
Yamapurī–gopura-vibhāgaḥ sabhā-varṇanaṃ ca
Ethical-Discourse (Karmic Jurisprudence and Afterlife Topography)
ವರಾಹ–ಪೃಥಿವೀ ಸಂವಾದದ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಯಮ (ವೈವಸ್ವತ)ನ ಕೋಟೆಬದ್ಧ ದಿವ್ಯನಗರಿಯ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗೋಪುರದ್ವಾರಗಳು ಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶದ ಭೇದದಿಂದ ವಿಭಜಿತವಾಗಿವೆ; ಪುಣ್ಯವಂತರಿಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಶಾಂತ ಪ್ರವೇಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಪಾಪಿಗಳಿಗೆ ಅಗ್ನಿ-ಭಯದ ಚಿತ್ರಣಗಳ ನಡುವೆ ತಪ್ತ ಕಬ್ಬಿಣದಂತ ಭಯಾನಕ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಒಳಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರದೊಳಗಿನ ರತ್ನಮಯ ಸಭೆ ನ್ಯಾಯಮಂದಿರದಂತೆ, ಮನು, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ‘ಕಂಡಂತೆ’ ‘ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಂತೆ’ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ವಿಧಾನಬದ್ಧವಾಗಿ ಫಲ ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇದರಿಂದ ನೈತಿಕ ಸಂಯಮ ಬೋಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 1
ऋषिपुत्र उवाच ॥ दशयोजनविस्तारं ततो द्विगुणमायतम् ॥ प्राकारेण परिक्षिप्तं प्रासादशतशोभितम् ॥
ಋಷಿಪುತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಅದು ಹತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ, ಅದರ ದ್ವಿಗುಣ ಉದ್ದ; ಪ್ರಾಕಾರದಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿ, ನೂರು ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 2
समालिखदिवाकाशं प्रदीप्तमिव तेजसा ॥ गोपुरं तूत्तमं तत्र प्रासादशतशोभितम् ॥
ಅದು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ರೇಖಾಂಕಿಸುವಂತೆ ತೋರಿ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿರುವಂತೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೋಪುರವಿದ್ದು, ನೂರು ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 3
नानायन्त्रैः समाकीर्णं ज्वालामालासमायुतम् ॥ देवतानामृषीणां च ये चान्ये शुभकारिणः ॥
ಅದು ನಾನಾ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು; ಅದು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಶುಭಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೂ (ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದು).
Verse 4
प्रवेशस्तत्र तेषां हि विहितो धर्मदर्शिनाम् ॥ राजते गोपुरं सर्वं शारदाभ्रचयप्रभम् ॥
ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವು ಧರ್ಮವನ್ನು ನೋಡುವವರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಪುರವು ಶರದೃತುವಿನ ಮೇಘಸಮೂಹದ ಕಾಂತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 5
मानुषाणां सुकृतिनां प्रवेशस्तत्र निर्मितः ॥ अग्निघर्मसमाकीर्णं सर्वदोषसमन्वितम् ॥
ಸತ್ಕರ್ಮವಂತ ಮಾನವರಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ; (ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶ) ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
Verse 6
आयसಂ गोपुरं तत्र दक्षिणं भीमदर्शनम् ॥ रौद्रं प्रतिभयाकारं सुतप्तं दुर्निरीक्षणम् ॥
ಅಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರವು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ನೋಡಲು ಭೀಕರ—ರೌದ್ರ, ಭಯಾಕಾರ, ಅತ್ಯಂತ ತಪ್ತ, ದೃಷ್ಟಿಗೆ ದುರ್ಣಿರೀಕ್ಷ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
Verse 7
प्रवेशो हि ततस्तेन विहितो रविसूनुना ॥ पापिष्ठानां नृशंसानां क्रव्यादानां दुरात्मनाम् ॥
ಆ ದಾರಿಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ರವಿಸೂನು (ಯಮ) ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಿಷ್ಠರಿಗಾಗಿ—ನೃಶಂಸರು, ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕರು, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಕರು—ಎಂದು ವಿಧಿಸಿದ್ದನು.
