Adhyaya 16

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಜಲದಾನ (ಬಾಯಾರಿದವರಿಗೆ ನೀರು ನೀಡುವುದು/ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದು) ಅನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಧರ್ಮಕರ್ಮವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಸೂತರು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೃಷಿತರಿಗೆ ಜಲದಾನವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸುವುದು ದುಷ್ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ವೆಂಕಟಾಚಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಜಲದಾನವು ಬಹುಗುಣ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತಿಹಾಸರೂಪ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ರಾಜ ಹೇಮಾಂಗನು ಗೋদান, ಧನದಾನ, ಯಜ್ಞಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ದಾನಶೀಲನಾಗಿದ್ದರೂ “ನೀರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ” ಎಂದುಕೊಂಡು ಜಲದಾನವನ್ನು ಅಲ್ಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು. ಅವನು ಅಪಾತ್ರರಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿ, ವಿದ್ಯಾವಂತ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಶೀಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದನು—ಪಾತ್ರವಿವೇಕದ ದೋಷ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವನು ಕ್ರಮೇಣ ಹೀನ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹಗೋಧಿಕಾ (ಮನೆಯ ಹಲ್ಲಿ)ಯಾಗಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು. ಒಮ್ಮೆ ಋಷಿ ಶ್ರುತದೇವರು ಬಂದಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜನು ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು. ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆಯ ಪಾದೋದಕದ ಹನಿಗಳು ಹಲ್ಲಿಗೆ ತಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಜಾತಿಸ್ಮರಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಹೇಮಾಂಗನು ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಶ್ರುತದೇವರು—ವೆಂಕಟಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಜಲದಾನ ಮಾಡದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅಪಾತ್ರದಾನವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ವಿವರಿಸಿ, ಪುಣ್ಯಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಜಲಸ್ಪರ್ಶಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣ, ನಂತರ ರಾಜಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಾದ್ರಿಯ ಪಾವನತ್ವ ಮತ್ತು ಜಲದಾನದ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಪ್ರದತ್ವವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ।