Adhyaya 6

Verse 1

ः बभञ्ज तद्दृढं धनुरिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तदा इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः भरतोथागात् इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः अथ षष्ठो ऽध्यायः श्रीरामावतारवर्णनं नारद उवाच भरते ऽथ गते रामः पित्रादीनभ्यपूजयत् राजा दशरथो रामम् उवाच शृणु राघव

“ພຣະອົງໄດ້ຫັກຄັນທະນູອັນແຂງນັ້ນ”—ເປັນຂໍ້ອ່ານຕາມສຳນວນໃນຕົ້ນສະບັບທີ່ຖືກໝາຍໄວ້; ຕົ້ນສະບັບອື່ນໆອ່ານວ່າ “ໃນເວລານັ້ນ/ແລ້ວ” ແລະບາງສຳນວນອ່ານວ່າ “ແລ້ວພະພະຣະຕະກໍມາ”. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 6 ຊື່ “ການພັນລະນາອະວະຕານຂອງພຣະສີຣາມ”. ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ເມື່ອພະພະຣະຕະໄດ້ໄປແລ້ວ ພຣະຣາມໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາພຣະບິດາ ແລະຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ທັງຫຼາຍຕາມຄວນ. ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະກ່າວຕໍ່ພຣະຣາມວ່າ: “ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໂອ ຣາຄະວະ”.

Verse 2

गुणानुरागाद्राज्ये त्वं प्रजाभिरभिषेचितः मनसाहं प्रभाते ते यौवराज्यं ददामि ह

ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມຮັກໃນຄຸນຄວາມດີຂອງເຈົ້າ ປະຊາຊົນໄດ້ອະພິເສກເຈົ້າໃຫ້ຄອງລາຊະອານາຈັກ. ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍໃຈຕັ້ງໝັ້ນແທ້ ໃນຍາມຮຸ່ງອອກ ຂ້າພະເຈົ້າຈະມອບຕຳແໜ່ງຍຸວະຣາຊາ (ອົງມົງກຸດ) ໃຫ້ເຈົ້າ.

Verse 3

रात्रौ त्वं सीतया सार्धं संयतः सुव्रतो भव राज्ञश् च मन्त्रिणश्चाष्टौ सवसिष्ठास् तथाब्रुवन्

“ໃນຍາມຄ່ຳ ຈົ່ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມສຳລວມ ແລະຖືວັດດີ ພ້ອມກັບນາງສີຕາ.” ດັ່ງນີ້ ວະສິດຖະກ່າວ ພ້ອມກັບພຣະຣາຊາ ແລະມົນຕຣີທັງແປດ.

Verse 4

सृष्टिर्जयन्तो विजयः सिद्धार्थो राष्ट्रवर्धनः अशोको धर्मपालश् च सुमन्त्रः सवसिष्ठकः

ສຣິດຕິ, ຊະຍັນຕະ, ວິຊະຍະ, ສິດທາຣຖະ, ຣາສະຕຣະວັດທະນະ, ອະໂສກະ, ທັມມະປາລະ, ສຸມັນຕຣະ, ແລະສາຍທີ່ມີວະສິດຖະ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນນາມ (ຫຼືລາຍນາມ) ທີ່ຖືກນັບລຽງໄວ້ຕາມລຳດັບ.

Verse 5

पित्रादिवचनं श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स राघवः स्थितो देवार्चनं कृत्वा कौशल्यायै निवेद्य तत्

ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງພໍ່ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ຣາຄະວະກໍ່ຕອບວ່າ «ເປັນດັ່ງນັ້ນ» ຢືນຢູ່ດ້ວຍໃຈສະຫງົບ ບູຊາເທວະດາ ແລ້ວນໍາເລື່ອງນັ້ນໄປກ່າວແຈ້ງແກ່ ເກົາສະລະຍາ।

Verse 6

राजोवाच वसिष्ठादीन् रामराज्याभिषेचने सम्भारान् सम्भवन्तु स्म इत्य् उक्त्वा कैकेयीङ्गतः

ກະສັດກ່າວຕໍ່ ວະສິດຖະ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ວ່າ «ຈົ່ງໃຫ້ການຈັດຕຽມສໍາລັບພິທີອະພິເສກຣາຊະຍະຂອງຣາມາ ສໍາເລັດພ້ອມ»; ເວົ້າແລ້ວກໍ່ໄປຫາ ໄກເກຍີ।

