HomeUpanishadsAvadhutaVerse 20
Previous Verse
Next Verse

Verse 20

Avadhuta

अहं मनुष्य इत्यादिव्यवहारो विनाप्यमुम् । विपर्यासं चिराभ्यस्तवासनातोऽवकल्पते ॥२०॥

अहम् । मनुष्यः । इति-आदि । व्यवहारः । विना । अपि । अमुम् । विपर्यासम् । चिर-अभ्यस्त-वासना-तः । अवकल्पते ॥२०॥

ahaṃ manuṣya ityādivyavahāro vināpy amum | viparyāsaṃ cirābhyastavāsanāto 'vakalpate ||20||

ಈ ಭ್ರಮೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ‘ನಾನು ಮನುಷ್ಯ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಲೋಕವ್ಯವಹಾರ ಸಾಧ್ಯ; ಏಕೆಂದರೆ ವಿಪರ್ಯಾಸವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಭ್ಯಾಸಗೊಂಡ ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Even without this (error), the conventional usage such as ‘I am a man’ is possible; (for) the inversion arises from long-practiced latent impressions.

Vyavahāra vs pāramārthika; vāsanā (latent tendencies) sustaining viparyayaMahavakya: Clarifies post-realization language: mahāvākya-realization can coexist with empirical ‘I’-talk without reintroducing bondage (indirect relation).AtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka)