້ນບົດທີ 288: ວິຊາແພດມ້າ. ສາລິໂຫຕຣະກ່າວວ່າ: “ໂອ ສຸສຣຸຕະ, ຂ້ອຍຈະພັນລະນາລັກສະນະຈຳແນກຂອງມ້າ ແລະການຮັກສາຂອງມັນດ້ວຍ: ເຊັ່ນ ຜູ້ທີ່ຟັນບໍ່ແຕກ, ຟັນໂດດເດັ່ນ, ຂາກະໄຕນ່າກົວ, ແລະເພດານປາກສີດຳ.”

Verse 2

कृष्णजिह्वश् च यमजोजातमुष्कश् च यस् तथा द्विशफश् च तथा शृङ्गी त्रिवर्णो व्याघ्रवर्णकः

ອີກທັງ (ມ້າ) ທີ່ເອີ້ນວ່າ “ກຣິສນະຈິຫວາ” (ລີ້ນດຳ); ອີກທັງ “ຢະມະໂຈ-ຊາຕະ-ມຸສກະ”; ອີກທັງ “ດວິຊະຟະ” ແລະ “ສຣິງກີ”; ມັນເປັນ “ຕຣິວັນນະ” ແລະ “ວະຍາຄຣະວັນນະກະ” (ສີເສືອ) ດ້ວຍ.

Verse 3

खरवर्णो भस्मवर्णो जातवर्णश् च काकुदी श्वित्री च काकसादी च खरसारस्तथैव च

“ຄະຣະວັນນະ” (ສີຫຍາບ/ສີດອນ), “ພັສມະວັນນະ” (ສີຂີ້ເຖົ່າ), “ຊາຕະວັນນະ” (ສີຕິດຕົວແຕ່ເກີດ), “ກາກຸດີ” (ຊະນິດບວມຄ້າຍຫຼັງໂຄ້ງ), “ສະວິຕຣີ” (ດ່າງຂາວ), “ກາກະສາດີ” (ດຳຄ້າຍກາ), ແລະ “ຄະຣະສາຣະ” (ແຂງຫຍາບ ແລະໜາແນ່ນ) — ເຫຼົ່ານີ້ກໍຖືກນັບເປັນຊະນິດທີ່ມີຊື່.

Verse 4

वानराक्षः कृष्णशटः कृष्णगुह्यस्तथैव च कृष्णप्रोथश् च शूकश् च यश् च तित्तिरिसन्निभः

(ພວກກຣາຫະ/ວິນຍານກໍ່ທຸກມີ:) ວານະຣາກສະ, ກຣິສນະຊະຕະ, ກຣິສນະກຸຫຍະ, ແລະ ກຣິສນະໂປຣທະ; ອີກທັງ ຊູກ ແລະ ຢະ—ອັນໜຶ່ງມີຮູບຮ່າງຄ້າຍນົກຕິດຕິຣິ (partridge).

Verse 5

विषमः श्वेतपादश् च ध्रुवावर्तविवर्जितः अशुभावर्तसंयुक्तो वर्जनीयस्तुरङ्गमः

ມ້າທີ່ຮ່າງກາຍບໍ່ສະເໝີ, ມີຕີນຂາວ, ຂາດອາວັດຕະທີ່ໝັ້ນຄົງ (ອັນເປັນມງຄຸນ), ແລະມີອາວັດຕະອັບມງຄຸນ ຄວນຫຼີກເວັ້ນ.

Verse 6

रन्ध्रोपरन्ध्रयोर्द्वौ द्वौ द्वौ द्वौ मस्तकवक्षसोः प्रयाणे च ललाटे च कण्ठावर्ताः शुभा दश

ທີ່ຮູສອງຮູ (ຈຸດອ່ອນບນກະໂຫຼກ) ມີອາວັດຕະມງຄຸນຮູລະສອງ; ທີ່ຫົວ ແລະ ອົກ ກໍມີສອງໆ; ແລະທີ່ຍອດຫົວ (prayāṇa) ກັບທີ່ໜ້າຜາກ—ດັ່ງນັ້ນ ອາວັດຕະມງຄຸນແຖວຄໍມີສິບ.

Verse 7

मृक्कण्याञ्च ललाटे च कर्णमूले निगालके बाहुमूले गले श्रेष्ठा आवर्तास्त्वशुभाः परे

ອາວັດຕະທີ່ຢູ່ຂ້າງແອວ/ສະໂພກ, ຢູ່ໜ້າຜາກ, ຢູ່ໂຄນຫູ, ແລະຢູ່ຮ່ອງຄໍ ຖືວ່າດີເລີດ; ອາວັດຕະທີ່ເກີດທີ່ອື່ນໆ ຖືວ່າອັບມງຄຸນ.

