Adhyaya 3

ಅಧ್ಯಾಯ 3 ನಾರದನ ಸ್ತುತಿ‑ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ತತ್ತ್ವಸಂವಾದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ—ವೇದ‑ಪುರಾಣಗಳು ವಾಸುದೇವನನ್ನು ನಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ‑ನಿಯಂತನೆಂದು ಹಾಡುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತವೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ವಾಸುದೇವನು ತಂದೆಯಾಗಿ ಅಥವಾ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ? ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಉಪದೇಶವೆಂದು ಹೇಳಿ, ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ‘ಸತ್ಯ‑ಜ್ಞಾನ‑ಅನಂತ’, ತ್ರಿಗುಣಾತೀತವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿ, ಅದೇ ದಿವ್ಯ ಪುರುಷನು ಮಹಾಪುರುಷ/ವಾಸುದೇವ/ನಾರಾಯಣ/ವಿಷ್ಣು/ಕೃಷ್ಣ ಎಂಬ ನಾಮರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಏಕ ಪರಮತತ್ತ್ವವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ। ಲೋಕಮರ್ಯಾದೆಯಾಗಿ ದೈವ ಮತ್ತು ಪಿತೃಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು; ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಅಂತಿಮ ಸಮರ್ಪಣೆಯೂ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾದ ಆ ಏಕ ಪ್ರಭುವಿಗೇ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ಎಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ, ಧರ್ಮ್ಯ ಧನಾರ್ಜನೆ, ಕಾಮ್ಯ ಯಜ್ಞಗಳು, ಲೋಕಹಿತ ಕಾರ್ಯಗಳು; ಫಲ ಸ್ವರ್ಗಾದಿ ಸೀಮಿತ, ಪುಣ್ಯಕ್ಷಯವಾದ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಬೇಕು. ನಿವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸ, ಸಂಯಮ, ತಪಸ್ಸು, ಬ್ರಹ್ಮ‑ಯೋಗ‑ಜ್ಞಾನ‑ಜಪ ಯಜ್ಞಗಳು; ಇವುಗಳಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಾತೀತ ಲೋಕಗಳು ದೊರಕಿದರೂ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳೂ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ। ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಣಯ—ಗುಣಾಧೀನ ಕರ್ಮವೂ ‘ವಿಷ್ಣು‑ಸಂಬಂಧ’ದಿಂದ, ಅಂದರೆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ನಿರ್ಗುಣವಾಗಿ ಅಕ್ಷಯ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ದಾಮವನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಉದಾಹರಣೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು; ನಿವೃತ್ತಿಯ ಉದಾಹರಣೆ ಸನಕಾದಿ ಮತ್ತು ನೈಷ್ಠಿಕ ಮುನಿಗಳು—ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅದೇ ಏಕ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯವೂ ಮಹತ್ತರ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಏಕಾಂತ ಭಕ್ತರು ದಿವ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೆ ನಿಜ ಸಂಬಂಧ ಸಂಸಾರಬಂಧನವನ್ನು ತಡೆದು ಕರ್ಮಯೋಗ‑ಜ್ಞಾನಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ನೀಡುತ್ತದೆ।