Adhyaya 87

Verse 1

ईश्वर उवाच । एवं कृत्वा नरो यात्रां सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । ततो गच्छेन्महादेवि रुद्रानेकादश क्रमात्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 2

प्रभासक्षेत्रमध्यस्थान्महापातकनाशनान् । यदेकादशधा पापमर्जितं मनुजैः पृथक्

ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಕರು (ತೀರ್ಥ/ದೇವರುಗಳು) ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪಾಪವು যেন ಏಕಾದಶ ವಿಧವಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 3

तदेकादशरुद्राणां पूजनात्क्षयमेष्यति । संक्रांतावयने वापि चंद्रसूर्यग्रहेऽथवा

ಆ (ಸಂಚಿತ ಪಾಪ) ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ—ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ, ಅಯನಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ/ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ.

Verse 4

अन्यासु पुण्यतिथिषु सम्यग्भावेन भावितः । पूजयेदानुपूर्व्येण रुद्रैकादशकं क्रमात्

ಇತರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸಮ್ಯಕ್ ಭಾವದಿಂದ ಭಾವಿತನಾಗಿ, ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 5

तेषां नामानि वक्ष्यामि यान्यतीतानि मे पुरा । आद्ये कृतयुगे तानि शृणु देवि यथार्थतः

ಅವರ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಅವು ಪುರಾತನ ಅತೀತದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಂದಲೇ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದವು. ದೇವಿ, ಆದ್ಯ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ನಾಮಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳು।

Verse 6

अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोऽथ रैवतः । हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः । वृषाकपिश्च शंभुश्च कपर्दी चापराजितः

ಅಜೈಕಪಾದ, ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ರೈವತ; ಹರ, ಬಹುರೂಪ; ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ಸುರೇಶ್ವರ; ವೃಷಾಕಪಿ, ಶಂಭು; ಕಪರ್ದೀ, ಅಪರಾಜಿತ—ಇವೇ (ಅವರ) ನಾಮಗಳು।

Verse 7

आदौ कृतयुगे देवि त्रेतायां द्वापरेऽपि च । कलौ युगे तु संप्राप्ते जातं नामांतरं पुनः

ದೇವಿ, ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲೂ, ತ್ರೇತಾ ಮತ್ತು ದ್ವಾಪರದಲ್ಲೂ ಇದೇ ನಾಮಗಳು ಇದ್ದವು; ಆದರೆ ಕಲಿಯುಗ ಬಂದಾಗ ಮತ್ತೆ ನಾಮಾಂತರವು ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 8

एकादशधा रुद्राणां तानि ते वच्मि सांप्रतम् । भूतेशो नीलरुद्रश्च कपाली वृषवाहनः

ಈಗ ರುದ್ರರ ಏಕಾದಶ ವಿಭಾಗದ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಭೂತೇಶ, ನೀಲರುದ್ರ, ಕಪಾಲೀ, ವೃಷವಾಹನ।

Verse 9

त्र्यंबको घोरनामा च महाकालोऽथ भैरवः । मृत्युंजयोऽथ कामेशो योगेश इति कीर्तितः । एकादशैते रुद्रास्ते कथिताः क्रमशः प्रिये

ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ಘೋರನಾಮ, ಮಹಾಕಾಲ ಮತ್ತು ಭೈರವ; ಹಾಗೆಯೇ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ, ಕಾಮೇಶ ಮತ್ತು ಯೋಗೇಶ—ಎಂದು ಅವರು ಕೀರ್ತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಿಯೆ, ಇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರು.

Verse 10

अनादिनिधना देवि भेदभिन्नास्तु ते पृथक् । एकादशस्वरूपेण पृथङ्नामप्रभेदतः

ದೇವಿ, ಅವರು ಅನಾದಿ-ನಿಧನರು; ಆದರೂ ಭೇದಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಏಕಾದಶ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಭಿನ್ನ ನಾಮಭೇದಗಳಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 11

देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि लिंगैकादशकक्रमम् । स्थानसीमाप्रभेदेन माहात्म्योत्पत्तिकारणैः

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಭಗವನ್, ಏಕಾದಶ ಲಿಂಗಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ; ಸ್ಥಳ-ಸೀಮೆಗಳ ಭೇದಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಕಾರಣಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿರಿ.

Verse 12

कथं पूज्यानि तानीश के मंत्राः को विधिः स्मृतः । कस्मिन्पर्वणि काले वा सर्वं विस्तरतो वद

ಹೇ ಈಶ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು? ಯಾವ ಮಂತ್ರಗಳು, ಯಾವ ವಿಧಿ ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ? ಯಾವ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 13

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यं पापनाशनम् । सोमनाथादितः कृत्वा सिद्धिनाथादिकारणम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವಿ, ಕೇಳು; ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ಒಂದು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು. ಸೋಮನಾಥನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಸಿದ್ಧಿನಾಥಾದಿ ಕಾರಣತತ್ತ್ವದೊಂದಿಗೆ.

Verse 14

यच्छ्रुत्वा मुच्यते जंतुः पातकैः पूर्वसंचितैः । ये चैकादश रुद्रा वै तव प्रोक्ता मया प्रिये

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜೀವನು ಪೂರ್ವಸಂಚಿತ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯೆ, ಆ ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 15

दश ते वायवः प्रोक्ता आत्मा चैकादशः स्मृतः । तेषां नामानि वक्ष्यामि वायूनां शृणु मे क्रमात्

ಹತ್ತು ವಾಯುಗಳು (ಪ್ರಾಣವಾಯುಗಳು) ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಆತ್ಮನು ಹನ್ನೊಂದನೆಯದಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಅವುಗಳ ನಾಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಯುಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 16

प्राणोऽपानः समानश्च ह्युदानो व्यान एव च । नागश्च कूर्मः कृकलो देवदत्तो धनंजयः

ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ, ವ್ಯಾನ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗ, ಕೂರ್ಮ, ಕೃಕಲ, ದೇವದತ್ತ, ಧನಂಜಯ.

Verse 17

आत्मा चेति क्रमाज्ज्ञेया रुद्राधिपतयः क्रमात् । तेषां यात्रां क्रमाद्वक्ष्ये सर्वप्राणिहिताय वै

ಮುಂದೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ಆತ್ಮ’ವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ರುದ್ರರೂಪ ಅಧಿಪತಿಗಳನ್ನೂ. ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಯಾತ್ರಾಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾನು ವರ್ಣಿಸುವೆನು.

Verse 18

रुद्राणामादिदेवोऽसौ पूर्वं सोमेश्वरः प्रिये । भूतेश्वरेति नाम्ना वै पूजयेत्तं विधानतः

ಪ್ರಿಯೆ, ಅವನು ರುದ್ರರಲ್ಲಿ ಆದಿದೇವನು; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ‘ಸೋಮೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ‘ಭೂತೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 19

राजोपचारयोगेन श्रद्धापूतेन चेतसा । पंचामृतेन संस्नाप्य सद्योजातेन पूजयेत्

ರಾಜೋಪಚಾರಗಳಿಂದ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಚಿತ್ತದಿಂದ, ಪಂಚಾಮೃತದಿಂದ (ಲಿಂಗಕ್ಕೆ) ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಸದ್ಯೋಜಾತ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 20

पुष्पैर्मनोहरैर्भक्त्या ध्यात्वा देवं सदाशिवम् । त्रिभिः प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं प्रणिपत्य च

ಮನೋಹರ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿ, ದೇವ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಮೂರು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 21

रुद्रैकादशयात्रार्थी निर्विघ्नार्थं व्रजेत्ततः । भूतेश्वरेति यन्नाम प्रोक्तं तत्ते ब्रवीम्यहम्

ಏಕಾದಶ ರುದ್ರಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ನಿರ್ವಿಘ್ನಾರ್ಥವಾಗಿ ನಂತರ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು। ‘ಭೂತೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ನಾಮವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 22

महदादि विशेषांतं भूतजालं यदीरितम् । पंचविंशति संख्याकं तेषामीशो यतः स्मृतः

ಮಹತ್‌ನಿಂದ ವಿಶೇಷ (ತನ್ಮಾತ್ರ/ಭೂತ) ತನಕ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ತತ್ತ್ವಸಮೂಹವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಂಖ್ಯೆಯದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಈಶ್ವರನೆಂದು ಅವನು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ।

Verse 23

तेन भूतेश्वरेत्युक्तं नाम तस्य पुरा किल । पंचविंशतितत्त्वानि ज्ञात्वा मुक्तिमवाप्नुयात्

ಆದ್ದರಿಂದ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅವನ ನಾಮ ‘ಭೂತೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು। ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು।

Verse 24

भूतेशरुद्रं संपूज्य गच्छेद्वै मुक्तिमव्ययाम् । इति संक्षेपतः प्रोक्तमादि रुद्रस्य कीर्तनम् । कीर्तनीयं द्विजातीनां कीर्तितं पुण्यवर्द्धनम्

ಭೂತೇಶ್ವರ-ರುದ್ರನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜಿಸಿದವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವ್ಯಯವಾದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಆದಿ-ರುದ್ರನ ಕೀರ್ತನೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ದ್ವಿಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಕೀರ್ತನೀಯ; ಕೀರ್ತಿಸಿದರೆ ಪುಣ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 87

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये भूतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೆಯ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ಏಕಾದಶರುದ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಗಳೊಳಗಿನ ‘ಭೂತೇಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಎಂಭತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.