Verse 8

शुकेन्द्रगोपचन्द्राभा ये च वायससन्निभाः सुवर्णवर्णाः स्निग्धाश् च प्रशस्यास्तु सदैव हि

ຜູ້ທີ່ມີປະກາຍຄ້າຍນົກແກ້ວ, ຄ້າຍແມງອິນດຣະໂກປະ, ຫຼືຄ້າຍດວງຈັນ; ແລະຜູ້ທີ່ມີສີຄ້າຍນົກກາ; ພ້ອມທັງຜູ້ມີສີທອງ ແລະຜິວມັນເງົາ—ລ້ວນໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າເປັນມງຄຸນເສມອ.

Verse 9

दीर्घग्रीवाक्षिकूटाश् च ह्रस्वकर्णाश् च शोभनाः चिकित्सन्तवेति ञ राक्षान्तुरङ्गमा यत्र विजयं वर्जयेत्ततः

ມ້າທີ່ມີຄໍຍາວ ແລະສັນກະດູກເຫນືອຕາໂດດເດັ່ນ ພ້ອມຫູສັ້ນ ຖືກນັບວ່າງາມ ແລະເໝາະສົມ. ຜູ້ຮູ້ (ໝໍມ້າ/ຜູ້ດູແລ) ຄວນປິ່ນປົວຕາມຄວາມເໝາະ. ແຕ່ຖ້າມ້າຖືກ ‘rākṣā’ (ອິດທິພົນຮ້າຍ/ໂລກ) ຢູ່ບ່ອນໃດ ຄວນຫຼີກລ້ຽງການຄາດຫວັງໄຊຊະນະຈາກບ່ອນນັ້ນ ຫຼືການອອກເດີນທາງ.

Verse 10

पालितस्तु हयो दन्ती शुभदो दुःखदो ऽन्यथा श्रियः पुत्रास्तु गन्धर्वा वाजिनो रत्नमुत्तमम्

ມ້າທີ່ຖືກດູແລດີ ແລະຊ້າງທີ່ມີງາ ເປັນຜູ້ປະທານຜົນມົງຄຸນ; ຖ້າບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ ກໍເປັນເຫດໃຫ້ເກີດທຸກຂ໌. ມ້າຖືກກ່າວວ່າເປັນບຸດຂອງ Śrī (ໂຊກລາບ/ສິຣີ) ແລະເປັນພວກ Gandharva (ນັກດົນຕີສະຫວັນ) ພ້ອມທັງເປັນຮັດຖະນະອັນສູງສຸດ.

Verse 11

अश्वमेधे तु तुरगः पवित्रत्वात्तु हूयते वृषो निम्बवृहत्यौ च गुडूची च समाक्षिका

ໃນພິທີບູຊາ Aśvamedha ມ້າຖືກຖວາຍໃນໄຟ ເນື່ອງຈາກຄຸນຄ່າແຫ່ງຄວາມຊໍາລະບາບຂອງມັນ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ງົວຜູ້ກໍຖືກ (ຖວາຍ); ພ້ອມທັງ neem, bṛhatī, guḍūcī ແລະສານທີ່ປະກອບດ້ວຍນ້ໍາເຜິ້ງ.

Verse 12

सिंहा गन्धकारी पिण्डी स्वेदश् च शिरसस् तथा हिङ्गु पुष्करमूलञ्च नागरं साम्लवेतसं

Siṃhā, Gandhakārī, Piṇḍī ແລະການອົບອຸ່ນ/ອົບໄອ (sveda) ສໍາລັບສີສະ; ພ້ອມທັງ hiṅgu (ອາຊາໂຟຕິດາ), ຮາກ puṣkara, nāgara (ຂີງແຫ້ງ) ແລະ vetasa ລົດສົ້ມ (sāmla-vetasa) ເປັນສ່ວນປະກອບຢາ (ໃຫ້ນໍາໄປປະສົມ/ໃຊ້).

Verse 13

पिप्पलीसैन्धवयुतं शूलघ्नं चीष्णवारिणा नागरातिविषा मुस्ता सानन्ता बिल्वमालिका

ເມື່ອປະສົມກັບ pippalī (ພິບພະລີ/ພິກໄທຍາວ) ແລະ saindhava (ເກືອຫີນ) ແລ້ວກິນກັບນ້ໍາອຸ່ນ ຈະທໍາລາຍອາການຈຸກເສັຽດ (colic). ຕໍາຮັບນີ້ໃຊ້ nāgara (ຂີງແຫ້ງ), ativīṣā, mustā, anantā ແລະ bilva ຈັດຮຽງເປັນຊຸດຕໍ່ເນື່ອງດັ່ງພວງມາລາ (ແມ່ນການປະສົມເປັນສູດດຽວ).

Verse 14

क्वाथमेषां पिवेद्वाजी सर्वातीसारनाशनम् प्रियङ्गुसारिवाभ्याञ्च युक्तमाजं शृतं पयः

ຄົນເຈັບຄວນດື່ມນ້ຳຕົ້ມຢາຈາກສ່ວນປະກອບເຫຼົ່ານີ້; ມັນທຳລາຍອາການຖອກທ້ອງ/ບິດທ້ອງທຸກຊະນິດ. ອີກທັງຄວນດື່ມນົມແບ້ຕົ້ມປຸງກັບ priyāṅgu ແລະ sārivā ດ້ວຍ.

