Adhyaya 159: The Procedure and Merit of Circumambulating Mathurā

Verse 1

अथ मथुराप्रदक्षिणा विध्यादिकम् ॥ धरण्युवाच ॥ श्रुतं सुबहुशो देव तीर्थानां गुणविस्तरम् ॥ प्रोच्यमानं तु पुण्याख्यं त्वत्प्रसादाज्जनार्दन ॥

ಇದೀಗ ಮಥುರಾ-ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ವಿಧಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಾ! ತೀರ್ಥಗಳ ಗುಣವಿಸ್ತಾರವನ್ನು, ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನಾನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ—ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ, ಹೇ ಜನಾರ್ದನ।

Verse 2

न दानैर्न तपोभिश्च न यज्ञैस्तादृशं फलम् ॥ भूमेः प्रदक्षिणायाश्च यादृशं तीर्थसेवया ॥

ದಾನಗಳಿಂದಲೂ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಅಂಥ ಫಲ ದೊರೆಯದು; ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಸೇವೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಿಲ್ಲ।

Verse 3

भुवश्च चतुरन्तायास्तीर्थप्रक्रमणं हरे ॥ सर्वतीर्थाभिगमनमस्ति दुर्गतरे नृणाम् ॥

ಹೇ ಹರಿ! ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ತೀರ್ಥಪ್ರಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಮಾನವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮ।

Verse 4

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र येन सम्यगवाप्यते ॥ प्रसादसुमुखो भूत्वा तत्सर्वं कथयस्व मे ॥

ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಯಾವುದಾದರೂ ಉಪಾಯವಿದೆಯೇ? ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾಗಿ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ भद्रे शृणु महत्पुण्यं पृथिव्यां सर्वतोदिशम् ॥ परिक्रम्य यथाध्वानं प्रमाणगणितं शुभम् ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಕೇಳು—ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಪುಣ್ಯವಿದೆ; ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಮಾರ್ಗದ ಶುಭ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 6

भूम्याः परिक्रमॆ सम्यक्योजनानां प्रमाणकम् ॥ षष्टिकोṭिसहस्राणि षष्टिकोṭिशतानि च ॥

ಭೂಮಿಯ ಸಮ್ಯಕ್ ಪರಿಕ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಇದು—ಅರವತ್ತು ಕೋಟಿ ಸಹಸ್ರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಅರವತ್ತು ಕೋಟಿ ಶತಗಳೂ ಸಹ।

Verse 7

तीर्थान्येतानि देवाश्च तारकाश्च नभस्थले ॥ गणितानि समस्तानि वायुना जगदायुषा ॥

ಈ ತೀರ್ಥಗಳು, ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ಆಕಾಶಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪನಾದ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 8

ब्रह्मणा लोमशेनैव नारदेन ध्रुवेण च ॥ जाम्बवत्याश्च पुत्रेण रावणेन हनूमता ॥

ಇದು (ಗಣನೆ/ಪರಿಕ್ರಮಣ) ಬ್ರಹ್ಮ, ಲೋಮಶ, ನಾರದ, ಧ್ರುವ; ಹಾಗೆಯೇ ಜಾಂಬವತಿಯ ಪುತ್ರ, ರಾವಣ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತರಿಂದಲೂ ನೆರವೇರಿದೆ.

Verse 9

एतैरनेकधा देवैः ससागरवना मही ॥ क्रमिता बलिना चैव बाह्यमण्डलरेखया ॥

ಈ ದೇವರುಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗರ-ವನಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಲಿಯೂ ಹೊರಮಂಡಲದ ರೇಖೆ (ಪರಿಧಿ)ಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 10

योगसिद्धैस्तथा कैश्चिन्मार्कण्डेयमुखैरपि ॥ क्रमिता न क्रमिष्यन्ति न पूर्वे नापरे जनाः ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲ ಯೋಗಸಿದ್ಧ ಮಹಾತ್ಮರೂ ಇದನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು—ಹಿಂದಿನವರಾಗಲಿ ಮುಂದಿನವರಾಗಲಿ—ಇದನ್ನು (ಪೂರ್ಣವಾಗಿ) ಕ್ರಮಿಸಲಾರರು.