Verse 7

अयोध्यालङ्कृतिं दृष्ट्वा ज्ञात्वा रामाभिषेचनं भविष्यतीत्याचचक्षे कैकेयीं मन्थरा सखी

ເມື່ອເຫັນອະໂຍທະຍາຖືກປະດັບປະດາ ແລະຮູ້ວ່າພິທີອະພິເສກຂອງຣາມາກໍາລັງຈະເກີດຂຶ້ນ ມັນທະຣາ—ສະຫາຍ—ໄດ້ໄປບອກແກ່ ໄກເກຍີ।

Verse 8

पादौ गृहीत्वा रामेण कर्षिता सापराधतः तेन वैरेण सा राम- वनवासञ्च काङ्क्षति

ນາງໄດ້ຈັບພຣະບາດ (ຂອງຣາມາ) ດ້ວຍຄວາມຜິດ ແລະຖືກຣາມາລາກອອກໄປ; ດ້ວຍຄວາມພະຍາດແຄ້ນນັ້ນ ນາງຍັງປາຖະໜາໃຫ້ຣາມາອອກປ່າເຂົ້າວັງວັນ (ວັນວາສ) ອີກດ້ວຍ।

Verse 9

कैकेयि त्वं समुत्तिष्ठ रामराज्याभिषेचनं मरणं तव पुत्रस्य मम ते नात्र संशयः

«ໄກເກຍີ ເອີຍ ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນໃນທັນທີ; ຖ້າຣາມາໄດ້ຮັບອະພິເສກເປັນກະສັດ ຄວາມຕາຍຂອງລູກຊາຍເຈົ້າຈະແນ່ນອນ; ຂ້າພະເຈົ້າຢືນຢັນ ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ»।

Verse 10

राज्यवर्धन इति ख, ग, घ चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः सुमन्त्रश् च वशिष्ठक इति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकचतुष्टयपाठः मन्थरासती इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः मन्थरा सतीमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कब्जयोक्तञ्च तच् छ्रुत्वा एकमाभरणं ददौ उवाच मे यथा रामस् तथा मे भरतः सुतः

«ຣາຊະຍະວັດທະນະ»—ນີ້ແມ່ນບົດອ່ານຂອງຕົ້ນສະບັບທີ່ໝາຍໄວ້ 3 ສຳນວນ (kha, ga, gha)។ «ແລະ ສຸມັນຕຣະ ກັບ ວະສິດຖະກະ»—ແມ່ນບົດອ່ານຂອງຕົ້ນສະບັບທີ່ໝາຍໄວ້ 4 ສຳນວນ (kha, ga, gha, ṅa)។ «ມັນທະຣາ-ສະຕີ»—ແມ່ນບົດອ່ານຂອງ 2 ສຳນວນ (kha, ṅa)؛ ແລະ «ມັນທະຣາ ຜູ້ມີສິນທຳ»—ແມ່ນບົດອ່ານຂອງ (ga)។ ເມື່ອນາງໄດ້ຍິນຄຳຂອງ ກັບຊາ ນາງໄດ້ມອບເຄື່ອງປະດັບຊິ້ນໜຶ່ງ ແລະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງທີ່ ຣາມະ ເປັນທີ່ຮັກຂອງຂ້າ ບະຣະຕະ ລູກຂອງຂ້າ ກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ»។

Verse 11

उपायन्तु न पश्यामि भरतो येन राज्यभाक् कैकेयीमब्रवीत् क्रुद्धा हारं त्यक्त्वाथ मन्थरा

“ຂ້າບໍ່ເຫັນອຸບາຍໃດ ທີ່ຈະໃຫ້ ບະຣະຕະ ເປັນຜູ້ຮັບມໍຣະດົກແຫ່ງອານາຈັກ.” ດັ່ງນັ້ນ ມັນທະຣາ—ດ້ວຍຄວາມໂກດ—ໄດ້ກ່າວຕໍ່ ໄກເກຍີ ແລ້ວຖອດສາຍຄໍຂອງນາງທິ້ງໄປ।