Verse 15

पर्याप्तशर्करं पीत्वा श्रमाद्वाजी विमुच्यते द्रोणिकायान्तु दातव्या तैलवस्तिस्तुरङ्गमे

ເມື່ອດື່ມນ້ຳນ້ຳຕານໃນປະລິມານພໍດີແລ້ວ ມ້າຈະພົ້ນຈາກຄວາມເມື່ອຍລ້າ. ສຳລັບມ້າ ຄວນໃຫ້ການສວນທາງທະວານດ້ວຍນ້ຳມັນ (taila-vasti) ໂດຍໃຊ້ປະລິມານ droṇikā ເປັນຂະໜາດຢາ.

Verse 16

कोष्ठजा च शिरा वेध्या तेन तस्य सुखं भवेत् दाऋइमं त्रिफला व्योषं गुडञ्च समभाविकम्

ໃນໂຣກທີ່ເກີດຈາກທ້ອງ (koṣṭha) ຄວນຈິ່ມເສັ້ນເລືອດ (venesection); ດ້ວຍນັ້ນຈະເກີດຄວາມສະບາຍ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໃຫ້ໃຊ້ໝາກທັບທິມ, Triphalā, Trikaṭu (ຂອງເຜັດສາມຢ່າງ) ແລະ guda (ນ້ຳຕານອ້ອຍກ້ອນ) ໃນສັດສ່ວນເທົ່າກັນ.

Verse 17

पिण्डमेतत् प्रदातव्यमश्वानां काशनाशनम् प्रियङ्गुलोध्रमधुभिः पिवेद्वृषरसं हयः

ກ້ອນຢານີ້ຄວນໃຫ້ແກ່ມ້າເພື່ອທຳລາຍອາການໄອ. ມ້າຄວນດື່ມ vṛṣa-rasa (ນ້ຳຢາບຳລຸງ “ນ້ຳງົວຜູ້”) ທີ່ປົນກັບ priyaṅgu, lodhra ແລະນ້ຳເຜິ້ງ.

Verse 18

क्षीरं वा पञ्चकोलाद्यं काशनाद्धि प्रमुच्यते प्रस्कन्धेषु च सर्वेषु श्रेय आदौ विशोधणम्

ຫຼືຈະໃຊ້ນົມ (kṣīra) ກໍໄດ້, ຫຼືການປຸງຢາທີ່ເລີ່ມດ້ວຍກຸ່ມ Pañcakola; ໂດຍນີ້ຈະພົ້ນຈາກອາການໄອແທ້ໆ. ແລະໃນໂຣກທັງປວງຂອງສ່ວນເທິງຂອງຮ່າງກາຍ ການຊຳລະລ້າງ (śodhana) ແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນແມ່ນດີກວ່າ.

Verse 19

अभ्यङ्गोद्वर्तनैः स्नेहं नस्यवर्तिक्रमः स्मृतः ज्वरितानां तुरङ्गाणां पयसैव क्रियाक्रमः

ການໃຫ້ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນ (ສເນຫະ) ຄວນເຮັດໂດຍນວດທານ້ຳມັນ ແລະຖູດ້ວຍຜົງ. ການບຳບັດທາງດັງ ແລະວິທີໃຊ້ວັດຕິ (ໄສ້ຢາ) ກໍຖືກກ່າວໄວ້. ສຳລັບມ້າທີ່ເປັນໄຂ້ ຄວນໃຫ້ຢາໂດຍໃຊ້ນົມລ້ວນໆເທົ່ານັ້ນ.

Verse 20

लोध्रकन्धरयोर्मूलं मातुलाङ्गाग्निनागराः राज्ञीतुरङ्गमा यत्रेति ख घृतमिति ख कुष्ठहिङ्गुवचारास्नालेपोयं शोथनाशनः

ໃຫ້ເຮັດຢາທາ (lepa) ຈາກຮາກຂອງ lodhra ແລະ kandharā ປະສົມກັບ mātuluṅga (ສົ້ມຊິດຣອນ), agni (citraka), ແລະ nāgara (ຂີງແຫ້ງ) — ບາງສຳນວນເພີ່ມ rājñī ແລະ turaṅgamā ແລະບາງແຫ່ງອ່ານ ‘yatra’ ຫຼື ‘ghṛta’ — ພ້ອມດ້ວຍ kuṣṭha (costus), hiṅgu (asafoetida), vacā (sweet flag) ແລະ rāsnā; ຢາທານີ້ທຳລາຍອາການບວມ (śotha).

