Adhyaya 206
Varaha PuranaAdhyaya 20643 Shlokas

Adhyaya 206: Section on the Manifestation of the Fruits of Auspicious Deeds

Śubhakarmaphalodaya-prakaraṇa

Ethical-Discourse (Dāna-phala and Post-mortem Moral Administration)

ವರಾಹ–ಪೃಥಿವೀ ಸಂವಾದದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯೊಬ್ಬನು ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನ ಸಂದೇಶವಾಗಿ ಮರಣಾನಂತರ ಪುಣ್ಯನ್ಯಾಯದ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರ, ಅನ್ನದಾನ ಮತ್ತು ಶೇಷಭೋಜನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕರుణೆಯಿಂದಿರುವ ದಾತನನ್ನು ಧರ್ಮರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿವ್ಯವಿಮಾನಗಳು ಬರುತ್ತವೆ; ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು ದಿವ್ಯ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖಿಸಿ, ನಂತರ ಮಾನ್ಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮಾನವಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋದಾನ, ಗೋ-ಸಂಬಂಧಿತ ದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಪಂಚಗವ್ಯವು ಪರಮ ಪಾವನವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ಗೋವಿನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಬದ್ಧ ದಾನಶೀಲತೆಯ ಕರ್ಮಫಲವಾಗಿ ಅಪಾರ ಸ್ವರ್ಗಸಮೃದ್ಧಿಯ ದರ್ಶನ ನೀಡಿ, ಗೋ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಾಚಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಯ ಹಿತಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivīṚṣi (narrator)Citragupta (reported speech)Dharmarāja/Yama (as authority referenced)

Key Concepts

śubha-karma-phala (fruits of auspicious action)dāna (gift-giving), especially annadāna and go-dānaatithi-satkāra (hospitality to guests)Citragupta as karmic record-keeper and messengerpost-mortem moral administration (Yama/Dharmarāja’s śāsana)pañcagavya and gavyam as medhya (purificatory substances)cosmic mapping of divinities onto the cow (gau-tattva)svarga/Goloka enjoyment and return to human birth (punarjanma)

Shlokas in Adhyaya 206

Verse 1

अथ शुभकर्मफलोदय प्रकरणम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ चित्रगुप्तस्य सन्देशो वदतो यो मया श्रुतः ॥ श्रूयतां वै महाभागास्तपःसिद्धा द्विजोत्तमाः ॥

ಇದೀಗ ಶುಭಕರ್ಮಫಲೋದಯ ಪ್ರಕರಣ. ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೇಳಿದೆ; ಕೇಳಿರಿ, ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರೇ, ತಪಸ್ಸಿದ್ಧರಾದ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ.

Verse 2

इमं सर्वातिथिं दान्तं सर्वभूतानुकम्पकम् ॥ समान्नदानदातारं शेषभोजनभोजिनम् ॥

ಇವನನ್ನು ಬಿಡಿರಿ—ಇವನು ದಾಂತನಾದ ಸಂಯಮಿ, ಎಲ್ಲ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡುವವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳವನು; ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಆಹಾರವನ್ನೇ ಭೋಜಿಸುವವನು.

Verse 3

मुञ्च मुञ्च महाभृत्य चैष धर्मस्य निर्णयः ॥ अहं कालेन सार्द्धं हि मृत्युना प्रकृतस्तथा ॥

ಬಿಡು, ಬಿಡು, ಓ ಮಹಾಭೃತ್ಯ—ಇದೇ ಧರ್ಮದ ನಿರ್ಣಯ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಕಾಲದೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮೃತ್ಯುವಿನೊಡನೆ ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 4

मम स्थास्यन्ति पार्श्वेषु पापा वै विकृतास्तथा ॥ एनं गायस्यन्ति गन्धर्वा गगनेऽप्सरसस्तथा ॥

ನನ್ನ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಗಳು—ವಿಕೃತರಾದ/ಪೀಡಿತರಾದ—ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧರ್ವರು ಇವನನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರಸರು ಕೂಡ (ಯಶಸ್ಸನ್ನು) ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 5

दीयतामासनं दिव्यं तथान्यद्यानमेव च । अन्यान्यान्कामयेत्कामान्मनसा यानि चेच्छति ॥

ದಿವ್ಯ ಆಸನವನ್ನು ನೀಡಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೊಂದು ಯಾನವನ್ನೂ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಬಯಸುವನೋ, ಅವು ಅವು ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಬಯಸಲಿ.