Verse 12

बालिशे रक्ष भरतम् आत्मानं माञ्च राघवात् भविता राघवो राजा राघवस्य ततः सुतः

ໂອ ຜູ້ຄິດງ່າຍ, ຈົ່ງປົກປ້ອງ ບະຣະຕະ ແລະປົກປ້ອງຕົນເອງດ້ວຍ; ຢ່າຕໍ່ຕ້ານ ຣາຄະວະ. ຣາຄະວະ ຈະເປັນກະສັດ, ແລ້ວຕໍ່ມາ ບຸດຂອງ ຣາຄະວະ ຈະສືບຕໍ່ລາຊະບັນລັງ।

Verse 13

राजवंशस्तु कैकेयि भरतात् परिहास्यते देवासुरे पुरा युद्धे शम्बरेण हताः सुराः

ແຕ່ວ່າ ໂອ ໄກເກຍີ, ລາຊະວົງນີ້ ຖືກເວົ້າວ່າຈະກາຍເປັນຄຳເຢາະເຢີ້ຍ ເນື່ອງຈາກ ບະຣະຕະ. ໃນອະດີດ ໃນສົງຄາມລະຫວ່າງ ເທວະ ແລະ ອະສຸຣະ, ພວກເທວະຖືກ ຊຳບະຣະ ສັງຫານ।

Verse 14

रात्रौ भर्ता गतस्तत्र रक्षितो विद्यया त्वया वरद्वयन्तदा प्रादाद् याचेदानीं नृपञ्च तत्

ໃນຍາມຄ່ຳ ສາມີໄດ້ໄປທີ່ນັ້ນ; ໂດຍວິທະຍາ (vidyā) ທີ່ເຈົ້າຖ່າຍທອດ ລາວຈຶ່ງຖືກປົກປ້ອງ, ແລະໃນເວລານັ້ນ ລາວໄດ້ປະທານພອນສອງປະການ. ບັດນີ້ ຂໍໃຫ້ພຣະຣາຊາ ກໍຈົ່ງຂໍສິ່ງທີ່ພຣະອົງປາຖະໜານັ້ນເຖີດ।

Verse 15

रामस्य च वनेवासं नव वर्षाणि पञ्च च यौवराज्यञ्च भरते तदिदानीं प्रदास्यति

ບັດນີ້ ພຣະອົງຈະປະກາດໃຫ້ພຣະຣາມອອກໄປພຳນັກໃນປ່າ 9 ປີ ແລະອີກ 5 ປີ ແລະໃນເວລານີ້ເອງ ຈະປະທານຕຳແໜ່ງອຸປະຣາຊາໃຫ້ພຣະພະຣະຕະ।

Verse 16

प्रोत्साहिता कुब्जया सा अनर्थे चार्थदर्शिनी उवाच सदुपायं मे कच्चित्तं कारयिष्यति

ນາງຖືກຍຸຍົງໂດຍຍິງຫຼັງຄໍ້; ແມ່ນແຕ່ຈິດໃຈໄປທາງຜິດ ແຕ່ຍັງເຫັນປະໂຫຍດ ນາງກ່າວວ່າ: “ຈະມີໃຜໃຊ້ອຸບາຍອັນຖືກຕ້ອງ ເຮັດໃຫ້ແຜນຂອງຂ້າສຳເລັດບໍ?”

Verse 17

क्रोधागारं प्रविष्टाथ पतिता भुवि मूर्छिता द्विजादीनर्चयित्वाथ राजा दशरथस्तदा

ແລ້ວນາງເຂົ້າໄປໃນຫ້ອງແຫ່ງຄວາມໂກດ; ນາງລົ້ມລົງກັບພື້ນ ແລະສະຫຼົບໄປ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະ ຫຼັງຈາກນະມັດສະການບູຊາພຣາຫມະນ໌ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ກໍໄດ້ເຂົ້າມາ।

Verse 18

ददर्श केकयीं रुष्टाम् उवाच कथमीदृशी रोगार्ता किं भयोद्विग्ना किमिच्छसि करोमि तत्

ພຣະອົງເຫັນໄກເກຍີຜູ້ໂກດ ແລະກ່າວວ່າ: “ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງເປັນແບບນີ້? ເຈົ້າເຈັບໄຂ້ບໍ? ຫຼືຖືກຄວາມຢ້ານກົວລົບກວນ? ເຈົ້າປາຖະໜາຫຍັງ? ຂ້າຈະເຮັດຕາມນັ້ນ.”

Verse 19

येन रामेण हि विना न जीवामि मुहूर्तकम् शपामि तेन कुर्यां वै वाञ्छितं तव सुन्दरि

ໂດຍນາມພຣະຣາມ—ຜູ້ທີ່ບໍ່ມີພຣະອົງແລ້ວ ຂ້າບໍ່ອາດມີຊີວິດໄດ້ແມ່ນແຕ່ຊົ່ວຂະນະ—ຂ້າຂໍສາບານວ່າ ຈະສຳເລັດຕາມຄຳຂໍທີ່ເຈົ້າປາຖະໜາ, ໂອ ນາງຜູ້ງາມ।

Verse 20

सत्यं ब्रूहीति सोवाच नृपं मह्यं ददासि चेत् वरद्वयं पूर्वदत्तं सत्यात् त्वं देहि मे नृप

ລາວເວົ້າວ່າ: «ຈົ່ງເວົ້າຄວາມຈິງ. ຖ້າທ່ານຈະມອບພະຣາຊາໃຫ້ຂ້າ, ໂອ ພະຣາຊາ, ຂໍໃຫ້ປະທານພອນສອງປະການທີ່ເຄີຍສັນຍາໄວ້ ຕາມສັດຈະ»។

Verse 21

चतुर्दशसमा रामो वने वसतु संयतः कथितमिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः सम्भारैर् एभिरद्यैव भरतोत्राभिषेच्यताम्

«ໃຫ້ຣາມະ ຜູ້ສຳລວມຕົນ ຢູ່ປ່າເປັນເວລາ 14 ປີ—ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ (ອ່ານຕາມສຳນວນຕົ້ນສະບັບ kha ແລະ ṅa)। ແລະດ້ວຍເຄື່ອງອະພິເສກເຫຼົ່ານີ້ເອງ ໃຫ້ອະພິເສກພະຣະຕະຢູ່ນີ້ໃນມື້ນີ້ເທົ່ານັ້ນ»।

Verse 22

विषं पीत्वा मरिष्यामि दास्यसि त्वं न चेन्नृप तच् छ्रुत्वा मूर्छितो भूमौ वज्राहत इवापतत्

«ຂ້າຈະດື່ມພິດແລ້ວຕາຍ—ຖ້າທ່ານບໍ່ມອບໃຫ້, ໂອ ພະຣາຊາ»। ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ລາວກໍສະຫຼົບ ແລະລົ້ມລົງກັບພື້ນ ດັ່ງຖືກຟ້າຜ່າ।

Verse 23

मुहूर्ताच्चेतनां प्राप्य कैकेयीमिदमब्रवीत् किं कृतं तव रामेण मया वा पापनिश् चये

ໄມ່ດົນຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ຄືນສະຕິ ແລ້ວເວົ້າກັບໄຄເກຍີວ່າ: «ຣາມະ ຫຼື ຂ້າ ໄດ້ເຮັດຜິດອັນໃດຕໍ່ເຈົ້າ? ໂອ ຍິງຜູ້ມີຈິດຕັ້ງໃນບາບ»।

Verse 24

यन्मामेवं ब्रवीषि त्वं सर्वलोकाप्रियङ्करि केवलं त्वत्प्रियं कृत्वा भविष्यामि सुनिन्दितः

ເນື່ອງຈາກເຈົ້າເວົ້າກັບຂ້າແບບນີ້, ໂອ ຜູ້ເຮັດໃຫ້ຄົນທັງປວງບໍ່ພໍໃຈ, ຖ້າຂ້າເຮັດແຕ່ສິ່ງທີ່ເຈົ້າພໍໃຈ ຂ້າຈະຖືກຕຳນິຢ່າງໜັກ.

Verse 25

या त्वं भार्या कालरात्री भरतो नेदृशः सुतः प्रशाधि विधवा राज्यं मृते मयि गते सुते

ໂອ ເມຍຂອງຂ້າ, ເຈົ້າດຸດດັ່ງ ກາລາຣາຕຣີ; ແລະ ພາຣະຕະ ບໍ່ແມ່ນລູກຊາຍແບບນັ້ນ. ເມື່ອຂ້າຕາຍ ແລະ ລູກຊາຍໄປແລ້ວ ຈົ່ງປົກຄອງອານາຈັກ ເປັນແມ່ໝ້າຍ.

