Adhyaya 138: The Episode of the Khañjarīṭa Bird (and the Saukarava Tīrtha’s Merit)

Verse 1

अथ खंजरिटोपाख्यानम् ॥ सूत उवाच ॥ एतत्पुण्यतमं श्रुत्वा रम्ये सौकरवे तदा ॥ गुणस्तवं च माहात्म्यं जात्यानां परिवर्तनम्

ಇದೀಗ ‘ಖಂಝರೀಟ’ ಎಂಬ ಉಪಾಖ್ಯಾನ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಮ್ಯವಾದ ಸೌಕರವದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಮ ಪುಣ್ಯಕರ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಗುಣಸ್ತವ, ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ವಿಷಯವನ್ನೂ (ಅವರು) ಕೇಳಿದರು।

Verse 2

इति खञ्जरीटोपाख्यानं समाप्तम्।

ಇಂತೆ ‘ಖಂಝರೀಟೋಪಾಖ್ಯಾನ’ ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 3

ततः कमलपत्राक्षी सर्वधर्मविदां वरा ॥ विस्मयं परमं गत्वा निर्वृत्तेनान्तरात्मना।

ಆಮೇಲೆ ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷಿ, ಸರ್ವಧರ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದವಳು, ಪರಮ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿ ತನ್ನ ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಳಾಗಿ ತೃಪ್ತಳಾದಳು।

Verse 4

पुनः पप्रच्छ तं देवं विस्मयाविष्टमानसा ॥ अहो तीर्थस्य माहात्म्यं क्षेत्रे सौकरवे तव।

ಮತ್ತೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವಳು ಆ ದೇವರನ್ನು ಕೇಳಿದಳು—“ಅಹೋ! ನಿಮ್ಮ ಸೌಕಾರವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಎಷ್ಟು ಮಹಾನ್!”

Verse 5

अकामान्म्रियमाणस्य मानुषत्वमजायत ॥ किं वान्यद्वृत्तमाख्याहि क्षेत्रे सौकरवेऽमले।

“ಕಾಮನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮರಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಾನವತ್ವ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಮತ್ತು ಆ ನಿರ್ಮಲ ಸೌಕಾರವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು—ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ.”

Verse 6

नृत्यतः कि भवेत्पुण्यं जाग्रतो वा फलं नु किम् ॥ गोदातुरन्नदातुर्वा जलदातुस्तु किं फलम्।

“ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಅಥವಾ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ? ಗೋদান, ಅನ್ನದಾನ, ಜಲದಾನ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ?”

Verse 7

सम्मार्जने लेपने वा गन्धपुष्पादिदानतः ॥ धूपदीपादिनैवेद्यैः किं फलं समुदीरितम्।

“ಸಮ್ಮಾರ್ಜನ, ಲೇಪನ ಎಂಬ ಸೇವೆಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಸುಗಂಧ, ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳ ದಾನದಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯಾದಿ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ—ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ?”

Verse 8

अन्येन कर्मणा चैव जपयज्ञादिना अथवा ॥ कां गतिं प्रतिपद्यन्ते ये शुद्धमनसो जनाः।

ಇತರೆ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೂ—ಜಪಯಜ್ಞಾದಿಗಳಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಲಿ—ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನ ಜನರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ?

Verse 9

शृण्वन्त्या मे महज्जातं चित्ते कौतूहलं परम् ॥ गायमानस्य किं पुण्यं वाद्यमानस्य किं फलम्।

ಕೇಳುತ್ತಿರಲು ನನ್ನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ ಹಾಗೂ ಪರಮ ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗಿದೆ—ಹಾಡುವವನಿಗೆ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ? ವಾದ್ಯ ವಾದಿಸುವವನಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ?

Verse 10

तव भक्तसुखार्याय तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ ततो मह्या वचः श्रुत्वा सर्वदेवमयो हरिः।

ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರ ಸುಖಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲು ನೀನು ಯೋಗ್ಯನು. ನಂತರ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸರ್ವದೇವಮಯನಾದ ಹರಿಯು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 11

सर्वं ते कथयिष्यामि पुण्यकर्म सुखावहम् ॥ तस्मिन्सौकरवे पक्षी खञ्जरीटस्तु कीटकान्।

ಸುಖವನ್ನು ತರುವ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು. ಆ ಸೌಕರವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಖಂಜರೀಟ ಎಂಬ ಪಕ್ಷಿ (ಕೀಟಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ)…

Verse 12

बहून् भुक्त्वा हि वसुधे अजीर्णभृशपीडितः ॥ मरणं समनुप्राप्तः पतितः स्वेन कर्मणा

ಓ ವಸುಧೆ, ಬಹಳಷ್ಟು ತಿಂದ ಕಾರಣ ಅವನು ಅಜೀರ್ಣದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತನಾದನು; ನಂತರ ತನ್ನದೇ ಕರ್ಮದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.