Verse 6

तत्तु शीघ्रं प्रदातव्यं धर्मराजस्य शासनात् ॥ अक्रियाणि तु दानानि पूर्वं दत्तानि धीमता ॥

ಆದರೆ ಧರ್ಮರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ ದಾನಗಳು ವ್ಯರ್ಥ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲ.

Verse 7

प्रेक्षतां च महाभागो भोक्तुं चैव सहानुगः ॥ तिष्ठत्येषोऽत्र वै वीरो ममादेशान्महायशाः ॥

ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣಲಿ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಭೋಗಿಸಲಿ. ಈ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ವೀರನು ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 8

यावत्स्वर्गाद्विमानानि समागच्छन्ति कृत्स्नशः ॥ ततः स प्रवरैर्यानैः सानुगः सपरिच्छदः ॥

ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರುವವರೆಗೆ; ನಂತರ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಾನಗಳಿಂದ, ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಪರಿಚ್ಛದಗಳೊಂದಿಗೆ (ಮುಂದೆ ಸಾಗಲಿ).

Verse 9

देवानां भवनं यातु दैवतैरभिपूजितः ॥ तत्रैव रमतां वीरो यावल्लोको हि धार्यते ॥

ಅವನು ದೇವರ ಭವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ, ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೇ ಪೂಜಿತನಾಗಲಿ. ಲೋಕವು ಧಾರಣೆಯಾಗಿರುವವರೆಗೂ ಆ ವೀರನು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಆನಂದಿಸಲಿ.

Verse 10

नैककन्याप्रदातारं नैकयज्ञकृतं तथा ॥ पूज्यतां सर्वकामैस्तु पदं गच्छतु वैष्णवम् ॥

ಅನೇಕರ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮಾಡಿದವನೂ, ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದವನೂ—ಸರ್ವಕಾಮಸಿದ್ಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜ್ಯನಾಗಲಿ; ವೈಷ್ಣವ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ।

Verse 11

तत्रैष रमतां धीरः सहस्रमयुतं समाः ॥ ततो वै मानुषे लोके आद्ये वै जायतां कुले ॥

ಆ ಧೀರನು ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ರಮಿಸಲಿ; ನಂತರ ಮಾನವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಲಿ।

Verse 12

भूतानुकम्पको ह्येष क्रियतामस्य चार्च्छनम् ॥ वर्षाणामयुतं चायं तत्र तिष्ठतु देववत् ॥

ಇವನು ಭೂತಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನಿಗೂ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಲಿ. ಮತ್ತು ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ದೇವನಂತೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ನೆಲೆಸಲಿ।

Verse 13

जायते तु ततः पश्चात्सर्वमानुषपूजितः ॥ उपानहौ च छत्रं च जलभाजनमेव च ॥

ನಂತರ ಅವನು ಜನಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಮಾನವರಿಂದ ಪೂಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ—(ಅವನೊಂದಿಗೆ) ಪಾದುಕಗಳು, ಛತ್ರ, ಜಲಭಾಜನವೂ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 14

असकृद्द्येन दत्तानि तस्मै पूजां प्रयच्छथ ॥ सभा यत्र प्रवर्त्तन्ते यस्मिन्देशे सहस्रशः ॥

ಇವುಗಳನ್ನು ಮರುಮರು ದಾನ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಪೂಜೆ-ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿರಿ. ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಭೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೋ…

Verse 15

हस्तेन संस्पृशत्येष मृदुना शीतलेन च ॥ विद्याधरस्तथा ह्येष नित्यं मुदितमानसः ॥

ಇವನು ಮೃದು ಹಾಗೂ ಶೀತಲವಾದ ಕೈಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಧರನಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಹರ್ಷಚಿತ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

महापद्मानि चत्वारि तस्मिंस्तिष्ठन्तु नित्यशः ॥ ततश्च्युतश्च कालेन मानुषं लोकमास्थितः ॥

ಅವನಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಪದ್ಮಗಳು ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ. ನಂತರ ಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿ ಅವನು ಮಾನವಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

बहुसुन्दरनारीके कुले जन्म समाप्नुयात् ॥ दधि क्षीरं घृतं चैव येन दत्तं द्विजातिषु ॥

ಯಾರು ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಮೊಸರು, ಹಾಲು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನೋ, ಅವನು ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯರುಳ್ಳ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

एष वा यातु नः पार्श्वमस्मै पूजां प्रयच्छथ ॥ नीयतां नीयतां शीघ्रं यत्रयत्र न चालयेत् ॥

ಅಥವಾ ಇವನು ನಮ್ಮ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬರಲಿ; ಅವನಿಗೆ ಪೂಜಾ-ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿರಿ. ಅವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರಿ—ಶೀಘ್ರವಾಗಿ—ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಚಲವಾಗಿರುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ.

Verse 19

ततः पश्चादयं यातु यत्र लोकोऽनसूयकः ॥ तत्रैव रमतां धीरो बहुवर्षशतान्ययम् ॥

ನಂತರ ಇವನು ದ್ವೇಷರಹಿತ ಜನರು ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಈ ಧೀರನು ಅನೇಕ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳು ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ವಾಸಿಸಲಿ.

Verse 20

बहुसुन्दरनारीभिः सेव्यमानो महातपाः ॥ अमराख्यो भवेत् तत्र गोलोकेषु समाहितः ॥

ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ‘ಅಮರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾಗಿ ಗೋಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 21

इदमेवापरं चैव चित्रगुप्तस्य भाषितम् ॥ सर्वदेवमया देव्यो सर्ववेदमयास्तथा ॥

ಇದು ಕೂಡ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ಹೇಳಿದ ಮತ್ತೊಂದು ವಚನ— ‘ದೇವಿಯರು ಸರ್ವದೇವಮಯರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವವೇದಮಯರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ।’

Verse 22

अमृतं धारयन्त्यश्च प्रचरन्ति महीतले ॥ तीर्थानां परमं तीर्थमतस्तीरथं न विद्यते ॥

ಅವರು ಅಮೃತವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ। ಇದು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ತೀರ್ಥ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವಿಲ್ಲ।

Verse 23

पवित्रं च पवित्राणां पुष्टीनां पुष्टिरेव च ॥ तस्मात्पुरस्तु दातव्यं गवां वै मेध्यकारणात् ॥

ಇದು ಪವಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ, ಮತ್ತು ಪೋಷಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಪೋಷಣೆಯೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾಜ್ಞಿಕ ಶುದ್ಧಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋদান ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 24

दध्ना हि त्रिदशाः सर्वे क्षीरेण च महेश्वरः ॥ घृतेन पावको नित्यं पायसेन पितामहः ॥

ಮೊಸರಿನಿಂದ ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಹಾಲಿನಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರ; ತುಪ್ಪದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿದೇವ); ಪಾಯಸದಿಂದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮಾ।

Verse 25

सकृद्दत्तेन प्रीयन्ते वर्षाणां हि त्रयोदश ॥ तां दत्त्वा चैव पीत्वा च प्रीतो मेध्यस्तु जायते ॥

ಒಮ್ಮೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ ತಾನೂ ಕುಡಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ಯಾಜ್ಞಿಕ ಶುದ್ಧಿ (ಮೇಧ್ಯತೆ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 26

पञ्चगव्येन पीतेन वाजिमेधफलṃ लभेत् ॥ गव्यं तु परमं मेध्यं गव्यादन्यन्न विद्यते ॥

ಪಂಚಗವ್ಯವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿದರೆ ವಾಜಿಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಗೋಸಂಬಂಧ ದ್ರವ್ಯವೇ ಪರಮ ಶುದ್ಧಿಕರ (ಮೇಧ್ಯ); ಗೋ ದ್ರವ್ಯವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ (ಅಂತಹ) ಮೇಧ್ಯವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.