Verse 26

सत्यपाशनिबद्धस्तु राममाहूय चाब्रवीत् कैकेय्या वञ्चितो राम राज्यं कुरु निगृह्य माम्

ແຕ່ເພາະຖືກຜູກມັດດ້ວຍບ່ວງແຫ່ງສັດຈະ ພຣະອົງໄດ້ເອີ້ນ ຣາມາ ມາ ແລ້ວກ່າວວ່າ: “ຣາມາ, ຂ້າຖືກ ໄກເກຍີ ຫລອກລວງ; ຈົ່ງຮັບອານາຈັກ ໂດຍກົດຂ້າໄວ້ (ເພາະຂ້າຖືກຜູກດ້ວຍຄຳສັດ).”

Verse 27

त्वया वने तु वस्तव्यं कैकेयीभरतो नृपः पितरञ्चैव कैकेयीं नमस्कृत्य प्रदक्षिणं

“ເຈົ້າຈະຕ້ອງຢູ່ອາໄສໃນປ່າແນ່ນອນ. ໂອ ກະສັດ, ພາຣະຕະ ພ້ອມກັບ ໄກເກຍີ ຫຼັງຈາກກໍ່ນົບນ້ອມຕໍ່ພໍ່ ແລະ ໄກເກຍີ ແລ້ວ ຈົ່ງເດີນວຽນຮອບພວກທ່ານດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.”

Verse 28

कृत्वा नत्वा च कौशल्यां समाश्वस्य सलक्ष्मणः सीतया भार्यया सार्धं सरथः ससुमन्त्रकः

ເມື່ອໄດ້ປະກອບພິທີອັນຄວນ ແລະ ນົບນ້ອມຕໍ່ ເກົາສະລະຍາ ແລ້ວ ພຣະອົງໄດ້ປອບໃຈນາງ; ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ພ້ອມກັບ ລັກສະມະນະ ແລະ ສີຕາ ຜູ້ເປັນມະເຫສີ, ພ້ອມທັງລົດສົ່ງ ແລະ ສຸມັນຕະ ພຣະອົງໄດ້ອອກເດີນທາງ.

Verse 29

दत्वा दानानि विप्रेभ्यो दीनानाथेभ्य एव सः मातृभिश् चैव विप्राद्यैः शोकार्तैर् निर्गतः पुरात्

ພຣະອົງໄດ້ໃຫ້ທານແກ່ພຣາຫມັນ ແລະ ແກ່ຜູ້ທຸກຍາກ ຜູ້ບໍ່ມີທີ່ພຶ່ງ; ແລ້ວພ້ອມກັບບັນດາແມ່ ແລະ ພຣາຫມັນເປັນຕົ້ນ ຜູ້ຖືກຄວາມໂສກເສົ້າບີບຄັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ອອກຈາກນະຄອນ.

Verse 30

उषित्वा तमसातीरे रात्रौ पौरान् विहाय च प्रभाते तमपश्यन्तो ऽयोध्यां ते पुनरागताः

ພວກເຂົາໄດ້ພັກຄ່າຄືນຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ຕະມະສາ ແລະປະຊາຊົນເມືອງໄວ້ຂ້າງຫຼັງ. ເມື່ອຮຸ່ງເຊົ້າບໍ່ເຫັນພຣະອົງ ຈຶ່ງກັບໄປອາໂຢດະຍາອີກຄັ້ງ.

Verse 31

रुदन् राजापि कौशल्या- गृहमागात् सुदुःखितः पौरा जना स्त्रियः सर्वा रुरुदू राजयोषितः

ພຣະຣາຊາກໍຮ້ອງໄຫ້ ດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງຫນັກ ໄປຫາເຮືອນຂອງ ເກົາສະລະຍາ. ບັນດາແມ່ຍິງຊາວເມືອງ ແລະແມ່ຍິງພຣະຣາຊະວົງ ກໍຮ້ອງໄຫ້ທົ່ວໜ້າ.

Verse 32

रामो रथस्थश्चीराढ्यः शृङ्गवेरपुरं ययौ गुहेन पूजितस्तत्र इङ्गुदीमूलमाश्रितः

ພຣະຣາມ ນັ່ງຢູ່ເທິງລົດສົງຄາມ ນຸ່ງເຄື່ອງເປືອກໄມ້ ໄປຫາເມືອງ ສຣິງຄະເວຣະປຸຣະ. ທີ່ນັ້ນ ຖືກ ກຸຫະ ນົບນ້ອມບູຊາ ແລະພັກຢູ່ທີ່ໂຄນຕົ້ນ ອິງກຸດີ (ຕົ້ນພຸດທະດາດທະເລຊາຍ).

Verse 33

न त्वं भार्या इति ग, घ, छ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः संश्रित इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः लक्ष्मणः स गुहो रात्रौ चक्रतुर्जागरं हि तौ सुमन्त्रं सरथं त्यक्त्वा प्रातर् नावाथ जाह्नवीं

«ເຈົ້າບໍ່ແມ່ນພັນລະຍາ (ຂອງຂ້ອຍ)»—ເປັນຂໍ້ອ່ານຕາມສຳນວນຕົ້ນສະບັບທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍສາມ (ga, gha, cha); ແລະ «saṃśrita (ຜູ້ໄດ້ພຶ່ງພາ/ຂໍພັກພິງ)»—ເປັນຂໍ້ອ່ານຕາມຕົ້ນສະບັບທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍສອງ (ga, gha). ລັກສະມະນະ ແລະ ກຸຫະ ໄດ້ຢູ່ຕື່ນເຝົ້າຍາມຕະຫຼອດຄືນ; ແລະເມື່ອຮຸ່ງເຊົ້າ ປະສຸມັນຕຣະພ້ອມລົດໄວ້ ແລ້ວຂ້າມແມ່ນ້ຳ ຈາຫນະວີ (ຄື ຄົງຄາ) ໂດຍເຮືອ.

Verse 34

रामलक्ष्मणसीताश् च तीर्णा आपुः प्रयागकम् भरद्वाजं नमस्कृत्य चित्रकूटं गिरिं ययुः

ພຣະຣາມ ພຣະລັກສະມະນະ ແລະ ພຣະສີຕາ ເມື່ອຂ້າມຝັ່ງແລ້ວ ກໍໄປຮອດ ປຣະຍາກ. ຫຼັງຈາກນົບນ້ອມບູຊາ ພຣະ຤ິ ພະຣະດວາຊະ ແລ້ວ ຈຶ່ງໄປສູ່ພູ ຈິດຣະກູດ.

Verse 35

वास्तुपूजान्ततः कृत्वा स्थिता मन्दाकिनीतटे सीतायै दर्शयामास चित्रकूटञ्च राघवः

ເມື່ອໄດ້ປະກອບພິທີບູຊາວາສະຕຸ (Vāstu-pūjā) ສຳເລັດດີແລ້ວ ໃນຂະນະທີ່ພັກຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳມັນດາກິນີ (Mandākinī) ຣາຄະວະ (Rāghava) ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ສີຕາ (Sītā) ເຫັນພູຈິດຣະກູດ (Citrakūṭa) ດ້ວຍ।

Verse 36

नखैर् विदारयन्तन्तां काकन्तच्चक्षुराक्षिपत् ऐषिकास्त्रेण शरणं प्राप्तो देवान् विहायसः

ໃນຂະນະທີ່ພວກນັ້ນກຳລັງຂີດຂ່ວນລາວດ້ວຍເລັບ ນົກກາໄດ້ຈິກຕາຂອງລາວ। ຕໍ່ມາ ໂດຍອານຸພາບແຫ່ງອາຍສິກາສະຕຣະ (Aiṣikāstra) ລາວໄດ້ຮັບທີ່ພຶ່ງພາຈາກເທວະດາໃນຟ້າ।

Verse 37

रामे वनं गते राजा षष्ठे ऽह्नि निशि चाब्रवीत् कौशल्यां स कथां पौर्वां यदज्ञानद्धतः पुरा

ເມື່ອຣາມະ (Rāma) ໄດ້ເຂົ້າປ່າໄປແລ້ວ ໃນຄືນວັນທີຫົກ ພະຣາຊາໄດ້ເວົ້າກັບເກົາສະລະຍາ (Kauśalyā) ເລື່ອງເກົ່າແກ່ນັ້ນ—ສິ່ງທີ່ພຣະອົງເຄີຍເຮັດໃນອະດີດ ເນື່ອງຈາກອະວິຊາ।