Verse 13

सम्प्राप्तास्तत्र वै बालाः क्रीडन्तस्तं मृतं खगम् ॥ ग्रहीष्याम इति प्रोच्य धावन्तस्तत्र तत्र ह

ಅಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಕೆಲವು ಬಾಲಕರು ಬಂದರು. ಆ ಸತ್ತ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ನೋಡಿ “ನಾವು ಇದನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅತ್ತಿತ್ತ ಓಡಾಡಿದರು।

Verse 14

ममायं वै ममायं वै जिघृक्षन्तः परस्परम् ॥ सङ्घर्षात्कलहं चक्रुर्भृशं क्रीडनकोत्सुकाः

“ಇದು ನನ್ನದು—ಇದು ನನ್ನದು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರು ಪರಸ್ಪರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು; ತಳ್ಳಾಟದಿಂದ, ಆಟದ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ, ಭಾರೀ ಜಗಳ ಮಾಡಿದರು।

Verse 15

तत एको गृहीत्वैनं गङ्गाम्भसि समाक्षिपत् ॥ युष्माकमेव भवतु नानेनास्मत्प्रयोजनम्

ಆಮೇಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಗಂಗೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಎಸೆದು, “ಇದು ನಿಮಗೇ ಇರಲಿ; ನಮಗೆ ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 16

एवं स खञ्जरीटो हि गङ्गातोयात्ततस्तदा ॥ आदित्यतीर्थसंक्लिन्नशरीरः स वसुन्‍धरे

ಹೀಗೆ ಆ ಖಂಜರೀಟ ಹಕ್ಕಿ ಆಗಲೇ ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ (ಸ್ಪರ್ಶಗೊಂಡು), ಆದಿತ್ಯ-ತೀರ್ಥದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ದೇಹ ತೊಯ್ದಿತು—ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಕಥೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 17

वैश्यस्य तु गृहे जातो ह्यनेकक्रतুযाजिनः ॥ धनरत्नसमृद्धे तु रूपवान् गुणवान् शुचिः

ಅವನು ವೈಶ್ಯನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿದನು—ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದವನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ. ಧನ-ರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ರೂಪವಂತ, ಗುಣವಂತ, ಶುದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 18

विबुद्धश्च पवित्रश्च मद्भक्तश्च वसुन्धरे ॥ जातस्य तस्य वर्षाणि जग्मुर्द्वादश सुव्रते

ಹೇ ವಸುಂಧರೇ, ಅವನು ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಪವಿತ್ರನು, ನನ್ನ ಭಕ್ತನು; ಹೇ ಸುವ್ರತೇ, ಹಾಗೆ ಜನಿಸಿದ ಅವನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು.

Verse 19

कदाचिदुपविष्टौ तौ दृष्ट्वा बालो गुणान्वितः ॥ मातरं पितरं चोभौ हर्षेण महतान्वितौ

ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗುಣಸಂಪನ್ನನಾದ ಆ ಬಾಲನು ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ತನ್ನ ತಾಯಿ-ತಂದೆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನೋಡಿದನು.

Verse 20

न चाहं वारणीयो वै पित्रा मात्रा कथंचन ॥ सत्यं शपामि गुरुणा यथा ननु कृतं भवेत्

ತಂದೆಯೋ ತಾಯಿಯೋ ನನನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಡೆಯಲಾರರು; ಗುರುವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟು ನಾನು ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ—ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.

Verse 21

पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा दम्पती तौ मुदान्वितौ ॥ ऊचतुस् तं प्रियं वाक्यं बालं कमललोचनम्

ಮಗನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ದಂಪತಿಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕಮಲನೇತ್ರನಾದ ಆ ಬಾಲನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 22

यद्यत्त्वं वक्ष्यसे वत्स यद्यत्ते हृदि वर्तते ॥ सर्वं तत्तत्करिष्यावो विस्रब्धं वद साम्प्रतम् ॥

ವತ್ಸಾ, ನೀನು ಏನೇನು ಹೇಳುವೆಯೋ, ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಏನೇನು ಇರುವುದೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾವು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ; ಈಗ ನಿಶ್ಚಿಂತರಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳು.

Verse 23

त्रिंशत्सहस्रं गावो हि सर्वाश्च शुभदोहनाḥ ॥ यद्यत्र रोचते पुत्र देहि त्वमविचारितम् ॥

ನಿಜಕ್ಕೂ ಮೂವತ್ತು ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳಿವೆ; ಎಲ್ಲವೂ ಶುಭಕರ ಹಾಲು ಕೊಡುವವು. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಏನು ಇಷ್ಟವೋ, ಮಗನೇ, ಹಿಂಜರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕೊಡು.

Verse 24

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि आवयोः पुत्र कारणात् ॥ वाणिज्यं नः स्मृतं कर्म तत्ते पुत्र यदीप्सितम् ॥

ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಮಗನೇ. ವಾಣಿಜ್ಯವೇ ನಮ್ಮ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮ; ಅದು ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಿದ್ದರೆ, ಮಗನೇ.

Verse 25

तत्कुरुष्व यथान्यायं मित्रेभ्यो दीयतां धनम् ॥ धनधान्यानि रत्नानि देहि पुत्र अवारितः ॥

ಅದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ಮಾಡು; ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಧನವನ್ನು ನೀಡಲಿ. ಧನ, ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು, ಮಗನೇ, ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡು.