Verse 8
पापानां चैव सर्वेषां ये चान्ये घातकारकाः ॥ औदुम्बरमवीचीकमुच्चावचमनःकृतम् ॥
ಎಲ್ಲ ಪಾಪಿಗಳಿಗೂ ಹಾಗೂ ಇತರ ಹಿಂಸಾಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವರಿಗೂ—ಔದುಂಬರ ಮತ್ತು ಅವೀಚಿ ಎಂಬುದು ಇದೆ; ಅದು ನಾನಾವಿಧವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 9
गोपुरं पश्चिमं तच्च दुर्निरीक्षं समन्ततः ॥ महता वह्निजालेन समालिप्तं भयानकम् ॥
ಆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಪುರವು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ನೋಡಲು ದುರ್ಣಿರೀಕ್ಷ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಮಹಾ ಅಗ್ನಿಜಾಲದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿತ್ತು.
Verse 10
सर्वरत्नमयी दिव्या वैवस्वतनियोजिता ॥ सभा परमसंपन्ना धार्मिकैः सत्यवादिभिः ॥
ವೈವಸ್ವತ (ಯಮ)ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತವಾದ, ಸರ್ವರತ್ನಮಯವಾಗಿ ದಿವ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದ ಆ ಸಭೆ ಪರಮಸಂಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಸತ್ಯವಚನಿಗಳಾದ ಧಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
Verse 11
जितक्रोधैरलुब्धैश्च वीतरागैस्तपस्विभिः ॥ सा सभा धर्मयुक्तानां सा सभा पापकाणिराम् ॥
ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು, ಲೋಭರಹಿತರು, ವೈರಾಗ್ಯಯುತ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಸೇರಿರುವುದೇ ಆ ಸಭೆ. ಅದು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರ ಸಭೆ; ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಚಾರಿಸುವ ಸಭೆಯೇ ಅದು.
Verse 12
सा सभा सर्वलोकस्य शुभस्यैवाशुभस्य च ॥ कर्मणा सूचितस्याथ सा सभा धर्मसंहिता ॥
ಆ ಸಭೆ ಸರ್ವಲೋಕಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದದು—ಶುಭಕ್ಕೂ ಅಶುಭಕ್ಕೂ. ಕರ್ಮದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಷಯದಂತೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಧರ್ಮಸಂಹಿತೆಯಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಸಭೆ.
Verse 13
अनिर्वर्त्यं यथा कर्म शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ निर्विशङ्का निराक्षेपा धर्मज्ञा धर्मपाठकाः ॥
ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ ಕರ್ಮವಿಧಾನದಂತೆ ಕಾರ್ಯವು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿರಬಾರದೆಂಬಂತೆ, ಧರ್ಮಜ್ಞರೂ ಧರ್ಮಪಾಠಕರೂ ಸಂಶಯರಹಿತರಾಗಿ, ಆಕ್ಷೇಪರಹಿತರಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 14
चिन्तयन्ति च कार्याणि सर्वलोकहिताय ते ॥ यथादृष्टं यथाशास्त्रं यथाकालनिवेदकाः ॥
ಅವರು ಸರ್ವಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕಂಡಂತೆ, ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ, ಮತ್ತು ಕಾಲೋಚಿತವಾಗಿ—ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ನಿವೇದಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 15
ततः सर्वे च तत्सर्वं चिन्तयन्ति सुयन्त्रिताः ॥ मनुः प्रजापतिश्चैव पाराशर्यो महामुनिः ॥
ನಂತರ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸುಯಂತ್ರಿತರಾಗಿ ಆ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಮನು, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಮತ್ತು ಮಹಾಮುನಿ ಪಾರಾಶರ್ಯರೂ ಸಹ.
Verse 16
अत्रिरौद्दालकिश्चैव आपस्तम्बश्च वीर्यवान् ॥ बृहस्पतिश्च शुक्रश्च गौतमश्च महातपाः ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ಔದ್ದಾಲಕಿ, ಹಾಗೆಯೇ ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ಆಪಸ್ತಂಬ; ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹಾಗೂ ಶುಕ್ರ; ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಗೌತಮ—ಎಲ್ಲರೂ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.
Verse 17
शङ्खश्च लिखितश्चैव ह्यङ्गिरा भृगुरेव च ॥ पुलस्त्यः पुलहश्चैव ये चान्ये धर्मपाठकाः ॥
ಶಂಖ ಮತ್ತು ಲಿಖಿತ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗಿರಸ ಮತ್ತು ಭೃಗು; ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಲಹ ಕೂಡ; ಹಾಗೂ ಇತರ ಧರ್ಮಪಾಠಕ-ಆಚಾರ್ಯರು—ಅವರೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.