Verse 21

मञ्जिष्ठा मधुकं द्राक्षावृहत्यौ रक्तचन्दनम् त्रपुषीवीजमूलानि शृङ्गाटककशेरुकम्

ມັນຈິດຖາ (Indian madder), ມະດຸກະ (licorice), ດຣາກສາ (ອະງຸ່ນ/ອະງຸ່ນແຫ້ງ), ບຣິຫະຕີສອງຊະນິດ (bṛhatī ແລະ kaṇṭakārī), ໄມ້ຈັນແດງ, ເມັດແລະຮາກຂອງ trapuṣī, ພ້ອມດ້ວຍ śṛṅgāṭaka (ຫົວນ້ຳ) ແລະ kaśeruka (ຫົວພືດນ້ຳ) — ໃຫ້ນຳໃຊ້ຕາມບັນຊີນີ້.

Verse 22

अजापयःशृतमिदं सुशीतं शर्करान्वितं पीत्वा नीरशनो वाजी रक्तमेहात् प्रमुच्यते

ເມື່ອດື່ມນ້ຳຕົ້ມທີ່ຕົ້ມດ້ວຍນົມແບ້ນີ້—ໃຫ້ເຢັນດີ ແລະຜະສົມນ້ຳຕານ—ແລ້ວຖືອົດອາຫານ (ບໍ່ກິນອາຫານ) ຊາຍຜູ້ນັ້ນຈະພົ້ນຈາກ raktameha (ພະຍາດປັດສະວະມີເລືອດ).

Verse 23

मन्याहनुनिगालस्थशिराशोथो गलग्रहः अभ्यङ्गः कटुतैलेन तत्र तेष्वेव शस्यते

ສຳລັບອາການບວມຂອງເສັ້ນເລືອດທີ່ຢູ່ບ່ອນທ້າຍຄໍ (manyā), ຂາກະໄຕ (hanu) ແລະບ່ອນຄໍ/ຄໍຫອຍ (nigāla), ແລະອາການຄໍຕຶງຕິດ (gala-graha), ການນວດທານ້ຳມັນ (abhyaṅga) ດ້ວຍນ້ຳມັນຢາລົດເຜັດ ແມ່ນຖືກແນະນຳໂດຍຈົງໃຈສຳລັບອາການເຫຼົ່ານັ້ນເທົ່ານັ້ນ.

Verse 24

गलग्रहगदो शोथः प्रायशो गलदेशके प्रत्यक्पुष्पी तथा बह्निः सैन्धवं सौरसो रसः

ໃນກໍລະນີ galagraha (ອາການຄໍຖືກບີບຮັດ) ແລະອາການບວມທີ່ມັກເກີດໃນບ່ອນຄໍ ຄວນໃຊ້ pratyakpuṣpī, bahni, saindhava (ເກືອຫີນ) ແລະ saurasarasa (ນ້ຳຫມາກສົ້ມ/ນ້ຳກົດ) ເປັນຕຳຮັບຢາ।

Verse 25

कृष्णाहिङ्गुयुतैर् एभिः कृत्वा नस्यं न सीदति निशे ज्योतिष्मती पाठा कृष्णा कुष्ठं वचा मधु

ເມື່ອນຳສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຜະສົມກັບ kṛṣṇā (ພິກໄທດຳ) ແລະ hiṅgu (asafoetida) ແລ້ວເຮັດເປັນ nasya (ຢາຫຍອດດັງ) ຈະບໍ່ທຸກທົນຈາກໂລກນັ້ນ. ຕອນກາງຄືນ ໃຫ້ໃຊ້ nasya ທີ່ປຸງດ້ວຍ jyotiṣmatī, pāṭhā, kṛṣṇā, kuṣṭha, vacā ແລະນ້ຳເຜິ້ງ.

Verse 26

जिह्वास्तम्भे च लेपो ऽयं गुडमूत्रयुतो हितः तिलैर् यष्ट्या रजन्या च निम्बपत्रैश् च योजिता

ສຳລັບອາການລີ້ນແຂງ ຫຼືອຳມະພາດຂອງລີ້ນ ຢາທານີ້ເປັນປະໂຫຍດ: ຄວນປຸງດ້ວຍ jaggery (ນ້ຳຕານອ້ອຍແຂງ) ແລະນ້ຳປັດສະວະ ຜະສົມກັບງາ, yāṣṭī (ຊະນິດ licorice), rajanī (ຂີ້ໝິ້ນ) ແລະໃບນີມ.

Verse 27

क्षौद्रेण शोधनी पिण्डी सर्पिषा व्रणरोपणी अभिघातेन खञ्जन्ति ये ह्य् अश्चास्तीव्रवेदनाः

piṇḍī (ກ້ອນຢາ) ທີ່ປຸງດ້ວຍນ້ຳເຜິ້ງ ເປັນຢາຊຳລະລ້າງບາດແຜ; ກ້ອນຢາທີ່ປຸງດ້ວຍ ghee ຊ່ວຍໃຫ້ບາດແຜຫາຍ. ມ້າທີ່ກະເທືອນຖືກຕີແລ້ວກາຍເປັນຂາກະເຜົາ ແລະມີອາການເຈັບປວດຮຸນແຮງ ຄວນຮັບການປິ່ນປົວດ້ວຍການປະຄົມເຫຼົ່ານີ້.