Verse 26

कन्या वै रमणीयाश्च सजातीयाः कुलोद्भवाः ॥ आनयिष्याव भद्रं ते उद्वाहेन क्रमेण ते ॥

ಮನೋಹರ ಕನ್ಯೆಯರು—ಸಜಾತೀಯರು, ಸತ್ಕುಲೋದ್ಭವರು—ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನಾವು ಕರೆತರುತ್ತೇವೆ. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿನ್ನ ವಿವಾಹವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 27

यदीच्छसि पुनश्चान्यद्यज्ञैर्यष्टुं सुपुत्रक ॥ विधिना पूर्वदृष्टेन वैश्याः येन यजन्ति च ॥

ಮತ್ತೆ ನೀನು ಇನ್ನೇನಾದರೂ ಬಯಸಿದರೆ, ಸತ್ಪುತ್ರನೇ—ಹಿಂದೆ ನಿಗದಿಯಾದ ವಿಧಾನದಂತೆ, ವೈಶ್ಯರೂ ಯಜಿಸುವಂತೆ, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಯಜನ ಮಾಡು.

Verse 28

अष्टौ सम्पूर्णधुर्याणां हलानां तावतां शतम् ॥ वैश्यकर्म समादाय किं पुनः प्राप्तुमिच्छसि ॥

ಎಂಟು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೂತಗೊಂಡ ಹಳ-ಯುಗಗಳು ಮತ್ತು ಅದೇ ವಿಧದ ನೂರು ಹಳಗಳು—ವೈಶ್ಯಧರ್ಮದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಇನ್ನೇನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೀ?

Verse 29

पितृमातृ वचः श्रुत्वा स बालो धर्मसंयुतः ॥ चरणावुपसंगृह्य पितरौ पुनरब्रवीत् ॥

ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಸಂಯುಕ್ತನಾದ ಆ ಬಾಲನು ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 30

गोप्रदाने न मे कार्यं मित्रं वापि न चिन्तितम् ॥ कन्यालाभे न चेच्छास्ति न च यज्ञफले तथा ॥

ಗೋದಾನ ನನಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ; ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ ನಾನು ಬಯಸಿಲ್ಲ. ಕನ್ಯಾಲಾಭದ ಆಸೆಯಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞಫಲದಲ್ಲಿಯೂ ಆಸೆಯಿಲ್ಲ.

Verse 31

नाहं वाणिज्यमिच्छामि कृषिगोरक्षमेव च ॥ न च सर्वातिथित्वं वा मम चित्ते प्रसज्जति ॥

ನನಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಬೇಡ; ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗೋಸಂರಕ್ಷಣೆಯೂ ಬೇಡ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರವೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 32

एकं मे परमं चिन्त्यं यन्ममेच्छा तपोधृतौ ॥ चिन्ता नारायणक्षेत्रं गाढं सौकरवं प्रति ॥

ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪರಮ ಚಿಂತನೆ—ತಪೋಧೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಇಚ್ಛೆ ನನ್ನೊಳಗೆ ಉದಯಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಚಿಂತನೆ ನಾರಾಯಣಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ, ಸೌಕರವದ ಕಡೆಗೆ, ಗಾಢವಾಗಿ ನೆಲಸಿದೆ.

Verse 33

अथ द्वादश वर्षाणि तव जातस्य पुत्रक ॥ किमिदं चिन्तितं वत्स त्वया नारायणाश्रयम् ॥

ಇದೀಗ, ವತ್ಸಾ—ನಿನ್ನ ಜನ್ಮದಿಂದ ಕೇವಲ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದಿವೆ. ನಾರಾಯಣನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದು ನೀನು ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ?

Verse 34

चिन्तयिष्यति भद्रं ते यदा तत्प्राप्नुया वयः ॥ अद्यापि भोजनं गृह्य धावमानास्मि पृष्ठतः ॥

ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನೀನು ಆ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಇದನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವೆ. ಈಗಲೂ ನಾನು ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 35

किमिदं चिन्तितं वत्स गमने सौकरं प्रति ॥ अद्यापि मत्स्तनौ धन्यौ प्रसृतौ हि दिवानिशम् ॥

ವತ್ಸಾ, ಸೌಕರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಈ ಸಂಕಲ್ಪವೇನು? ಈಗಲೂ ನನ್ನ ಸ್ತನಗಳು ಧನ್ಯ; ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಹಾಲು ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ.

Verse 36

ततः पुत्रवचः श्रुत्वा मम कर्मपरायणौ ॥ करुणं परिदेवन्तौ रुदन्तौ तावुभौ तथा ॥

ನಂತರ ಮಗನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠರಾದ ಆ ತಂದೆತಾಯಿ ಕರುಣವಾಗಿ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡು ಅತ್ತರು.

Verse 37

पुत्र त्वत्स्पर्शनाशायाः किमेतच्चिन्तितं त्वया ॥ रात्रौ सुप्तोऽसि वत्स त्वं शय्यासु परिवर्तितः ॥

ಮಗನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಆಶೆಯಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಜೀವಿತ—ನೀನು ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಯೋಚಿಸಿದೆ? ವತ್ಸಾ, ರಾತ್ರಿ ನೀನು ನಿದ್ರಿಸಿ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೀ.