Verse 18
यमेन सहिताः सर्वे चिन्तयन्ति प्रतिक्रियााम् ॥ सर्वे च कामप्रचुरा ये दिव्या ये च मानुषाः ॥
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಯಮನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ/ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ—ದೈವವಾಗಲಿ ಮಾನವವಾಗಲಿ—ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವವರು.
Verse 19
तेजसा वचसा चैव दुर्निरीक्ष्यो महाबलः ॥ एकस्थमिव सर्वेषां तेजस्तेजस्विनां तदा ॥
ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಚನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದು ದುರ್ಘಟ, ಮಹಾಬಲವಂತನು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಗಳೆಲ್ಲರ ತೇಜಸ್ಸು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವಂತೆ ತೋಚಿತು.
Verse 20
तस्य पार्श्वे महादिव्या ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ दीप्यमानाः स्ववपुषा वेदवेदाङ्गपारगाः ॥
ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಋಷಿಗಳು—ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು—ತಮ್ಮದೇ ದೇಹತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ವೇದ ಮತ್ತು ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 21
वेदार्थानां विचारज्ञाः सत्यधर्मपुरस्कृताः ॥ छन्दःशिक्षाविकल्पज्ञाः सर्वशास्त्रविकल्पकाः ॥
ಅವರು ವೇದಾರ್ಥಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ಸತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು; ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ (ಶಿಕ್ಷಾ) ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು, ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರು।
Verse 22
निरुक्तमतिवादाश्च सामगान्धर्वशोभिताः ॥ धातुवादाश्च विविधा निरुक्ताश्चैव नैगमाः ॥
ಅವರು ನಿರುಕ್ತಾಧಾರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾದಪ್ರತಿವಾದಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರು; ಸಾಮಗಾನ ಹಾಗೂ ಗಾಂಧರ್ವ ಸಂಗೀತಕಲೆಯಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಧಾತುಗಳ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ನೈಗಮ ಪರಂಪರೆಯಂತೆ ನಿರುಕ್ತ-ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು।
Verse 23
तत्र चैव मया दृष्टा ऋषयः पितरस्तथा ॥ भवने धर्मराजस्य प्रगायन्तः कथाः शुभाः ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಧರ್ಮರಾಜನ ಭವನದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಕಂಡೆ; ಅವರು ಶುಭ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಗಾನವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 24
तस्य पार्श्वे मया दृष्टः कृष्णवर्णो महाहनुः ॥ उत्तमः प्रकृताकार ऊर्ध्वरोमा निराकृतिः ॥
ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ, ಮಹಾ ಹನುಗಳಿರುವ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕಂಡೆ—ಉತ್ತಮ ದೇಹಧಾರಿ, ಸಹಜ ಆಕಾರದವನು, ರೋಮಾಂಚಗೊಂಡ (ಊರ್ಧ್ವರೋಮ) ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪದವನು।
Verse 25
वामबाहुश्च दण्डेन प्रवरेण समन्वितः ॥ विकृतास्यो महादंष्ट्रो नित्यक्रुद्धो भयानकः ॥
ಅವನ ಎಡಬಾಹು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಂಡದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು; ಮುಖ ವಿಕೃತ, ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳು ಮಹತ್ತರ—ಅವನು ಸದಾ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಭಯಾನಕನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 26
शिक्षार्थे धर्मराजेन सन्दिष्टः स पुनः पुनः ॥ शृणोति चैव कालोऽसौ नित्ययुक्तः सनातनः ॥
ಶಿಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಧರ್ಮರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲ (ಸಮಯ) ನಿತ್ಯಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಸನಾತನನಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ।
Verse 27