Verse 11

अल्पसत्त्वबलोपेतैः प्राणिभिश्चाल्पबुद्धिभिः ॥ मनसापि न शक्यंते गमनस्य च का कथा ॥

ಸತ್ತ್ವವೂ ಬಲವೂ ಅಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಬುದ್ಧಿಯೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಾದರೂ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಹಾಗಿರಲು ನಿಜವಾಗಿ ಹೋಗುವ ಮಾತೇನು.

Verse 12

सप्तद्वीपे च तीर्थानां भ्रमणाद्यत्फलं भवेत् ॥ प्राप्यते चाधिकं तस्मान्मथुरायाः परिक्रमॆ ॥

ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ದೊರೆಯುವ ಫಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಫಲವು ಮಥುರೆಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 13

मथुरां समनुप्राप्य यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुन्धरा ॥

ಯಾರು ಮಥುರೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಂದ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿಯೇ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 14

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सर्वकामानभीप्सुभिः ॥ कर्तव्या मथुरां प्राप्य नरैः सम्यक्प्रदक्षिणा ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಬಯಸುವ ಜನರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮಥುರೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 15

धरण्युवाच ॥ यथाविधानक्रमणं मथुरायामवाप्यते ॥ प्रदक्षिणाफलं सम्यगनुक्रमविधिं वद ॥

ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು—ವಿಧಿಯಂತೆ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಅದರ ಫಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಹೇಳಿ।

Verse 16

श्रीवराह उवाच ॥ पुरा सप्तर्षिभिः पृष्टो ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ इदमेव पुरा प्रोक्तं यथा पृष्टा त्वया ह्यहम् ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಇದೇ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು; ಆಗ ಅವನು ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು, ನೀನು ಇಂದು ನನಗೆ ಕೇಳಿದಂತೆ।

Verse 17

श्रुत्वा सर्वपुराणोक्तं तीर्थानुक्रमणं परम् ॥ पृथिव्याश्चतुरन्तायास्तथा तद्वक्तुमुद्यतः ॥

ಸರ್ವಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಮ ತೀರ್ಥಾನುಕ್ರಮಣವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭೂಮಿಯ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಸಂಬಂಧದೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳಲು ಅವನು ಸಿದ್ಧನಾದನು।

Verse 18

सर्वदेवेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥ सर्वदानॆषु यत्प्रोक्तमिष्टापूर्त्तेषु चैव हि ॥

ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿರುವ ಪುಣ್ಯ, ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿರುವ ಫಲ, ಮತ್ತು ಸರ್ವ ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಕ್ತವಾದುದು—ಹಾಗೆಯೇ ಇಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ಥ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು—

Verse 19

इत्युक्त्वा ऋषयो जग्मुरभिवाद्य स्वयम्भुवम् ॥ आगत्य मथुरां देवीमाश्रमांश्चक्रिरे द्विजाः ॥

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಋಷಿಗಳು ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹೊರಟರು. ನಂತರ ದಿವ್ಯ ಮಥುರೆಗೆ ಬಂದು, ದ್ವಿಜರು ಅಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು।

Verse 20

ध्रुवेण सहिताश्चासन्कामयाना स्तु तद्दिनम् ॥ कुमुदस्य तु मासस्य नवम्यां शुक्लपक्षके ॥

ಅವರು ಧ್ರುವನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು; ಆ ದಿನವೇ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು—ಕುಮುದ ಎಂಬ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ನವಮಿಯಂದು।

Verse 21

मथुरोपक्रमं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते।

ಮಥುರಾ-ಉಪಕ್ರಮ (ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಆರಂಭ/ವ್ರತ) ಮಾಡಿದವನು ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 22

अन्तरा भ्रमणेनैव सुग्रीवेण महात्मना ॥ तथा च पूर्वं देवेन्द्रैः पञ्चभिः पाण्डुनन्दनैः।

ಈ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನೇ ಮಹಾತ್ಮ ಸುಗ್ರೀವನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಸಮಾನ ಪಾಂಡುನಂದನ ಐವರೂ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದರು।

Verse 23

यत्फलं लभ्यते विप्रास्तस्माच्छतगुणोत्तरम् ॥ प्रक्रमान्मथुरायास्तु सत्यमेतद्वदामि वः।

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲ ಏನೇ ಆಗಿರಲಿ, ಮಥುರಾ ಪರಿಕ್ರಮೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಅದು ಶತಗುಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ನಿಮಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।