Verse 38

अपराधो न विद्येत पुत्र क्षेत्रगृहेष्वपि ॥ न वा स्वजनभृत्याद्यैः परुषं ते प्रभाषितम् ॥

ಪುತ್ರನೇ, ಹೊಲದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಂಧುಗಳು, ಸೇವಕರು ಮೊದಲಾದವರು ನಿನಗೆ ಕಠೋರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿಲ್ಲ।

Verse 39

रुष्टेन वापि भीषायै गृह्यते चैव यष्टिका ॥ पुत्रहर्तुं न पश्येहं तव निर्वेदकारणम् ॥

ಕೋಪದಲ್ಲಾಗಲಿ ಭಯಪಡಿಸಲು ಆಗಲಿ ಕಡ್ಡಿಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆದರೆ ಪುತ್ರನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನಿರ್ವೇದ/ವೈರಾಗ್ಯದ ಕಾರಣ ನನಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 40

इति मातुर्वचः श्रुत्वा स वैश्यकुलनन्दनः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं जननीं संशितव्रतः ॥

ತಾಯಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವೈಶ್ಯಕುಲದ ಆ ನಂದನನು—ವ್ರತದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿ—ತನ್ನ ಜನನಿಗೆ ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 41

उषितोऽस्मि तदङ्गेषु गर्भस्थः कुक्षिसंभवः ॥ क्रीडतोऽस्मि यथान्यायं तवोत्सङ्गे यशस्विनि ॥

ಯಶಸ್ವಿನಿ ತಾಯೇ, ನಾನು ಗರ್ಭಸ್ಥನಾಗಿ ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದೆ, ನಿನ್ನ ಕುಕ್ಷಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದೆ; ನಿನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಆಟವಾಡಿದೆ।

Verse 42

स्तनौ ह्येतौ मया पीतौ ललितेन विजृम्भितौ ॥ अङ्गं तव समारुह्य पांसुभिर्गुण्ठिता तनुः

ಈ ಎರಡು ಸ್ತನಗಳನ್ನು ನಾನು ಕುಡಿದೆ; ಆಟದ ಲಾಲಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬೆಳೆದು ವಿಕಸಿಸಿದೆ. ನಿನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಏರಿ ನನ್ನ ದೇಹ ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 43

अम्ब त्वं मयि कारुण्यं कुरुष्व खलु शोचितम् ॥ मुञ्च पुत्रकृतं शोकं त्यज मातरनिन्दिते

ಅಮ್ಮಾ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸು—ಈ ಶೋಕ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶೋಚನೀಯ. ಮಗನಿಂದ ಉಂಟಾದ ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಡು; ನಿಂದಾರ್ಹವಲ್ಲದ ತಾಯೇ, ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು।

Verse 44

आयान्ति च पुनर्यान्ति गता गच्छन्ति चापरे ॥ दृश्यते च पुनर्नष्टो न दृश्येत पुनः क्वचित्

ಕೆಲವರು ಬಂದು ಮತ್ತೆ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಹೋಗಿ ಇನ್ನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಡಗಿಹೋದವನು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು—ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣದಿರಬಹುದು।

Verse 45

कुतो जातः क्व सम्बद्धः कस्य माता पिताथवा ॥ इमां योनिमनुप्राप्तो घोरे संसारसागरे

ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದನು, ಅವನ ತಾಯಿ ಅಥವಾ ತಂದೆ ಯಾರು? ಈ ಯೋನಿಗೆ ಬಂದು ಅವನು ಭಯಂಕರ ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 46

मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ॥ जन्मजन्मनि वर्तन्ते कस्य ते कस्य वा वयम्

ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳು, ನೂರಾರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ/ಪತಿಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಯಾರವರು—ಮತ್ತು ನಾವು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರವರು?

Verse 47

अहो बत महद्गुह्यं किमेतत्तात कथ्यताम् ॥ एतद्वचनमाकर्ण्य स वैश्यकुलबालकः

ಅಹೋ! ಇದು ಮಹಾ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯ—ತಾತ, ಇದು ಏನು? ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳು. ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ವೈಶ್ಯಕುಲದ ಬಾಲಕ…

Verse 48

उवाच मधुरं वाक्यं जननीं पितरं तथा ॥ यदि श्रुतेन वः कार्यं गुह्यस्य परिनिश्चयात्

ಅವನು ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರಿಗೆ ಮಧುರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು— “ಶ್ರವಣದಿಂದ ನಿಮಗೆ ಏನಾದರೂ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಈ ಗುಹ್ಯ ವಿಷಯದ ನಿಶ್ಚಿತ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿರಿ।”

Verse 49

तत्पृच्छ्यतां भवद्भ्यां हि गुह्यं सौकरवं प्रति ॥ तत्राहं कथयिष्यामि स्वस्य गुह्यं महौजसम्

“ಆದುದರಿಂದ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಸೌಕರವ ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಹ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮಹೌಜಸ್ವಿಯಾದ ಸ್ವಗುಹ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವೆನು।”

Verse 50

सूर्यतीर्थं समासाद्य यत्तात परिपृच्छसि ॥ बाढमित्येव पुत्रं तौ दम्पती प्रोचतुश्च तम्

“ಸೂರ್ಯತೀರ್ಥವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ, ಮಗನೇ, ನೀನು ಕೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಕೇಳು.” ಎಂದು; ಆ ದಂಪತಿಗಳು ಪುತ್ರನಿಗೆ “ಬಾಢಂ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದರು।

Verse 51

गमने कृतसंकल्पौ ततः सौकरवं प्रति ॥ सर्वद्रव्यसमायुक्तौ गतौ सौकरवं प्रति

ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರು ನಂತರ ಸೌಕರವದ ಕಡೆ ಹೊರಟರು. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೌಕರವದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು.