Verse 27

गौ दन्तेषु मरुतो देवा जिह्वायां तु सरस्वती ॥ खुरमध्ये तु गन्धर्वाः खुराग्रेषु तु पन्नगाः ॥

ಗೋವಿನ ಹಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮರುತ್ ದೇವರುಗಳು, ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ. ಖುರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರು, ಖುರಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪನ್ನಗರು (ಸರ್ಪಗಳು) ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 28

अपाने सर्वतीर्थानि प्रस्रावे जाह्नवी नदी ॥ नानाद्वीपसमाकीर्णाश्चत्वारः सागरास्तथा ॥

ಅಪಾನದಲ್ಲಿ (ಗುುದದಲ್ಲಿ) ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ; ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾಹ್ನವೀ ನದಿ (ಗಂಗೆ) ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಸಾಗರಗಳೂ (ಅಲ್ಲಿಯೇ) ಇವೆ.

Verse 29

ऋषयो रोमकूपेषु गोमये पद्मधारिणी ॥ रोम्णि वसन्ति विद्याश्च त्वक्केशेष्वयनद्वयम् ॥

ರೋಮಕೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗೋಮಯದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಧಾರಿಣೀ (ಕಮಲಧಾರಿಣೀ ದೇವಿ) ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ರೋಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಯನಗಳು (ಉತ್ತರಾಯಣ–ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ) ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 30

धैर्यं धृतिश्च शान्तिश्च पुष्टिर्वृद्धिस्तथैव च ॥ स्मृतिर्मेधा तथा लज्जा वपुः कीर्तिस्तथैव च ॥

ಧೈರ್ಯ, ಧೃತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿ; ಸ್ಮೃತಿ, ಮೇಧೆ ಮತ್ತು ಲಜ್ಜೆ; ದೇಹಸೌಖ್ಯ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 31

विद्या शान्तिर्मतिश्चैव सन्ततिः परमा तथा ॥ गच्छन्तमनुगच्छन्ति ह्येता गावो न संशयः ॥

ವಿದ್ಯೆ, ಶಾಂತಿ, ಸದುಪದೇಶಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಮ ಸಂತತಿ—ಈ ಹಸುಗಳು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿಯುವವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 32

यत्र गावो जगत्तत्र देवदेवपुरोगमाः ॥ यत्र गावस्तत्र लक्ष्मीः सांख्यधर्मश्च शाश्वतः ॥

ಎಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳಿವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು (ಸಮೃದ್ಧ ಕ್ರಮ) ಇದೆ; ದೇವದೇವನನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿಕೊಂಡ ದೇವಗಣವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳಿವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ, ಶಾಶ್ವತ ಸಾಂಖ್ಯಧರ್ಮವೂ ನೆಲೆಸಿವೆ.

Verse 33

सर्वरूपेषु ता गावस्तिष्ठन्त्यभिमतास्तथा ॥ भवनॆषु विशालॆषु सर्वप्रासादपङ्क्तिषु ॥

ಆ ಹಸುಗಳು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ, ಇಷ್ಟವೂ ಪೂಜ್ಯವೂ ಆಗಿವೆ; ವಿಶಾಲ ಭವನಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಸಾದಗಳ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ಅವುಗಳ ಸನ್ನಿಧಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ).

Verse 34

स्त्रियश्च पुरुषाश्चैव रक्षन्तश्च सुयन्त्रिताः ॥ शयनासनपानेषु ह्युपविष्टाः सहस्रशः ॥

ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಪುರುಷರೂ—ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಸುನಿಯಂತ್ರಿತರಾಗಿ—ಶಯನ, ಆಸನ ಮತ್ತು ಪಾನಸೇವೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 35

क्रीडन्ति विविधैर्भोगैर्भोगेषु च सहस्रशः ॥ तत्र पानगृहेष्वन्ये पुष्पमालाविभूषिताः ॥

ಅವರು ನಾನಾವಿಧ ಭೋಗಗಳಿಂದ ಕ್ರೀಡಿಸಿ, ಸಹಸ್ರಶಃ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪಾನಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಇತರರು ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 36

भक्ष्याणां विविधानां च भोजनानां च सञ्चयात् ॥ शयनासनपानानि वाजिनो वारणांस्तथा ॥

ವಿವಿಧ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳೂ ಭೋಜನಗಳೂ ಸಂಚಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಶಯನಗಳು, ಆಸನಗಳು, ಪಾನೀಯಗಳು ಇವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 37

उद्यानॆषु तथा चान्या भवनॆषु च पुण्यतः ॥ अनेन सदृशं नास्ति ह्यस्माद् अन्यन्न विद्यते ॥

ಇತರರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯದ ಫಲದಿಂದ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಇಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಸಮಕಕ್ಷವೆಂದು ತಿಳಿಯದು.