तथान्ये चापरे तत्र शासनॆषु समाहिताः ॥ दृष्टास्तत्र मया तात सर्वतेजोमयी शुभा ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಇತರರೂ ಆಜ್ಞೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ, ಹೇ ತಾತ, ನಾನು ಸರ್ವತೇಜೋಮಯವಾದ ಶುಭ (ಸತ್ತ್ವವನ್ನು) ಕಂಡೆನು।
Verse 28
अतः परं न कर्त्तव्यं साधनं कथितं बुधैः ॥ बिभ्यन्ति ह्यसुरास्तत्र ऋषयश्च तपोधनाः ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಧನ ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ—ಎಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಸುರರೂ, ತಪೋಧನರಾದ ಋಷಿಗಳೂ ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ।
Verse 29
असुराश्च सुराश्चैव योगिनश्च महौजसः ॥ नमस्कार्या च पूज्या च मोहिनी सर्वसाधनी ॥
ಅಸುರರೂ ಸುರರೂ, ಮಹೌಜಸ್ವಿಯಾದ ಯೋಗಿಗಳೂ—ಎಲ್ಲರೂ ನಮಸ್ಕಾರ್ಯರೂ ಪೂಜ್ಯರೂ; ಮತ್ತು ಸರ್ವಸಾಧನಸಮರ್ಥಳಾದ ಮೋಹಿನಿಯೂ ವಂದನೀಯಳು।
Verse 30
तस्याङ्गेभ्यः समुद्भूता व्याधयः क्लेशसम्भवाः ॥ अपराश्च महाघोराः व्याधयः कालनिर्मिताः
ಅವನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕ್ಲೇಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ರೋಗಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ರೋಗಗಳೂ—ಕಾಲನಿರ್ಮಿತವಾದವು—ಪ್ರಕಟವಾದವು।
Verse 31
पौरुषेण समायुक्ताः सर्वलोकनयायताः ॥ प्रकृत्या दुर्विनीतश्च महाक्रोधः सुदारुणः
ಅವರು ಉಗ್ರ ಪೌರುಷದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವವರು; ಸ್ವಭಾವತಃ ದುರ್ವಿನೀತ—ಆ ‘ಮಹಾಕ್ರೋಧ’ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 32
महासत्त्वो महातेजाः जरामरणवर्जितः ॥ मृत्युर्दृष्टा दुराधर्षो दिव्यगन्धानुलेपनः
ನಾನು ಮೃತ್ತ್ಯುವನ್ನು ಕಂಡೆ—ಮಹಾಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ಮಹಾತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಜರಾ-ಮರಣವರ್ಜಿತ; ದುರಾಧರ್ಷ, ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಅನೂಲಿಪ್ತ.
Verse 33
गायकाः हासकाश्चैव सर्वजीवप्रबोधकाः ॥ मृत्युनासहिता नित्यं कालज्ञा कालसम्मताः
ಅಲ್ಲಿ ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ಹಾಸಕರು ಸಹ ಇದ್ದರು; ಅವರು ಸರ್ವಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಬೋಧಿಸುವವರು. ಅವರು ನಿತ್ಯ ಮೃತ್ತ್ಯುವಿನೊಂದಿಗೆ—ಕಾಲಜ್ಞರು, ಕಾಲವಿಧಿಗೆ ಸಮ್ಮತರು.
Verse 34
दिव्याभरणशोभाभिः शोभमानाः सुतेजसः ॥ सवालयवजनच्छन्नैः केचित्तत्र महौजसः
ಕೆಲವರು ಅಲ್ಲಿ ಮಹೌಜಸ್ವಿಗಳು ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿ, ಸುತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಮರಗಳಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 35
पर्यास्तरणसंछन्नेष्वासनेषु तथा परे ॥ पूज्यमाना मया दृष्टाः केचित्तत्र महौजसः
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು, ಹಾಸಿಗೆ-ಆಸನಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿದ ಆವರಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು; ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆ—ಅವರೂ ಮಹೌಜಸ್ವಿಗಳು.
Verse 36
अनेकाश्च नरास्तत्र वेदनाश्च सुदारुणाः ॥ नारीनरसवरूपाश्च मया दृष्टास्त्वनेकशः
ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುರುಷರು ಇದ್ದರು; ವೇದನೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕವಾಗಿದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ಸತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ನಾನು ಮರುಮರು ಕಂಡೆನು.
Verse 37
तासां हलहलाशब्दः सर्वासां च समन्ततः ॥ धर्मराजसमीपे तु दारयन्ति धरामिमाम्
ಅವರ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಹಲಹಲಾ’ ಎಂಬ ಕೂಗು ಎದ್ದಿತು; ಧರ್ಮರಾಜನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಚೀರಿ ಬಿಡುವಂತೆ ತೋಚಿತು.
Verse 38
कूष्माण्डा यातुधानाश्च राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ एकपादा द्विपादाश्च त्रिपादा बहुपादकाः
ಅಲ್ಲಿ ಕೂಷ್ಮಾಂಡರು, ಯಾತುಧಾನರು ಮತ್ತು ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ರಾಕ್ಷಸರು ಇದ್ದರು—ಕೆಲವರು ಒಂದೇ ಕಾಲಿನವರು, ಕೆಲವರು ಎರಡು ಕಾಲಿನವರು, ಕೆಲವರು ಮೂರು ಕಾಲಿನವರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅನೇಕ ಕಾಲಿನವರು.