Verse 52

गतः स पद्मपत्राक्ष आभीराणां जनेश्वरः ॥ गावो विंशसहस्राणि प्रेषयत्यग्रतो द्रुतम्

ಪದ್ಮಪತ್ರಾಕ್ಷನಾದ ಆಭೀರರ ಜನೇಶ್ವರನು ಹೊರಟನು. ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳನ್ನು ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 53

अग्रे सर्वास्ताः प्रययुर्द्रव्येण च समायुताः ॥ यच्च किंचिद्गृहे वास्टि कृतं नारायणं प्रति

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದ್ರವ್ಯಸಹಿತರಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು; ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾವುದು ಇದ್ದರೂ ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 54

ततः पूर्वार्द्धयामेन माघमासे त्रयोदशी ॥ सर्वं स्वजनमामन्त्र्य सम्बद्धं च यथाविधि

ನಂತರ ಮಾಘಮಾಸದ ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು, ಯಾಮದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಜನರೆಲ್ಲರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ,

Verse 55

मुहूर्त्तेन च तेनैव गमनं कुरुते ततः ॥ स्नात्वा च कृतशौचास्ते नारायणमुदावहाः

ನಂತರ ಅದೇ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲೇ ಅವನು ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದನು; ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶುದ್ಧರಾದ ಅವರು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿದರು।

Verse 56

स्नाताः सन्तर्प्य च पितॄन्मम वस्त्रविभूषिताः ॥ गावो विंशतिसाहस्रा याः पूर्वमुपकल्पिताः

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿ, ಮುಂಚೆಯೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳನ್ನು (ಅಲ್ಲಿ) ತರಲಾಯಿತು।

Verse 57

तत्र भङ्गुरसो नाम मम कर्मपरायणः ॥ तेनैव ता गृहीता वै विधिदृष्टेन कर्मणा

ಅಲ್ಲಿ ಭಂಗುರಸ ಎಂಬವನು, ನನ್ನ ಕಾರ್ಯಸೇವೆಗೆ ಪರಾಯಣನಾಗಿ, ವಿಧಿಸಮ್ಮತವಾದ ಕ್ರಮದಿಂದ ಆ ಹಸುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 58

ततः स प्रददौ तस्य विंशा गावो महाधनाः ॥ मङ्गल्याश्च पवित्राश्च सर्वाश्च वरदोहनाḥ

ನಂತರ ಅವನು ಅವನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಹಸುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು—ಮಹಾಧನವಂತ, ಮಂಗಳಕರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ; ಅವೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಲು ಕೊಡುವವುಗಳು।

Verse 59

प्रददौ धनरत्नानि नित्यमेव दिने दिने ॥ मोदते सह पुत्रेण भार्यया स्वजनेन च

ಅವನು ದಿನೇದಿನೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಧನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತು ಪುತ್ರ, ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸಿದನು।

Verse 60

एवं तु वसतस्तस्य वर्षाकाल उपागतः ॥ प्रावृडुपस्थिता तत्र सर्वसस्यप्रवर्द्धिनी

ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮಳೆಗಾಲವು ಆಗಮಿಸಿತು; ಪ್ರಾವೃಟ್ ಋತು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ಬೆಳೆಗಳ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು।

Verse 61

पुष्पितानि कदम्बानि कुटजार्ज्जुनकानि च ॥ एवं दुःखमनुप्राप्ता स्त्रियो या रहिताः प्रियैः

ಕದಂಬ, ಕುಟಜ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ವೃಕ್ಷಗಳು ಪುಷ್ಪಿಸಿದವು; ಆದರೆ ಪ್ರಿಯರಿಂದ ದೂರವಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಹೀಗೆ ದುಃಖವು ಬಂದಿತು।

Verse 62

गर्ज्जतां गुंजतां चैव धारापातनिपातिताः॥ मेघाः सविद्युतश्चैव बलाकाङ्गदभूषिताः

ಮೋಡಗಳು ಗರ್ಜಿಸಿ ಗುಂಜುತ್ತಾ ಭಾರೀ ಧಾರಾವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದವು; ವಿದ್ಯುತ್ ಸಹಿತವಾಗಿ ಅವು ಬಲಾಕೆಗಳ ‘ಅಂಗದ’ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದಂತೆ ಕಂಡವು।

Verse 63

नदीनां चैव निर्घोषो मयूराणां च निःस्वनः॥ कुटजार्ज्जुनगन्धाश्च कदम्बार्ज्जुनपादपाः

ನದಿಗಳ ಗಂಭೀರ ಘೋಷವೂ, ಮಯೂರಗಳ ನಿಸ್ವನವೂ ಕೇಳಿಬಂತು; ಕುಟಜ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನಗಳ ಸುಗಂಧ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕದಂಬ ಹಾಗೂ ಅರ್ಜುನ ವೃಕ್ಷಗಳು ಇದ್ದವು.