Verse 28

परिषेकक्रिया तेषां तैलेनाशु रुजापहा दोषकोपाभिघाताभ्यां पक्वभिन्ने व्रणक्रमः

ສຳລັບພວກມັນ ການປະພອຍ/ລາດລ້າງທາງການບຳບັດ (pariṣeka) ດ້ວຍນ້ຳມັນ ຊ່ວຍລົດອາການເຈັບປວດໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ. ລຳດັບການຮັກສາບາດແຜ ໃຫ້ນຳໃຊ້ເມື່ອບາດແຜສຸກໜອງແລະແຕກອອກ ບໍ່ວ່າເກີດຈາກການກຳເນີດ doṣa ຫຼືຈາກການກະເທືອນ.

Verse 29

अश्वत्थोडुम्बरप्लक्षमधूकवटकल्कनैः

ໃຊ້ຄະລະກະ (kalka) ເປັນຢາພອກ ທີ່ກະກຽມຈາກຕົ້ນ aśvattha, udumbara, plakṣa, madhūka ແລະ vaṭa.

Verse 30

प्रभूतसलिलः क्वाथः सुखोष्णः व्रणशोधनः शताह्वा नागरं रास्ना मञ्जिष्ठाकुष्ठसैन्धवैः

ຕົ້ມເປັນນ້ຳຄວາຖະ (kvātha) ໃຫ້ມີນ້ຳຫຼາຍ ແລ້ວຮັກສາໃຫ້ອົບອຸ່ນພໍດີ ເພື່ອຊຳລະບາດແຜ—ປະກອບດ້ວຍ śatāhvā (dill), nāgara (ຂີງແຫ້ງ), rāsnā, mañjiṣṭhā, kuṣṭha ແລະ saindhava (ເກືອຫີນ).

Verse 31

देवदारुवचायुग्मरजनीरक्तचन्दनैः तैलसिद्धं कषायेण गुडूच्याः पयसा सह

ຈັດເຮັດນ້ຳມັນຢາໂດຍຕົ້ມນ້ຳມັນງາ ກັບ deodāru, vacā, rajānī ຄູ່ (ຂະໜົມຂີ້ໝິ້ນສອງຊະນິດ) ແລະ ຈັນທະນາແດງ—ໃຊ້ນ້ຳຄວາຖະຂອງ guḍūcī ຮ່ວມກັບນົມ.

Verse 32

तिलतैलेनेति ख म्रक्षेण वस्तिनश्ये च योज्यं सर्वत्र लिङ्गिने रक्तस्रावो जलौकाभिर् नेत्रान्ते नेत्ररोगितः

«ດ້ວຍນ້ຳມັນງາ»—ດັ່ງນີ້ແມ່ນຂໍ້ກຳນົດ: ໃຫ້ທາແລະນວດຖູ, ແລະໃຫ້ນຳໃຊ້ໃນອາການທີ່ຕ້ອງການ basti (ສວນທາງທ້າຍ) ແລະໃນພາວະຊຸດໂຊມ/ຖອຍຖອຍ. ໃນໂລກທັງປວງຂອງອະວັຍະເພດຊາຍ (liṅga) ໃຫ້ຖອນເລືອດດ້ວຍປາກດູດເລືອດ; ແລະເມື່ອໂລກຢູ່ຂອບ/ມຸມຕາ ໃຫ້ຮັກສາໂລກຕາຕາມມາດຕະການນີ້.

Verse 33

खादितोडुम्बराश्वत्थकषायेण च साधनम् धात्रीदुरालभातिक्ताप्रियङ्गुकुङ्कुमैः समैः

ໃຫ້ຈັດເຮັດຕຳຮັບຢາໂດຍໃຊ້ນ້ຳຄວາຖະຂອງ udumbara ແລະ aśvattha; ແລ້ວເພີ່ມສ່ວນປະກອບໃນອັດຕາເທົ່າກັນ: dhātrī (āmalakī), durālabhā, tiktā, priyaṅgu ແລະ kuṅkuma (ຫຍ້າຝຣັ່ງ/saffron).

Verse 34

गुडूच्या च कृतः कल्को हितो युक्तावलम्बिने उत्पाते च शिले श्राव्ये शुष्कशेफे तथैव च

ກະລກ (ຢາປະສົມເປັນຄີມ) ທີ່ເຮັດຈາກ guḍūcī ເປັນປະໂຫຍດຕໍ່ຜູ້ເປັນໄສ້ເລື່ອນ (ຕ້ອງໃຊ້ຜ້າຄາດພະຍຸງ) ແລະຍັງດີຕໍ່ອາການອະວັຍະຕົກ, ກ້ອນຫີນໃນປັດສະວະ, ປັດສະວະເຈັບ, ພ້ອມທັງຄວາມແຫ້ງຂອງອະວັຍະເພດຊາຍດ້ວຍ।

Verse 35

क्षिप्रकारिणि दोषे च सद्यो विदलमिष्यते गोशकृन्मञ्जिकाकुष्ठरजनीतिलमर्षपैः

ເມື່ອໂທສະ (doṣa) ເກີດຄວາມຜິດປົກກະຕິຢ່າງຮຸນແຮງແລະໄວ (ອາການສຸກເສີນ) ຄຳພີກໍກຳນົດໃຫ້ໃຊ້ຢາຜົງທັນທີ—ປະສົມຈາກຂີ້ງົວ, mañjikā, kuṣṭha, ຂີ້ໝິ້ນ, ງາ, ແລະ marṣapa (ມັດສະຕາດ).