Verse 39
एकबाहुर्द्विबाहुश्च त्रिबाहुर्बहुबाहुकः ॥ शङ्कुकर्णा महाकर्णा हस्तिकर्णास्तथाऽपरे
ಕೆಲವರು ಒಂದೇ ಭುಜದವರು, ಕೆಲವರು ಎರಡು ಭುಜದವರು, ಕೆಲವರು ಮೂರು ಭುಜದವರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅನೇಕ ಭುಜಗಳವರು; ಕೆಲವರ ಕಿವಿಗಳು ಶಂಖದಂತೆ, ಕೆಲವರದು ದೊಡ್ಡದು, ಮತ್ತವರದು ಆನೆಯ ಕಿವಿಗಳಂತೆ ಕೂಡ ಇತ್ತು.
Verse 40
केचित्तु तत्र पुरुषाः सर्वशोभाविशोभिताः ॥ केयूरैर्मुकुटैश्चान्ये चित्रैरङ्गैस्तथाऽपरे ॥
ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಶೋಭೆಯಿಂದ ವಿಭೂಷಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕೇಯೂರ ಮತ್ತು ಮುಕುಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಮತ್ತ ಕೆಲವರ ದೇಹಗಳು ವಿಚಿತ್ರ ಅಲಂಕಾರಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
Verse 41
स्रग्विणो बद्धपादाश्च सर्वाभरणभूषिताः ॥ सकुठाराः सकुद्दालाः सचक्राः शूलपाणयः ॥
ಕೆಲವರು ಸ್ರಗ್ವಿಣರಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವರ ಪಾದಗಳು ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಎಲ್ಲರೂ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಕುಠಾರ ಮತ್ತು ಕುದ್ದಾಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಚಕ್ರಾಯುಧವನ್ನು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರು।
Verse 42
सशक्तितोमराः केचित्सधनुष्का दुरासदाः ॥ असिहस्तास्तथा चान्ये तथा मुद्गरपाणयः ॥
ಕೆಲವರು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತೋಮರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಧನುರ್ಧರರಾಗಿದ್ದು ಸಮೀಪಿಸಲು ದುಸ್ತರರಾಗಿದ್ದರು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರು; ಮತ್ತೇಕೆಲವರು ಮುದುಗರ (ಗದೆ) ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು।
Verse 43
सज्जिता दधिहस्ताश्च गन्धहस्ता ह्यनेकशः ॥ विचित्रभक्षहस्ताश्च वस्त्रहस्तास्तथैव च ॥
ಅವರು ಸಜ್ಜಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೊಸರು ಇತ್ತು; ಅನೇಕರು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ವಿಚಿತ್ರ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು।
Verse 44
धूपान्प्रगृह्य विविधान्वासांसि शुभदर्शनाः ॥ शिबिकाश्च महाशोभा यानानि विविधानि च ॥
ವಿವಿಧ ಧೂಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವರು ಶುಭದರ್ಶನರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಶೋಭೆಯ ಶಿಬಿಕೆಗಳು (ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳು) ಕೂಡ ಇದ್ದವು, ಹಾಗೆಯೇ ಹಲವು ವಿಧದ ಯಾನಗಳೂ ಇದ್ದವು।
Verse 45
वाजिकुञ्जरयुक्तानि हंसयुक्तानि चापरे ॥ शरभैरृषभैश्चापि हस्तिभिश्च सुदर्शनैः ॥
ಕೆಲವು ಯಾನಗಳು ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು; ಇನ್ನಾವು ಹಂಸಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಶರಭಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಭಗಳಿಂದಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಆನೆಗಳಿಂದಲೂ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು।
Verse 46
उज्ज्वला मलिनाश्चैव जीर्णवस्त्रा नवांशुकाः ॥ सुमनाभिमना मूका मारकाः शतमारकाः ॥
ಕೆಲವರು ಉಜ್ಜ್ವಲರಾಗಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಮಲಿನರಾಗಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಜೀರ್ಣವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳು, ಕೆಲವರು ನವವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳು. ಅಲ್ಲಿ ಸುದ್ಭಾವಿಗಳು, ಅಹಂಕಾರಿಗಳು, ಮೂಕರು, ಹಂತಕರು ಮತ್ತು ಶತಹಂತಕರೂ ಇದ್ದರು.