Verse 64

वाताः प्रवान्ति ते तत्र शिखीनां च सुखावहाः॥ शोकेन कामिनीनां च भर्त्रा च रहिताश्च याः

ಅಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವು ಮಯೂರಗಳಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದವು; ಆದರೆ ಪತಿವಿಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರೇಮಿಣಿಯರು ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 65

तडागानि प्रसन्नानि कुमुदोत्पलवन्ति च॥ पद्मषण्डैः सुरम्याणि पुष्पितानि समन्ततः

ಕೆರೆಗಳು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿದ್ದು ಕுமುದ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು; ಪದ್ಮಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪುಷ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 66

प्रवान्ति सुसुखा वाताः सुगन्धाश्च सुशीतलाः॥ सप्तपर्णसुगन्धाश्च शीतलाः कामिवल्लभाः

ಅತ್ಯಂತ ಸುಖಕರವಾದ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದವು—ಸುಗಂಧಭರಿತವೂ ಶೀತಲವೂ; ಸಪ್ತಪರ್ಣದ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಅವು ತಂಪಾಗಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 67

एवं शरदि निर्वृत्ते कौमुदे समुपागते॥ सा तस्मिन्मासि सुश्रोणि शुक्लपक्षान्तरे तदा

ಹೀಗೆ ಶರದೃತು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಕೌಮುದೀ ಕಾಲವು ಸಮೀಪಿಸಿತು; ಆಗ, ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ಆ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ...

Verse 68

एकादश्यां ततः सुभ्रु स्नातौ क्षौमविभूषितौ॥ उभौ तौ दम्पती तत्र पुत्रमूचतुरात्मनः

ಆಮೇಲೆ, ಓ ಸುಭ್ರೂ! ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಕ್ಷೌಮ (ಲಿನನ್) ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿ, ಆ ದಂಪತಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 69

उषितास्त्वत्र षण्मासान्सुखं च द्वादशी भवेत्॥ किन्नो न वक्ष्यसे गुह्यं येन वै वारिता वयम्

‘ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳು ವಾಸಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಸುಖವಾಗಿ ದ್ವಾದಶಿಯೂ ಬಂದಿದೆ; ನಮ್ಮನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಡೆದ ಆ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ?’

Verse 70

पित्रोस्तु वचनं श्रुत्वा स पुत्रो धर्मनिष्ठितः॥ उवाच मधुरं वाक्यं तयोस्तु कृतनिश्चयः

ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಆ ಪುತ್ರನು ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 71

एवमेतन्महाभाग यत्त्वया परिभाषितम्॥ कल्यं ते कथयिष्यामि इदं गुह्यं महौजसम्

‘ಓ ಮಹಾಭಾಗ! ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ; ನಾಳೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಈ ಮಹೌಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು।’

Verse 72

एषा वै द्वादशी तात प्रभुनारायणप्रिया॥ मङ्गला च विचित्रा च विष्णुभक्तसुखावहा॥

‘ಓ ತಾತ! ಈ ದ್ವಾದಶಿ ಪ್ರಭು ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದು; ಇದು ಮಂಗಳಕರವೂ ವಿಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ, ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತರಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ತರುವದು।’

Verse 73

ददतेऽस्यां प्रहृष्याश्च द्वादश्यां कौमुदे सिते॥ दीक्षितास्ते योगिकुले विष्णुभक्तिपरायणाः॥

ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಕೌಮುದೀ ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹರ್ಷದಿಂದ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಯೋಗಿಕುಲದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಿತರಾದ ಅವರು ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾಯಣರು.

Verse 74

एवं कथयतां तेषां प्रभाता रजनी शुभा॥ ततः सन्ध्यामुपास्याथ उदिते सूर्यमण्डले॥

ಅವರು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಶುಭ ರಾತ್ರಿಯು ಮುಗಿದು ಪ್ರಭಾತವಾಯಿತು. ನಂತರ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮಾಡಿ, ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ ಉದಯಿಸಿದಾಗ…

Verse 75

शुचिर्भूत्वा यथान्यायं क्षौमवस्त्रविभूषितः॥ प्रणम्य शिरसा देवं शङ्खचक्रगदाधरम्॥

ವಿಧಿಯಂತೆ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಕ್ಷೌಮ (ಅಗಸೆ/ನಾರು) ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ, ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದಾಧರ ದೇವರಿಗೆ ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 76

उभौ तच्छरणौ गृह्य पितरौ समभाषत॥ शृणु तात महाभाग यदर्थं समुपागतः॥

ಅವರಿಬ್ಬರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನು ತಂದೆತಾಯಿಯರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— ‘ತಾತ, ಮಹಾಭಾಗ! ಕೇಳಿರಿ, ನಾನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.’

Verse 77

यद्भवान्पृच्छते तात गुह्यं सौकरवं प्रति॥ खञ्जरीटो ह्यहं तात पक्षियोनिसमुद्भवः॥

ತಾತ, ‘ಸೌಕರವ’ ಕುರಿತು ನೀವು ಕೇಳುವ ಆ ಗುಹ್ಯ ವಿಷಯ— ತಾತ, ನಾನು ಖಂಜರೀಟನೇ; ಪಕ್ಷಿಯೋನಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನು.

Verse 78

भक्षिताश्च पतङ्गा मे अजीर्णेनातिपीडितः॥ अहं तेनैव दोषेण न शक्नोमि विचेष्टितुम्॥

ನಾನು ಪತಂಗ/ಕೀಟಗಳನ್ನೂ ತಿಂದಿದ್ದೇನೆ; ಅಜೀರ್ಣದಿಂದ ಬಹಳ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಅದೇ ದೋಷದಿಂದ ನಾನು ಚಲಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದೇನೆ.

