Adhyaya 1

ಅಧ್ಯಾಯ 1 ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಶೌನಕಾದಿ ಋಷಿಗಳು ಲೋಕರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಸತ್ರಯಾಗವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ, ಪೌರಾಣಿಕ ಸೂತ ಉಗ್ರಶ್ರವಸನನ್ನು ಸ್ಕಂದಪುರಾಣವನ್ನು ಹೇಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ಕೇಳಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ವ್ಯಾಸನು ಪುರಾತನ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ನಾರದನು ಸುಮೇರುವನ್ನು ಏರಿ, ವಿಶ್ವ-ಪಿಪ್ಪಲ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ದಿವ್ಯ ಮಂಟಪವನ್ನು ಕಂಡು, ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನ, ಋಷಿ-ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತ, ವರಾಹಮುಖ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧರಣಿ (ಭೂದೇವಿ) ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ತಂದು, ವರಾಹನಿಂದ ಆಲಿಂಗನ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ; ತನ್ನ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವರಾಹನು ಅನೇಕ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ದಕ್ಷಿಣದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಭಾಗದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ—ನಾರಾಯಣಾದ್ರಿ/ಶ್ರೀವೇಂಕಟಾಚಲ, ಸುವರ್ಣಮುಖರಿ, ಕಮಲಾಕ್ಷ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ತೀರ್ಥಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿಪುಷ್ಕರಿಣಿಯನ್ನು ಪರಮೋನ್ನತವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳು (ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅರವತ್ತಾರು ಕೋಟಿ’) ಇರುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಜೊತೆಗೆ ಆರು ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಮಾರಧಾರಿಕಾ, ತುಂಬ, ಆಕಾಶಗಂಗಾ, ಪಾಂಡವ, ಪಾಪನಾಶನ ಮತ್ತು ದೇವತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಫಲಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರಣಿಯ ವರಾಹಸ್ತುತಿ, ವರಾಹನು ಧರಣಿಯೊಂದಿಗೆ ವೃಷಭಾಚಲ/ಶೇಷಾಚಲಕ್ಕೆ ಗಮಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವವರಿಗೂ ಶ್ರವಣ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟಫಲ ನೀಡುವ ಫಲಶ್ರುತಿ ಸಹಿತ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.