Verse 38

कौमारे शरयूतीरे यज्ञदत्तकुमारकः शब्दभेदाच्च कुम्भेन शब्दं कुर्वंश् च तत्पिता

ໃນວັຍເດັກ ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳສະຣະຍູ (Śarayū) ເດັກນ້ອຍຊື່ຢັຊຍະດັດຕະ (Yajñadatta) ເນື່ອງຈາກການແຍກແຍະ/ເຂົ້າໃຈຜິດເລື່ອງສຽງ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດສຽງດ້ວຍໝໍ້ນ້ຳ; ແລະບິດາຂອງເຂົາກໍຢູ່ທີ່ນັ້ນດ້ວຍ।

Verse 39

शशाप विलपन्मात्रा शोकं कृत्वा रुदन्मुहुः पुत्रं विना मरिष्यावस् त्वं च शोकान्मरिष्यसि

ແລ້ວແມ່ໄດ້ຄຳຄວນຮ້ອງໄຫ້ ຕົກຢູ່ໃນຄວາມໂສກ ແລະຮ້ອງໄຫ້ຊ້ຳໆ ພ້ອມທັງສາບແຊ່ງວ່າ: “ບໍ່ມີລູກຊາຍ ຂ້ອຍຈະຕາຍ; ແລະເຈົ້າກໍຈະຕາຍເນື່ອງຈາກຄວາມໂສກ”।

Verse 40

पुत्रं विना स्मरन् शोकात् कौशल्ये मरणं मम कथामुक्त्वाथ हा रामम् उक्त्वा राजा दिवङ्गतः

ເມື່ອລະລຶກເຖິງພຣະລູກ ແລະຖືກຄວາມໂສກຄອບງຳ ພຣະຣາຊາໄດ້ກ່າວຕໍ່ກໍສະລະຍາວ່າ: «ຄວາມຕາຍຂອງເຮົາບັດນີ້ແນ່ນອນ». ເມື່ອກ່າວແລ້ວ ແລະຮ້ອງວ່າ «ອ້າ ຣາມ!» ພຣະຣາຊາກໍໄດ້ສິ້ນພຣະຊົນ ໄປສູ່ສະຫວັນ।

Verse 41

सुप्तं मत्त्वाथ कौशल्या सुप्ता शोकार्तमेव सा सुप्रभाते गायनाश् च सूतमागधवन्दिनः

ຕໍ່ມາ ກໍສະລະຍາເຫັນວ່າພຣະອົງຫຼັບຢູ່ ນາງຈຶ່ງນອນລົງເຊັ່ນກັນ—ແທ້ຈິງແລ້ວຖືກຄວາມໂສກທຸກທ້ອນ. ເມື່ອຮຸ່ງເຊົ້າ ນັກຂັບຮ້ອງສັນລະເສີນ ຄືພວກສູຕະ, ມາກະທະ, ແລະວັນດິນ ໄດ້ເລີ່ມຂັບຮ້ອງບົດສັນລະເສີນ।

Verse 42

प्रबोधका बोधयन्ति न च बुध्यत्यसौ मृतः कौशल्या तं मृतं ज्ञात्वा हा हतास्मीति चाब्रवीत्

ຜູ້ທີ່ມາປຸກໄດ້ເອີ້ນປຸກຢູ່ເລື້ອຍໆ ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ຕື່ນ—ພຣະອົງສິ້ນພຣະຊົນແລ້ວ. ກໍສະລະຍາເມື່ອຮູ້ວ່າພຣະອົງຕາຍ ກໍຮ້ອງວ່າ: «ອ້າ! ເຮົາພິນາດແລ້ວ!»

Verse 43

नरा नार्यो ऽथ रुरुदुर् आनीतो भरतस्तदा वशिष्ठाद्यैः सशत्रुघ्नः शीघ्रं राजगृहात्पुरीम्

ແລ້ວບັນດາຊາຍຍິງກໍຮ້ອງໄຫ້ດັງກ້ອງ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະພະຣະຕະ—ພ້ອມດ້ວຍພຣະສັດຣຸຄນະ—ຖືກພຣະວະສິດຖະ ແລະຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ອື່ນໆ ນຳມາຢ່າງໄວ ຈາກພຣະຣາຊວັງໄປສູ່ນະຄອນ।

