
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿ “ಚಕ್ರತೀರ್ಥ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ, ಅದರ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಫಲಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈಶ್ವರನು ದೇವ–ಅಸುರ ಯುದ್ಧದ ಪೌರಾಣಿಕ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ರಕ್ತಲಿಪ್ತವಾದ ಸುದರ್ಶನಚಕ್ರವನ್ನು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯಿದನೋ, ಆ ಸ್ಥಳವೇ ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಚಕ್ರತೀರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಪತೀರ್ಥಗಳ ನಿವಾಸವಿದೆ ಎಂದು, ಏಕಾದಶಿ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯ/ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಹಿಮೆ ಇರುವುದೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಸಮಗ್ರ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ದಾನ ಅಪರಿಮಿತ ಫಲದಾಯಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಿಶ್ಚಿತ ಪರಿಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿಷ್ಣುಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿ, ಕಲ್ಪಭೇದದಿಂದ ಕೋಟಿತೀರ್ಥ, ಶ್ರೀನಿಧಾನ, ಶತಧಾರಾ, ಚಕ್ರತೀರ್ಥ ಇತ್ಯಾದಿ ನಾಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಪಸ್ಸು, ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ಹೋಮ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಸ್ವರೂಪ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗಿಂತ ಅನೇಕಗುಣ ಪುಣ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪಾಪನಾಶಕ, ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಕರ ತೀರ್ಥ; ಕಠಿನ ಜನ್ಮಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉದ್ಧಾರಕ; ಇಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
। देव्युवाच । चक्रतीर्थेति किं नाम त्वया प्रोक्तं वृषध्वज । कुत्र तिष्ठति तत्तीर्थं किं प्रभावं वदस्व मे
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ವೃಷಧ್ವಜ! ನೀವು ‘ಚಕ್ರತೀರ್ಥ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದಿರಿ; ಅದರ ನಾಮವೇನು? ಆ ತೀರ್ಥವು ಎಲ್ಲಿದೆ, ಅದರ ಪ್ರಭಾವವೇನು? ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ.
Verse 2
ईश्वर उवाच । पुरा देवासुरे युद्धे हत्वा दैत्याञ्जनार्द्दनः । चक्रं प्रक्षालयामास तत्र वै रक्तरंजितम्
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು— ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ರಕ್ತದಿಂದ ರಂಜಿತವಾದ ತನ್ನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯಿದನು.
Verse 3
अष्टकोटिसुतीर्थानि तत्रानीय स्वयं हरिः । तीर्थे प्रकल्पयामास शुद्धिं कृत्वा सुदर्शने । तीर्थस्य चक्रे नामापि चकतीर्थमिति श्रुतम्
ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಕೋಟಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ತಂದು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಆ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ‘ಚಕ್ರತೀರ್ಥ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನೂ ನೀಡಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು.
Verse 4
अष्टायुतानि तीर्थानामष्टौ कोट्यस्तथैव च । तत्र संति महादेवि चक्रतीर्थे न संशयः
ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಚಕ್ರತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳ ಎಂಟು ಅಯುತಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಟು ಕೋಟಿಗಳೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 5
यस्तत्र कुरुते स्नानमेकचित्तो नरोत्तमः । सर्वतीर्थाभिषेकस्य स प्राप्नोत्यखिलं फलम्
ಹೇ ನರೋತ್ತಮ! ಅಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು, ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಾಭಿಷೇಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 6
तीर्थानामष्टकोटिस्तु निवसंति वरानने । एकादश्यां विशेषेण चन्द्रसूर्यग्रहे तथा
ಹೇ ವರಾನನೆ! ಅಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳ ಎಂಟು ಕೋಟಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ.
Verse 7
तत्र स्नात्वा महादेवि यज्ञकोटिफलं लभेत् । तस्यैव कल्पनामानि शृणु ते कथयाम्यहम्
ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಕೋಟಿ ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈಗ ಅದೇ ತೀರ್ಥದ ಕಲ್ಪಾನುಸಾರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
Verse 8
कोटितीर्थं पूर्वकल्पे श्रीनिधानं द्वितीयके । तृतीये शतधारं च चक्रतीर्थं चतुर्थके
ಪೂರ್ವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಅದು ‘ಕೋಟಿತೀರ್ಥ’, ಎರಡನೇಯಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀನಿಧಾನ’; ಮೂರನೇಯಲ್ಲಿ ‘ಶತಧಾರಾ’ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇಯಲ್ಲಿ ‘ಚಕ್ರತೀರ್ಥ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
Verse 9
एवं ते कल्पनामानि ह्यतीतान्यखिलानि वै । कथितान्येवमन्यानि ज्ञेयानि विबुधैः क्रमात्
ಹೀಗೆ ಅತೀತ ಕಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪನಾಮಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಉಳಿದ ನಾಮಗಳನ್ನೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 10
तत्र यद्दीयते दानं तस्य संख्या न विद्यते । अर्द्धक्रोशप्रमाणं हि विष्णुक्षेत्रं प्रकीर्त्तितम्
ಅಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ದಾನಕ್ಕೆ ಲೆಕ್ಕವೇ ಇಲ್ಲ; ಆ ವಿಷ್ಣುಕ್ಷೇತ್ರವು ಅರ್ಧಕ್ರೋಶ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ।
Verse 11
ब्रह्महत्या नोपसर्पेत्सत्यमेतन्मयोदितम् । मासोपवासी तत्क्षेत्रे अग्निहोत्री यतव्रतः
ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪವು ಅಲ್ಲಿ ಸಮೀಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಇದು ನಾನು ಹೇಳುವ ಸತ್ಯ; ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಸೋಪವಾಸಿ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ, ನಿಯಮವ್ರತಧಾರಿ—
Verse 12
स्वाध्यायी यज्ञयाजी च तपश्चांद्रायणा दिकम् । तिलोदकं पितॄणां च श्राद्धं च विधिपूर्वकम्
ಅವನು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಯಜ್ಞಯಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತಿಲೋದಕ ಅರ್ಪಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 13
एकरात्रं त्रिरात्रं वा कृच्छ्रं सांतपनं तथा । मासोपवासं तच्चैव अन्यद्वा पुण्यकर्म तत्
ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸ, ಕೃಚ್ಛ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂತಪನ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು, ಅಥವಾ ಮಾಸೋಪವಾಸ—ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮ—(ಅಲ್ಲಿ) ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 14
दैत्यारिक्षेत्रमासाद्य यत्किंचित्कुरुते नरः । अन्यक्षेत्रात्कोटिगुणं पुण्यं भूयान्न संशयः
ದೈತ್ಯಾರಿ-ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿ ಮನುಷ್ಯನು ಏನಾದರೂ—ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ—ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಕೋಟಿ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 15
सुदर्शने वरे तीर्थे गोदानं तत्र दापयेत् । सम्यग्यात्राफलप्रेप्सुः सर्वपापविशुद्धये
ಸುದರ್ಶನವೆಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಯಾತ್ರೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸಿ ಸರ್ವಪಾಪಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುವವನು ಅಲ್ಲಿ ಗೋಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು।
Verse 16
चंडालः श्वपचो वाऽपि तिर्यग्योनिगतस्तथा । तस्मिंस्तीर्थे मृतः सम्यगाच्युतं लोकमाप्नुयात्
ಚಾಂಡಾಲನಾಗಲಿ, ಶ್ವಪಚನಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನಾಗಲಿ—ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೆ ಅಚ್ಯುತನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 17
इति संक्षेपतः प्रोक्तं चक्रतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं सर्वपापघ्नं सर्वकामफलप्रदम्
ಇಂತೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಚಕ್ರತೀರ್ಥದ ಉದ್ಭವ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವು ಸರ್ವಪಾಪಘ್ನವೂ ಸರ್ವಕಾಮಫಲಪ್ರದವೂ ಆಗಿದೆ।
Verse 82
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दैत्यसूदन माहात्म्यप्रसंगेन चक्रतीर्थोत्पत्तिवृत्तान्तमाहात्म्यवर्णनंनाम द्व्यशीतितमोऽध्यायः
ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಪ್ತಮ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ, ದೈತ್ಯಸೂದನಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ‘ಚಕ್ರತೀರ್ಥೋತ್ಪತ್ತಿವೃತ್ತಾಂತಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಎಂಭತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।