Verse 36

गवां मूत्रेण पिष्टैश् च मर्दनं कण्डुनाशनम् शीतो मधुयुतः क्वाथो नाशिकायां सशर्करः

ການຖູນວດບ່ອນທີ່ຄັນ ດ້ວຍຄີມຢາທີ່ບົດກັບນ້ຳປັດສະວະງົວ ຊ່ວຍທຳລາຍອາການຄັນ. ນ້ຳຕົ້ມຢາໃຫ້ເຢັນ ຜະສົມນ້ຳເຜິ້ງ ແລະເພີ່ມນ້ຳຕານ ໃຫ້ຫຍອດເຂົ້າທາງດັ່ງ (ຢາຫຍອດດັ່ງ).

Verse 37

रक्तपित्तहरः पानादश्वकर्णैस्तथैव च सप्तमे सप्तमे देयमश्वानां लवणं दिने

ໃຫ້ດື່ມເປັນຢາ ຈະບັນເທົາອາການເລືອດໄຫຼ ແລະຄວາມຜິດປົກກະຕິຂອງ pitta; ອີກທັງໃຫ້ຄຽງຄູ່ກັບ aśvakarṇa ດ້ວຍ. ສຳລັບມ້າ ຄວນໃຫ້ເກືອທຸກໆວັນທີ 7.

Verse 38

तथा भुक्तवतान्देया अतिपाने तु वारुणी जीवनीयैः समधुरैर् मृद्वीकाशर्करायुतैः

ເຊັ່ນດຽວກັນ ສຳລັບຜູ້ທີ່ກິນອາຫານແລ້ວ ກໍຄວນໃຫ້. ແຕ່ໃນກໍລະນີດື່ມເຫຼົ້າເກີນຄວນ ຈົ່ງໃຫ້ vāruṇī (ເຫຼົ້າຫມັກ) ທີ່ປຸງດ້ວຍສານ jīvanīya ອັນບຳລຸງຊີວິດ ມີຄວາມຫວານພອດດີ ປະສົມກັບ mṛdvīkā (ໝາກອະງຸ່ນແຫ້ງ) ແລະ śarkarā (ນ້ຳຕານ).

Verse 39

सपिप्पलीकैः शरदि प्रतिपानं सपद्मकैः विडङ्गापिप्पलीधान्यशताह्वालोध्रसैन्धवैः

ໃນລະດູສະຣັດ (śarad) ຄວນດື່ມ pratipāna (ນ້ຳດື່ມຫຼັງການກິນ) ທີ່ປຸງດ້ວຍ pippalī ແລະ padmaka ພ້ອມປະສົມ viḍaṅga, pippalī, dhānya, śatāhvā, lodhra ແລະ saindhava (ເກືອຫີນ).

Verse 40

मचित्रकैस्तुरङ्गाणां प्रतिपानं हिमागमे लोध्रप्रियङ्गुकामुस्तापिप्पलीविश्वभेषजैः

ໃນລະດູໜາວ ຄວນໃຫ້ມ້າດື່ມ pratipāna ບຳລຸງກຳລັງ ທີ່ປຸງດ້ວຍ chitraka ແລະປະສົມ lodhra, priyaṅgu, musta, pippalī ແລະ viśvabheṣaja (ຂີງແຫ້ງ).

Verse 41

सक्षौद्रैः प्रतिपानं स्याद्वसन्ते कफनाशनम् प्रियङ्गुपिप्पलीलोध्रयष्ट्याक्षैः समहौषधैः

ໃນລະດູວະສັນ (ລະດູໃບໄມ້ຜຸດ) ຄວນດື່ມ pratipāna ພ້ອມນ້ຳເຜິ້ງ ເພື່ອທຳລາຍ Kapha; ປຸງດ້ວຍ priyaṅgu, pippalī, lodhra, yaṣṭyāhva (ລິໂຄຣິສ) ແລະຢາອື່ນໆທີ່ຄ້າຍກັນ.

Verse 42

निदाघे सगुडा देया मदिरा प्रतिपानके वेधनमिस्यत इति ज , ञ च लोध्रकाष्ठं सलवणं पिप्पल्यो विश्वभेषजम्

ໃນລະດູຮ້ອນ ຄວນໃຫ້ນ້ຳເຫຼົ້າປະສົມນ້ຳຕານກ້ອນ (jaggery) ເປັນ pratipāna ເພື່ອແກ້ຄືນ. ສຳລັບອາການເຈັບແບບຖືກຈິ້ມ (vedhanā) ໃຫ້ໃຊ້ໄມ້ lodhra ກັບເກືອ, pippalī ແລະ viśvabheṣaja (ຂີງແຫ້ງ).

Verse 43

भवेत्तैलयुतैर् एभिः प्रतिपानं घनागमे निदाघोद्वृतपित्तार्ताः शरत्सु पुष्टशोणिताः

ໃນລະດູຝົນ ຄວນນຳສູດເຫຼົ່ານີ້ປະສົມນ້ຳມັນ ແລ້ວດື່ມເປັນ pratipāna. ຜູ້ທີ່ຖືກ pitta ກຳເລີບໃນລະດູຮ້ອນຈົນເຈັບປ່ວຍ ຈະໄດ້ຮັບການບຳລຸງເລືອດແລະພະລັງໃນລະດູສະຣັດ.

Verse 44

प्रावृड्भिन्नपुरीषाश् च पिवेयुर्वाजिनो घृतम् पिवेयुर्वाजिनस्तैलं कफवाय्वधिकास्तु ये

ມ້າທີ່ອຶຈຈະລະລາຍໃນລະດູຝົນ ຄວນໃຫ້ດື່ມ ກີ (ghee)؛ ມ້າທີ່ກະຟະ ແລະ ວາຍຸ ເດັ່ນ ຄວນໃຫ້ດື່ມນ້ຳມັນ។

Verse 45

स्नेहव्यापद्भवो येषां कार्यं तेषां विरूक्षणम् त्र्यहं यवागूरूक्षा स्याद् भोजनं तक्रसंयुतम्

ຜູ້ໃດທີ່ເກີດອາການແຊກຊ້ອນຈາກການດື່ມສເນຫະ (snehapāna) ຄວນເຮັດການບໍລິບັດແຫ້ງ (rūkṣaṇa)។ ຕະຫຼອດ 3 ມື້ ອາຫານເປັນຂ້າວຕົ້ມແຫ້ງ (yavāgu) ກິນຄູ່ກັບນ້ຳນົມສົ້ມ (takra)។

Verse 46

शरन्निदाघयोः सर्पिस्तैलं शीतवसन्तयोः वर्षासु शिशिरे चैव वस्तौ यमकमिष्यते

ໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ແລະ ລະດູຮ້ອນ ແນະນຳໃຫ້ໃຊ້ ກີ (ghee) ແລະ ນ້ຳມັນ। ໃນລະດູເຢັນ ແລະ ລະດູວະສັນ; ທັງໃນລະດູຝົນ ແລະ ລະດູໜາວ ກໍກຳນົດໃຫ້ໃຊ້ “ຢະມະກະ” ຄືການປະສົມກີກັບນ້ຳມັນ।

Verse 47

गुर्वभिष्यन्दिभक्तानि व्यायामं स्नाजमातपम् वायुवर्जञ्च वाहस्य स्नेहपीतस्य वर्जितम्

ຜູ້ທີ່ໄດ້ດື່ມສເນຫະ (snehapāna) ຄວນຫ້າມອາຫານໜັກ ແລະ ອາຫານທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດເມືອກ. ອີກທັງຫ້າມອອກກຳລັງກາຍ, ອາບນ້ຳ, ຕາກແດດ/ຮ້ອນ, ຖືກລົມໂດຍກົງ, ແລະ ການຂີ່ພາຫະນະເດີນທາງ.

Verse 48

स्नानं पानं शकृत्क्रूष्ठमश्वानां सलिलागमे अत्यर्थं दुर्दिने काले पानमेकं प्रशस्यते

ສຳລັບມ້າ ເມື່ອໄປຮອດນ້ຳ ການອາບນ້ຳ, ການດື່ມນ້ຳ, ແລະ ການຂັບຖ່າຍອຶຈແລະປັດສະວະ ເປັນຂອງປົກກະຕິ. ແຕ່ໃນອາກາດຮ້າຍແຮງ ແລະ ເວລາບໍ່ຄວນ ແນະນຳໃຫ້ແຕ່ດື່ມນ້ຳຢ່າງດຽວ।

Verse 49

युक्तशीतातपे काले द्विःपानं स्नपनं सकृत् ग्रीष्मे त्रिस्नानपानं स्यच्चिरं तस्यायगाहनम्

ໃນລະດູທີ່ຄວາມໜາວແລະແດດສົມດຸນ ຄວນດື່ມນ້ຳສອງເທື່ອ ແລະອາບນ້ຳໜຶ່ງເທື່ອ. ໃນລະດູຮ້ອນ ຄວນອາບນ້ຳສາມເທື່ອ ແລະດື່ມນ້ຳສາມເທື່ອ; ແລະຄວນແຊ່ນ້ຳໃຫ້ດົນກວ່າປົກກະຕິ।

Verse 50

निस्तूषाणां प्रदातव्या यवानां चतुराटकी चणकव्रीहिमौद्गानि कलायं वापि दापयेत्

ຄວນໃຫ້ຍະວະ (ເຂົ້າບາເລ) ທີ່ປອກເປືອກແລ້ວ ໃນປະລິມານສີ່ ອາຕະກະ (āṭaka). ແລະຄວນໃຫ້ດ້ວຍ ຈະນະກະ (ຖົ່ວຊິກພີ), ເຂົ້າ, ມູດກະ (ຖົ່ວມຸງ) ຫຼື ກະລາຍະ (ຖົ່ວລັນເຕົາ).