Verse 38

अहो सूत्रकृतं शिल्पमहो रत्नैरलङ्कृतम् ॥ एवं गृहाद्गृहं गच्छन्नहं तत्र ततोऽस्तमः ॥

ಅಹೋ! ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಎಂತಹ ಶಿಲ್ಪ; ಅಹೋ! ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ! ಹೀಗೆ ಮನೆಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ, ನಿಂತುಹೋದೆ (ನನ್ನ ಗತಿ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು).

Verse 39

ततस्तु निखिलं सम्यग्दृष्ट्वा कर्म महोदयम् ॥ पुनरेवागतः पार्श्वं यमस्य द्विजसत्तमाः ॥

ನಂತರ ಕರ್ಮದ ಮಹೋದಯವನ್ನು (ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮ್ಯಕ್ ನೋಡಿ, ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಯಮನ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು.

Verse 40

स कृतार्थः सदा लोके यत्रैषोऽभिप्रयास्यति ॥ तत्र मेध्यं पवित्रं च यत्र स्थास्यत्ययं शुचिः ॥

ಅವನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕೃತಾರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಈ ಶುಚಿಯಾದ ಪುರುಷನು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳವು ಮೇಧ್ಯವೂ ಪವಿತ್ರವೂ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 41

गोरसस्य तु पूर्णानि भाजनानि सहस्रशः ॥ यत्र दत्त्वा च पीत्वा च बान्धवेभ्यो विभागशः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಗೋರಸದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು; ಅವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ತಾನೂ ಕುಡಿದು, ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಪಾಲಿನಂತೆ ವಿಭಾಗಿಸಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

Verse 42

सर्वसन्धिषु साध्याश्च चन्द्रादित्यौ तु लोचने ॥ ककुदे सर्वक्षत्राणि लाङ्गूले धर्म आश्रितः ॥

ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯರು ಇದ್ದಾರೆ; ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಅದರ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳು. ಕಕುದದಲ್ಲಿ (ಕುಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ) ಸಮಸ್ತ ಕ್ಷಾತ್ರಶಕ್ತಿಗಳು; ಮತ್ತು ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 43

अपश्यन् विविधास्तत्र स्त्रियश्च शुभलोचनाः ॥ शोभयन्ति स्त्रियः काश्चिज्जलक्रीडा गतास्तथा ॥

ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಶುಭಲೋಚನರಾದ ವಿವಿಧ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಕಂಡನು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ಜಲಕ್ರೀಡೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರೂ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Frequently Asked Questions

The text prioritizes dāna-centered social ethics—especially hospitality (atithi-satkāra), food-giving (annadāna), and go-related gifts (go-dāna)—as actions that generate auspicious karmic outcomes. Merit is portrayed as administratively recognized through Citragupta’s report and Dharmarāja’s command, leading to honor, celestial enjoyment, and favorable rebirth.

No specific tithi, lunar month, vrata-day, or seasonal calendar marker is stated in this excerpt. Time is expressed in generalized durations (e.g., sahasra/ayuta years) describing the length of celestial enjoyment rather than ritual scheduling.

While not framed as ecology in modern terms, the chapter links ethical living to terrestrial sustainability by elevating cattle-centered giving and purification (gavyam, pañcagavya) and by depicting the cow as a microcosm containing rivers (e.g., Jāhnavī), tirthas, and deities. This implies a worldview where protecting and supporting cattle-based resources contributes to social order, ritual cleanliness, and the maintenance of a stable inhabited world.

The excerpt references administrative and mythic figures associated with moral governance and record-keeping: Citragupta (as messenger/recorder of deeds) and Dharmarāja/Yama (as the authority issuing commands). A generic ṛṣi narrator addresses accomplished ascetics (tapaḥ-siddhāḥ) and dvijas, but no specific royal dynasty or named human lineage is provided.