Verse 79

दृष्ट्वा मां विह्वलं बाला गृहीत्वा क्रीडितुं गताः॥ हस्ताद्धस्तेन क्रीडन्तश्चान्योन्यपरिहासया॥

ನನ್ನನ್ನು ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಕಂಡ ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳು ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆಟಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು; ಕೈಯಿಂದ ಕೈಗೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ಪರಸ್ಪರ ಹಾಸ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ಆಟವಾಡಿದರು.

Verse 80

त्वया दृष्टो मया दृष्टो ह्यं चेति कलिः कृतः॥ तत एकेन बालने भ्रामयित्वाऽक्षयेऽम्भसि॥

‘ನೀನು ನೋಡಿದೆ, ನಾನು ನೋಡಿದೆ—ಇವನು ನನ್ನವನು!’ ಎಂದು ಜಗಳವಾಯಿತು. ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕ (ನನ್ನನ್ನು) ತಿರುಗಿಸಿ ಅಕ್ಷಯ ಜಲದಲ್ಲಿ ಎಸೆದನು.

Verse 81

न ममेति तवेत्युक्त्वा ह्यादित्यं तीर्थमुत्तमम्॥ क्रोधेनादाय तीव्रेण क्षिप्तो गङ्गाम्भसि त्वरा॥

‘ನನ್ನದಲ್ಲ—ನಿನ್ನದೇ!’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆದಿತ್ಯತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಗಂಗಾಜಲದಲ್ಲಿ ಎಸೆದನು.

Verse 82

तत्र मुक्ताः मया प्राणाः सूर्यतीर्थे महौजसि॥ अकामेन विशालाक्षि तत्प्रभावादहं ततः

ಅಲ್ಲಿ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಸೂರ್ಯತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಿಡಿದೆ. ಹೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಹ, ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ನಂತರ ನಾನು…

Verse 83

व्यतीतानि च गुह्यं ते कथनं मम चैव यत्॥ एतत्ते कथितं तात गुह्यमागमनं प्रति

ಗತವಾದ ವಿಷಯಗಳೂ ಹಾಗೂ ಗುಹ್ಯ ವೃತ್ತಾಂತವೂ—ಅಂದರೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದುದು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ, ತಾತಾ, ಆಗಮನ/ಸಮೀಪಗಮನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು.

Verse 84

अहं कर्म करिष्यामि गच्छ तात नमोऽस्तु ते॥ ततो माता पिता चैव पुत्रं पुनरुवाच ह

“ನಾನು ವಿಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು; ಹೋಗು, ತಾತಾ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.” ನಂತರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 85

विष्णुप्रोक्तानि कर्माणि यं यं कारयिता भवान्॥ तान्वयं च करिष्यामो विधिदृष्टेन कर्मणा

ವಿಷ್ಣು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಯಾವ ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೋ—ನೀವು ನಮ್ಮಿಂದ ಮಾಡಿಸುವಿರೋ—ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾವೂ ವಿಧಿಸಮ್ಮತ ಕ್ರಮದಂತೆ ನೆರವೇರಿಸುವೆವು.

Verse 86

वटमाला यथान्यायं कर्मसंसारमोक्षणम्॥ तेऽपि दीर्घेण कालेन मम कर्मपरायणाः

ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ‘ವಟಮಾಲಾ’ ಎಂಬ ಕರ್ಮವಿದೆ; ಅದು ಕರ್ಮಸಂಸಾರದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುವುದು. ಅವರೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 87

कृत्वा तु विपुलं कर्म ततः पञ्चत्वमागताः॥ मम क्षेत्रप्रभावेण चात्मनः कर्मनिश्चयात्

ವಿಪುಲವಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಅವರು ನಂತರ ಪಂಚತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು (ದೇಹಾಂತವಾಯಿತು). ಆದರೆ ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮನಿಶ್ಚಯದ ದೃಢತೆಯಿಂದಲೂ,

Verse 88

विमुक्ताः सर्वसंसाराच्छ्वेतद्वीपमुपागताः॥ योऽसौ परिजनः कश्चिद्गृहेभ्यश्च समागतः

ಅವರು ಸಮಸ್ತ ಸಂಸಾರಬಂಧನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗಿ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಮತ್ತು ಯಾವ ಪರಿಜನನಾದರೂ, ಗೃಹಜನನಾದರೂ ಇದ್ದನೋ, ಅವನೂ ಮನೆಗಳಿಂದ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದನು.

Verse 89

सर्वः श्रिया युतस्तत्र रोगव्याधिविवर्जितः॥ सर्वे च योगिनस्तत्र सर्वे चोत्पलगन्धयः॥

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರೀಸಂಪನ್ನರಾಗಿದ್ದು ರೋಗವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಎಲ್ಲರೂ ನೀಲಕಮಲದಂತೆ ಸುಗಂಧಿತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 90

मोदन्ते तु यथान्यायं प्रसादात्क्षेत्रजान्मम॥ एतत्ते कथितं देवि महाख्यानं महौजसम्

ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪ್ರಸಾದಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವರು ನಿಯಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮಹಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 91

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि यद्वृत्तं सौकरे मम॥ एषा व्युष्टिर्महाभागे क्षेत्रे यत्क्रियते महत्

ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನ ಸೌಕರ, ಅಂದರೆ ವರಾಹರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತೋ ಅದು. ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೆ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯದ ಇದು ವ್ಯುಷ್ಟಿ (ಪ್ರಭಾತ/ಸಮಾಪ್ತಿಯ ತಿರುವು).