Verse 51

अहोरात्रेण चार्धस्य यवसस्य तुला दश अष्टौ शुष्कस्य दातव्याश् चतस्रो ऽथ वुषस्य वा

ສໍາລັບການຖວາຍ/ການໃຫ້ທີ່ກໍານົດໄວ້ສໍາລັບໄລຍະໜຶ່ງວັນໜຶ່ງຄືນແລະອີກເຄິ່ງ ຄວນໃຫ້ຍະວະສະ (ບາເລຂຽວ) ຈໍານວນ 18 ຕຸລາ (tulā); ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ໃຫ້ບາເລແຫ້ງ 4 ຕຸລາ; ຫຼືໃຫ້ທັນຍາຫານອື່ນທີ່ມີຄ່າເທົ່າກັນເປັນຕົວແທນ.

Verse 52

दूर्वा पित्तं यवः कासं वुषश् च श्लोष्मसञ्चयम् नाशयत्यर्जुनः श्वासं तथा मानो बलक्षयम्

ດູຣະວາ (dūrvā) ຊ່ວຍບັນເທົາຄວາມຜິດປົກກະຕິຂອງປິຕຕະ (pitta). ຍະວະ (barley) ບັນເທົາອາການໄອ. ວຸສະ (vuṣa) ກໍາຈັດການສະສົມຂອງເສລັດ/ກະພະ (kapha). ອັຣຈຸນະ (arjuna) ບັນເທົາອາການຫາຍໃຈຫຍຸ້ງ/ຫອບ; ແລະ ມານະ (māna) ຊ່ວຍຕ້ານການຫຼຸດຖອຍຂອງກໍາລັງ.

Verse 53

वातिकाः पैत्तिकाश् चैव श्लेष्मजाः सान्निपातिकाः न रोगाः पीडयिष्यन्ति दूर्वाहारन्तुरङ्गमम्

ໂຣກທີ່ເກີດຈາກ ວາຕະ (vāta), ປິຕຕະ (pitta), ເສລັດ/ກະພະ (śleṣman/kapha) ແລະ ສັນນິປາຕະ (sannipāta) ອັນເປັນຄວາມບໍ່ສົມດຸນຮ່ວມຂອງທັງສາມ ຈະບໍ່ອາດບີບຄັ້ນຜູ້ທີ່ຮ່າງກາຍພາຍໃນຖືກປົກປ້ອງໂດຍການບໍລິໂພກດູຣະວາ (dūrvā) ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງເປັນອາຫານ.

Verse 54

द्वौ रज्जुबन्धौ दुष्टानां पक्षयोरुभयोरपि पश्चाद्धनुश् च कर्तर्व्यो दूरकीलव्यपाश्रयः

ສໍາລັບຄັນທະນູທີ່ບິດເບືອນ ຄວນມັດເຊືອກສອງຊັ້ນໃສ່ປີກທັງສອງຂ້າງ ແລ້ວຈຶ່ງແກ້ໄຂໂດຍຄ້ຳຄັນທະນູກັບເສົາຫຼືຫມຸດທີ່ປັກໄວ້ໄກ ເພື່ອໃຫ້ຄວາມໂຄ້ງກັບຄືນຖືກຕ້ອງ।

Verse 55

वासेयुस्त्वास्तृते स्थाने कृतधूपनभूमयः यत्रोपन्यस्तयवसाः सप्रदीपाः सुरक्षिताः कृकवाक्वजकपयो धार्यश्चाश्वगृहे मृगाः

ຄວນເກັບຮັກສາໄວ້ໃນບ່ອນປູຮອງດີ ແລະຟຸມິເກດພື້ນດິນໃຫ້ຖືກຕ້ອງ; ບ່ອນທີ່ວາງຫຍ້າ/ຂ້າວບາເລເປັນອາຫານ ມີໂຄມໄຟຈຸດໄວ້ ແລະມີການຄຸ້ມກັນປອດໄພ. ໃນໂຮງມ້າ ຄວນລ້ຽງນົກກຶກະວາກຸ, ແບ້, ແລະສັດໃຫ້ນົມ; ທັງຍັງອາດລ້ຽງກວາງໃນເຮືອນມ້າໄດ້ອີກດ້ວຍ।