Verse 44

पूर्वामिति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः नृप इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः चापतदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दृष्ट्वा सशोकां कैकेयीं निन्दयामास दुःखितः अकीर्तिः पातिता मूर्ध्नि कौशल्यां स प्रशस्य च

ເມື່ອເຫັນໄກເກຍີຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກ ພຣະອົງ (ພຣະຣາຊາ) ກໍຕຳນິນາງດ້ວຍໃຈເຈັບປວດ; ແລະດັ່ງວ່າຄວາມອັບອາຍໄດ້ຖືກໂຍນລົງເທິງສີສະ ພຣະອົງກໍຍົກຍ້ອງກໍສະລະຍາດ້ວຍ।

Verse 45

पितरन्तैलद्रोणिस्थं संस्कृत्य सरयूतटे वशिष्ठाद्यैर् जनैर् उक्तो राज्यं कुर्विति सो ऽब्रवीत्

ເມື່ອໄດ້ປະກອບພິທີສົບແກ່ພຣະບິດາຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ຜູ້ຖືກວາງໄວ້ໃນອ່າງນ້ຳມັນ—ຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳສະຣະຍູ ແລະຖືກວະສິດຖະກັບຜູ້ຄົນອື່ນໆຊັກຊວນ ລາວຈຶ່ງກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະປົກຄອງລາຊະອານາຈັກ»។

Verse 46

व्रजामि राममानेतुं रामो राजा मतो बली शृङ्गवेरं प्रयागञ्च भरद्वाजेन भोजितः

«ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປນຳພຣະຣາມາມາ. ພຣະຣາມາຖືກນັບຖືວ່າເປັນກະສັດຜູ້ກ້າແຂງ.» ແລ້ວລາວໄປຫາສຣິງຄະເວຣະປຸຣະ ແລະ ປະຣະຍາກ ໂດຍໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບດ້ວຍອາຫານຈາກພຣະ຤ິສີພາຣະດວາຊະ।

Verse 47

नमस्कृत्य भरद्वाजं रामं लक्ष्मणमागतः पिता स्वर्गं गतो राम अयोध्यायां नृपो भव

ເມື່ອໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາພຣະ຤ິສີພາຣະດວາຊະແລ້ວ ລາວກໍມາຫາພຣະຣາມາ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ ແລະກ່າວວ່າ: «ພຣະບິດາຂອງທ່ານໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນແລ້ວ, ໂອ ພຣະຣາມາ; ຈົ່ງເປັນກະສັດໃນອະໂຍທະຍາ»។

Verse 48

अहं वनं प्रयास्यामि त्वदादेशप्रतीक्षकः रामः श्रुत्वा जलं दत्वा गृहीत्वा पादुके व्रज

«ຂ້າພະເຈົ້າຈະອອກໄປປ່າ ເພື່ອຄອຍຖ້າຄຳສັ່ງຂອງທ່ານ.» ພຣະຣາມາເມື່ອໄດ້ຍິນແລ້ວ ກໍຖວາຍນ້ຳ (ເປັນນ້ຳລາ/ນ້ຳນົບນ້ອມ) ແລະຮັບເອົາເກີບຄູ່ນັ້ນ ແລ້ວອອກເດີນທາງໄປ।

Verse 49

राज्यायाहन्नयास्यामि सत्याच्चीरजटाधरः रामोक्तो भरतश्चायान् नन्दिग्रामे स्थितो बली त्यक्त्वायोध्यां पादुके ते पूज्य राज्यमपालयत्

ພຣະຣາມາ ຜູ້ນຸ່ງເຄື່ອງເປືອກໄມ້ ແລະມີຜົມມັດເປັນຈະຕາ ກ່າວວ່າ: «ເພື່ອລາຊະອານາຈັກ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ກັບໄປ ເພາະຕ້ອງຮັກສາສັດຈະ.» ເມື່ອໄດ້ຮັບຄຳສອນນັ້ນ ພຣະພາຣະຕະຜູ້ກ້າແຂງກໍມາ ແລະພັກຢູ່ນັນດິຄຣາມ ໂດຍລະອະໂຍທະຍາ ແລ້ວບູຊາເກີບຄູ່ນັ້ນ ແລະປົກຄອງລາຊະອານາຈັກໃນນາມພຣະຣາມາ।