Verse 92

स कुलं तारयेत्तूर्णं दश पूर्वान्दशावरान् ॥ न पठेन्मूर्खमध्ये तु पापिष्ठे शास्त्रदूषके

ಅವನು ತನ್ನ ಕುಲವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಹತ್ತು ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಉತ್ತರಜರನ್ನು. ಆದರೆ ಮೂರ್ಖರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಮಹಾಪಾಪಿಯ ಮುಂದೆ, ಪಠಿಸಬಾರದು.

Verse 93

न पठेत्पिशुनानां च एकाकी तु पठेद्गृहे ॥ पठेद्ब्राह्मणमध्ये च ये च वेदविदां वराः

ನಿಂದಕರ ಹಾಗೂ ಚಾಡಿಗಾರರ ನಡುವೆ ಪಠಿಸಬಾರದು; ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಠಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ವೇದವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪಠಿಸಬೇಕು.

Verse 94

वैष्णवानां च पुरतो यै व शास्त्रगुणान्विताः ॥ विशुद्धानां विनीतानां सर्वसंसारमोक्षणम्

ಶಾಸ್ತ್ರಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ವೈಷ್ಣವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಈ ಪಠಣವು, ಶುದ್ಧರೂ ವಿನೀತರೂ ಆದವರಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಸಂಸಾರಬಂಧನದಿಂದ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 95

उवाच मधुरं वाक्यं धर्मकामां वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु सुन्दरि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि

ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸಿದ ವಸುಂಧರೆಯೊಡನೆ ಅವನು ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಸುಂದರಿ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಏನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಕೇಳು.

Verse 96

तिर्यग्योनिविनिर्मुक्ताः श्वेतद्वीपमुपागताः ॥ य एतत्पठते नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः

ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಮದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾದವರು ಶ್ವೇತದ್ವೀಪವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ನಿತ್ಯ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮಾನವನು ಇಂತಹ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 97

प्रणम्य शिरसा भूमौ बद्धाञ्जलिरयाचत ॥ मत्प्रियं यदि कर्त्तव्यमेको मे दीयतां वरः

ಭೂಮಿಗೆ ತಲೆಯಿಟ್ಟು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು—ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ನನಗೆ ಒಂದೇ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.

Verse 98

यावद्भोजनतृप्तान्वा द्विजानिच्छसि तर्पितुम् ॥ सर्वं निजेच्छया पुत्र कर्त्तुमर्हसि साम्प्रतम्

ನೀನು ಭೋಜನದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಬಯಸುವ ಎಷ್ಟೇ ದ್ವಿಜರನ್ನು, ಪುತ್ರನೇ, ಈಗ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದೀಯೆ।

Verse 99

अम्बेति भाषसेऽद्यापि कथमेतद्विचिन्तितम् ॥ स्पृशन्ति तव नार्योऽपि क्रीडमानस्य पुत्रक

ನೀನು ಇನ್ನೂ ‘ಅಂಬೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೀಯೆ—ಇದು ಹೇಗೆ ಯೋಚಿಸಲಾಯಿತು? ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮಗುವೇ, ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 100

एवं चिन्तां समासाद्य मा शुचो जननि क्वचित् ॥ एवं तौ पितरौ श्रुत्वा विस्मयात्पुनरूचतुः

ಇಂತಹ ಚಿಂತೆಯು ಬಂದರೂ, ತಾಯೇ, ನೀನು ಎಂದಿಗೂ ದುಃಖಿಸಬೇಡ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪೋಷಕರು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 101

अथ दीर्घेण कालेन नारायणमुदावहाः ॥ वैशाखस्य तु द्वादश्यां मम क्षेत्रमुपागताः

ನಂತರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಅವರು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿದರು; ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದರು।

Verse 102

गच्छत्येवं स कालो हि मेघदुन्दुभिनादितः॥ ततः शरदनुप्राप्ता अगस्तिरुदितो महान्॥

ಹೀಗೆ ಕಾಲವು ಮೇಘದುಂದುಭಿಯ ನಾದದಂತೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಶರದೃತು ಬರುತ್ತದೆ, ಮಹಾನ್ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 103

तेन दानप्रभावेण विष्णुतोषकरेण च॥ तरन्ति दुस्तरं तात घोरं संसारसागरम्॥

ಆ ದಾನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವ ಆ ಕರ್ಮದಿಂದಲೂ, ಹೇ ತಾತ, ಜನರು ಈ ದುಸ್ತರವಾದ ಭಯಂಕರ ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ।

Verse 104

जातस्तव सुतो मातस्तदेतद्दिनमुत्तमम्॥ अकामान्म्रियमाणस्य वर्षाण्यद्य त्रयोदश॥

ಹೇ ಮಾತೆ, ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಇದೇ ದಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮರಣಿಸುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ ಇಂದು ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳು (ಶೇಷ/ನಿಯತ) ಇವೆ।