Verse 47
समार्जारी काचवर्णा कृष्णा चैव कलिस्तथा ॥ धर्महस्ता यशोहस्ता कीर्त्तिहस्तास्तथापरे ॥
ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾರ್ಜಾರೀ, ಕಾಚವರ್ಣಾ, ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಕಲಿ ಎಂಬವರು; ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮಹಸ್ತಾ, ಯಶೋಹಸ್ತಾ, ಕೀರ್ತಿಹಸ್ತಾ ಎಂಬ ಇತರರೂ ಇದ್ದರು.
Verse 48
एते पुरोगमास्तत्र कृतान्तस्य महात्मनः ॥ यद्येतानि यजेद्विप्रो नास्ति तस्य पराभवः ॥
ಇವರು ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕೃತಾಂತನ (ಯಮನ) ಮುಂಚೂಣಿಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬ ವಿಪ್ರನು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಅವನಿಗೆ ಪರಾಭವವಾಗದು.
Verse 49
नमस्कार्याश्च पूज्याश्च आपन्नेन हि नित्यशः ॥ परितुष्य कृता नित्यं विहिताः सार्वलौकिकाः ॥
ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವವನು ಇವರಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರೆ, ಇವರು ಲೋಕಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
Verse 50
दुष्कृतिनां प्रवेशार्थं यमेन विहितं स्वयम् ॥ तस्मिन् पुरवरे रम्ये रम्या परम शोभना
ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳ ಪ್ರವೇಶಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಮನು ಸ್ವತಃ ಇದನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ರಮ್ಯವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪರಮಶೋಭನವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಒಂದು ರೂಪವಿತ್ತು.
Verse 51
कुण्डलाभ्यां पिनद्धाभ्यामङ्गदाभ्यां महातपाः ॥ भ्राजते मुकुटस्तस्य ब्रह्मदत्तो महाद्युतिः
ಓ ಮಹಾತಪಸ್ವೀ, ಅವನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಕುಂಡಲಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗದಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತ ಮಹಾದ್ಯುತಿ ಮಕುಟವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ॥
Verse 52
यमेन पूज्यमाना सा दिव्यगन्धानुलेपनैः ॥ संहारः सर्वलोकानां गतीनां च महागतिः
ಯಮನು ಅವಳನ್ನು ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧ ಲೇಪನಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಸಂಹಾರ, ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಗತಿಗಳ ಮಹಾಗತಿ—ಪರಮ ಗಮ್ಯ॥
Verse 53
कामक्रोधविचारिण्यो नानारूपधराः स्त्रियः ॥ जीवभक्षकरा घोरास्तीव्ररोषा भयानकाः
ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ನಾನಾರೂಪ ಧರಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಇದ್ದರು—ಜೀವಭಕ್ಷಕರು, ಘೋರರು, ತೀವ್ರ ರೋಷದಿಂದ ಭಯಾನಕರು॥
Verse 54
मयूरैः सारसैश्चैव चक्रवाकैश्च वाजिभिः ॥ एवम्रूपा मया दृष्टास्तत्र चान्ये भयानकाः
ನವಿಲುಗಳು, ಸಾರಸಗಳು, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ—ಅಂತಹ ರೂಪಗಳನ್ನು ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡೆ; ಇನ್ನೂ ಇತರ ಭಯಾನಕರೂ ಇದ್ದರು॥
The text instructs that actions (karma) are evaluated through a rule-governed dharma framework: outcomes are assigned according to scriptural criteria and witnessed conduct, emphasizing personal accountability, restraint, and social order as enforceable ethical norms.
No tithi, lunar phase, vrata timing, or seasonal marker is specified in this excerpt. The chapter focuses on institutional judgment and spatial symbolism (gates and tribunal) rather than calendrical ritual scheduling.
Environmental balance is addressed indirectly through the Varāha–Pṛthivī instructional frame: the narrative links moral conduct to systemic consequences. By presenting a structured adjudication of harm (including violence and predation imagery), it reinforces norms that discourage destabilizing behaviors, which can be read as supporting social-ecological stability on Pṛthivī.
The sabhā is populated by authoritative dharma figures and śāstra specialists, including Manu, Prajāpati, Parāśarya (Vyāsa), Atri, Uddālaka, Āpastamba, Bṛhaspati, Śukra, Gautama, and other named dharma exegetes such as Śaṅkha and Likhita, alongside Yama (Vaivasvata).