Adhyaya 37

Verse 1

देव्युवाच । किमर्थं कंकणं देव क्षिप्यते लवणांभसि । तस्या पुण्यं न पूर्वोक्तं यथावद्वक्तुमर्हसि

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ದೇವ, ಕಂಕಣವನ್ನು ಉಪ್ಪು ಸಮುದ್ರಜಲದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ? ಅದರ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ತತ್ತ್ವತಃ ವಿವರಿಸಿರಿ।

Verse 2

के मंत्राः किं विधानं तत्कस्मिन्काले महत्फलम् । किं पुराभूच्च तद्वृत्तं भगवन्कंकणाश्रितम्

ಯಾವ ಮಂತ್ರಗಳು, ಯಾವ ವಿಧಿ, ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಮಹಾಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆಯೇ, ಹೇ ಭಗವನ್, ಆ ಕಂಕಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತವೇನು?

Verse 3

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महीपालो बृहद्रथ इति श्रुतः । तस्य भार्याऽभवत्साध्वी नाम्ना चेंदुमती प्रिया

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೃಹದ್ರಥನೆಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹೀಪಾಲ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಇಂದుమತೀ ಎಂಬ ಸಾಧ್ವಿ, ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 4

न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च किंनरी । तादृग्रूपा महादेवि यादृशी सा सुमध्यमा

ಅವಳು ದೇವಿಯಲ್ಲ, ಗಂಧರ್ವಕನ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಆಸುರಿಯಲ್ಲ, ಕಿನ್ನರಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಆದರೂ, ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ಆ ಸುಮಧ್ಯಮೆಗೆ ಅವರಂತೆಯೇ ಅಪೂರ್ವ ಸೌಂದರ್ಯವಿತ್ತು.

Verse 5

शीलरूपगुणोपेता नित्यं सा तु पतिवता । सर्वयोषिद्गुणैर्युक्ता यथा साध्वी ह्यरुन्धती

ಶೀಲ, ರೂಪ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದ ಅವಳು ಸದಾ ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸರ್ವ ಸದುಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವಳು ಸಾಧ್ವಿ ಅರುಂಧತಿಯಂತಿದ್ದಳು.

Verse 6

प्रधान हस्रस्य सौभाग्यमदगर्विता । न विना स तया रेमे मुहूर्त्तमपि पार्थिवः

ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಮದದಿಂದ ಗರ್ವಿತಳಾಗಿ ಅವಳು ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ರಾಜನು ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತವೂ ರಮಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 7

एकदा तस्यराजर्षेरर्द्धासनगता सती । यावत्तिष्ठति राजेंद्रमृषिस्तावदुपागतः । कण्वो नाम महातेजास्तपस्वी वेदपारगः

ಒಮ್ಮೆ ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯ ಸತೀ ರಾಣಿ ಅರ್ಧಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಣ್ವನೆಂಬ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ತಪಸ್ವಿ, ವೇದಪಾರಂಗತರು.

Verse 8

तमागतमथो दृष्ट्वा सहसोत्थाय पार्थिवः । पूजां कृत्वा यथान्यायं दत्त्वा चार्घ्यमनुत्तमम्

ಅವರು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ರಾಜನು ತಕ್ಷಣವೇ ಎದ್ದು ನಿಂತನು. ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 9

सुखासीनं ततो मत्वा विश्रांतं मुनिपुंगवम् । आपृच्छत्कुशलं राजा स सर्वं चान्वमोदयत्

ನಂತರ ಮುನಿಪುಂಗವನು ಸುಖಾಸೀನನಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು ರಾಜನು ಅವರ ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು; ಆ ಋಷಿಯು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಿದನು.

Verse 10

ततो धर्मकथां चक्रे स ऋषिर्नृपसन्निधौ

ನಂತರ ಆ ಋಷಿಯು ರಾಜನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 11

ततः कथावसाने सा भार्या तस्य महीपतेः । अब्रवीदमृतं वाक्यं कृतांजलिपुटा सती

ನಂತರ ಕಥಾವಸಾನವಾದ ಮೇಲೆ ಆ ಮಹೀಪತಿಯ ಸತೀ ಪತ್ನಿಯು ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಅಮೃತಸಮಾನವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 12

इन्दुमत्युवाच । त्वं वेत्सि भगवन्सर्वमतीतानागतं विभो । पृच्छे त्वां कौतुकाविष्टा तस्मात्त्वं क्षंतुमर्हसि

ಇಂದುಮತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ಹೇ ವಿಭೋ! ನೀವು ಭೂತಭವಿಷ್ಯ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರುವಿರಿ. ನಾನು ಕೌತುಕಾವಿಷ್ಟಳಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಕ್ಷಮಿಸಿರಿ.

Verse 13

अन्यदेहोद्भवं कर्म मम सर्वं प्रकीर्त्तय । ईदृशं मम सौभाग्यं पतिर्देवसुतोपमः

ನನ್ನ ಪೂರ್ವದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿರಿ. ದೇವಪುತ್ರನಂತೆ ಇರುವ ಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇಂತಹ ಸೌಭಾಗ್ಯ ನನಗೆ ಹೇಗೆ ದೊರಕಿತು?

Verse 14

सौभाग्यं पतिदेवत्वं शीलं त्रैलोक्यविश्रुतम् । किं प्रभावो व्रतस्यैष उताहोपोषितस्य वा

ಈ ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಪತಿಯನ್ನು ದೇವನಂತೆ ಪೂಜಿಸುವ ಭಾವ, ತ್ರಿಲೋಕವಿಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಶೀಲ—ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? ಇದು ವ್ರತದ ಪ್ರಭಾವವೇ, ಅಥವಾ ಉಪವಾಸದ ಫಲವೇ?

Verse 15

दानस्य वा मुनिश्रेष्ठ यन्मे सौभाग्यमुत्तमम् । वशो राजा महाबाहुर्मम वाक्यानुगः सदा

ಅಥವಾ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ದಾನದ ಫಲದಿಂದಲೇ ನನಗೆ ಈ ಉತ್ತಮ ಸೌಭಾಗ್ಯ ದೊರೆತಿದೆಯೇ—ಮಹಾಬಾಹು ರಾಜನು ಸದಾ ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದು ನನ್ನ ವಚನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ?

Verse 16

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ; ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಕುತೂಹಲ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿದೆ.

Verse 17

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ध्यात्वा च सुचिरं मुनिः । अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं कण्वो वेदविदां वरः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಯು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು; ನಂತರ ವೇದವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕಣ್ವನು ನಗುತ್ತಾ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 18

कण्व उवाच । शृणु राज्ञि प्रवक्ष्यामि अन्यदेहोद्भवं तव । न रोषश्च त्वया कार्यो लज्जा वापि सुमध्यमे

ಕಣ್ವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಣಿ, ಕೇಳು; ನಿನ್ನ ಪೂರ್ವದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು. ಹೇ ಸುಮಧ್ಯಮೆ, ನೀನು ಕೋಪಿಸಬೇಡ, ಲಜ್ಜಿಸಬೇಡ.

Verse 19

त्वमासीदन्यदेहे तु आभीरी पंचभर्तृका । सौराष्ट्रविषये हीना देवं सोमेश्वरं गता

ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೀನು ಐದು ಗಂಡರಿರುವ ಆಭೀರೀ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿದ್ದೆ. ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೀನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನೀನು ದೇವ ಸೋಮೇಶ್ವರ (ಸೋಮನಾಥ)ನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದೆಯೆ.

Verse 20

ततः स्नातुं प्रविष्टा च सागरे लवणांभसि । हता कल्लोलमालाभिर्विह्वलत्वमुपागता

ನಂತರ ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವಳು ಲವಣಜಲದ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು. ಅಲೆಗಳ ಸರಮಾಲೆಯ ಆಘಾತಗಳಿಂದ ಅವಳು ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ವಿಹ್ವಳಳಾದಳು.

Verse 21

तव हस्ताच्च्युतं तत्र हैमं कंकणमेव च । नष्टं समुद्रसलिले पश्चात्तापस्तु ते स्थितः

ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಬಂಗಾರದ ಕಂಕಣ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದು ಸಮುದ್ರಜಲದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ನಂತರ ನಿನಗೆ ಗಾಢವಾದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 22

अथ कालेन महता पंचत्वं त्वमुपागता । दशार्णाधिपतेर्गेहे ततो जातासि सुन्दरि

ನಂತರ ಬಹುಕಾಲವಾದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತದನಂತರ, ಹೇ ಸುಂದರಿ, ನೀನು ದಶಾರ್ಣಾಧಿಪತಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದೆಯೆ.

Verse 23

बृहद्रथेन चोढासि कंकणस्य प्रभा वतः । न व्रतं न तपो दानं त्वया चीर्णं पुरा शुभे

ಹೇ ಶುಭೇ! ನೀನು ಬೃಹದ್ರಥನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹಿತಳಾದುದು ಆ ಕಂಕಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನೀನು ವ್ರತವೂ, ತಪಸ್ಸೂ, ದಾನವೂ ಯಾವುದನ್ನೂ ಆಚರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

Verse 24

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । तच्छ्रुत्वा सा विशालाक्षी त्रपयाऽधो मुखी तथा । आसीत्तूष्णीं तदा देवी श्रुत्वा वाक्यं च तादृशम्

‘ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಏನು ಕೇಳಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು.’ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಮುಖ ತಗ್ಗಿಸಿದಳು; ಅಂಥ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಣಿದೇವಿ ಆಗ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 25

एवं निवेद्य स मुनी राजपत्नीं वरानने । जगाम भवनं स्वं च आमंत्र्य वसुधाधिपम्

ಈ ರೀತಿ ವರಾನನೆಯಾದ ರಾಜಪತ್ನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿ, ಮುನಿಯು ವಸುಧಾಧಿಪ (ರಾಜ)ನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 26

ज्ञात्वा फलं कंकणस्य मुनेस्तस्य प्रभावतः । गत्वा सोमेश्वरं देवं स्नात्वा च लवणांभसि

ಆ ಮುನಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕಂಕಣದ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವಳು ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಲವಣಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳು.

Verse 27

प्राक्षिपत्कंकणं तत्र प्रतिवर्षं महाप्रभे । ततो देवत्वमापन्ना प्रभावात्तस्य भामिनि

ಅಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಭೇ, ಅವಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆ ಕಂಕಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೇ ಭಾಮಿನಿ, ಅದರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವಳು ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಳು.

Verse 28

ईश्वर उवाच । एष प्रभावः सुमहान्कंकणस्य प्रकीर्तितः । सर्वकामप्रदो देवि सर्वपापप्रणाशनः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಕಂಕಣದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾನ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದವೂ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶಕವೂ ಆಗಿದೆ।

Verse 37

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये कंकणमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೇ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಮೊದಲ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಸೋಮೇಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಕಂಕಣಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಮೂವತ್ತೇಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।