Adhyaya 36

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜರು ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವರಾಹಾವತಾರದ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ವಸುಮತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯದೆ ಜೀವಿಗಳ ಭಾರವನ್ನು ಯಾರೂ ಧರಿಸಲಾರರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು ಭಗವಾನ್ ಪಾತಾಳಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಯಜ್ಞಮಯ ವರಾಹದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು, ಅಗ್ನಿಗಳು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞೋಪಕರಣಗಳು ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. ವರಾಹನು ಜಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ರಸಾತಲವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿ, ದಂಷ್ಟ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾನೆ; ಋಷಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಮುದ್ರದ ಕಲರವವನ್ನು ಮಂಗಳಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ಆಹುತಿ-ಸಮಾನ ರೂಪಕಗಳಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅರ್ಜುನನು—ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಏಳು ಪಾತಾಳಗಳ ಕೆಳಗೆ ಅದರ ಆಧಾರವೇನು—ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಾರದ್ವಾಜರು ನಾಡಿಕಾ, ದಿನ, ತಿಂಗಳು, ವರ್ಷ ಮೊದಲಾದ ಕಾಲಮಾನಗಳು, ಯುಗ-ಮನ್ವಂತರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಶ್ವೇತವರಾಹಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮನುವಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಳಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬರ/ತಾಪ, ನಂತರ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಮಳೆ, ಜಗದಾಪ್ಲಾವನ, ವಿಷ್ಣುನಾಭಿಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಯೋಗನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ದೈವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪುನಃಸೃಷ್ಟಿ—ಇವು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಶ್ವೇತ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬಳಿಕ ವೇಂಕಟಾಚಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸ್ವಾಮಿಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಸಮೀಪ ವಾಸಿಸಿದನೆಂದು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ದಿವ್ಯರೂಪ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದರ್ಶನ ದುರ್ಳಭವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಥಾಶ್ರವಣದಿಂದ ಮಾನವರು ಹೇಗೆ ಸಮೀಪಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅರ್ಜುನನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.