Adhyaya 304

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गंगां त्रिपथगामिनीम् । संगालेशादथैशान्यां धनुषां सप्तके स्थिताम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ, ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ತ್ರಿಪಥಗಾಮಿನಿಯಾದ ಗಂಗೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಅವಳು ಸಂಗಾಲೇಶದಿಂದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಏಳು ಧನುಸ್ಸಿನ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 2

तस्यां त्रिनेत्रा मत्स्याः स्युर्नित्यमांभसिकाः प्रिये । कलौयुगेऽपि दृश्यंते सत्यंसत्यं मयोदितम्

ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ಆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಮೀನುಗಳು ಇವೆ; ಅವು ಸದಾ ನೀರಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅವು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ—ಇದು ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯ, ನಾನು ಹೇಳಿದದೇ.

Verse 3

तस्यां स्नात्वा महादेवि मुच्यते पञ्चपातकैः

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಪಂಚ ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 4

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मिता गिरिजा सती । उवाच तं द्विजश्रेष्ठाः प्रचलच्चंद्रशेखरम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಗಿರಿಜಾ ಸತೀ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡಳು. ನಂತರ ಜಟೆಗಳು ಚಲಿಸುವ ಚಂದ್ರಶೇಖರನಾದ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 5

पार्वत्युवाच । कथं तत्र समायाता गंगा त्रिपथगामिनी । कथं त्रिनेत्राः संजाता मत्स्या आंभसिकाः शिव

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ತ್ರಿಪಥಗಾಮಿನಿಯಾದ ಗಂಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬಂದಳು? ಹೇ ಶಿವ, ಜಲಚರ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಮತ್ಸ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದವು?

Verse 6

एतद्विस्तरतो ब्रूहि यद्यहं ते प्रिया विभो

ಹೇ ವಿಭೋ! ನಾನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದರೆ, ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 7

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यदि पृच्छसि मां शुभे । आस्तिकाः श्रद्दधानाश्च भवंतीति मतिर्मम

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಳು; ಹೇ ಶುಭೆ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಆಸ್ತಿಕಳೂ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತಳೂ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಮತಿ.

Verse 8

यदा शप्तो महादेवो ह्यज्ञानतिमिरावृतैः । ऋषिभिः कोपयुक्तैश्च कस्मिंश्चित्कारणांतरे

ಒಮ್ಮೆ ಯಾವುದೋ ವಿಶೇಷ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ, ಅಜ್ಞಾನತಿಮಿರದಿಂದ ಆವೃತರೂ ಕ್ರೋಧಯುಕ್ತರೂ ಆದ ಋಷಿಗಳು ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತರು।

Verse 9

तदा ते मुनयः सर्वे शप्तं ज्ञात्वा महेश्वरम् । निरानंदं जगत्सर्वं दृष्ट्वा चात्मानमेव च

ಆಗ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಮಹೇಶ್ವರನು ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿರಾನಂದವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತಮ್ಮದೇ ದೋಷವನ್ನು ಅರಿತು ದುಃಖಿತರಾದರು।

Verse 10

आराध्य परमेशानं दधतं गजरूपकम् । उन्नतं स्थानमानीय सानंदं चक्रिरे द्विजाः

ಗಜರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಪರಮೇಶಾನನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ದ್ವಿಜರು ಅವನನ್ನು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾನಂದಮಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು।

Verse 11

ततः प्रभृति सर्वे ते शिवद्रोहकरं परम् । आत्मानं मेनिरे नित्यं प्रसन्नेऽपि महेश्वरे

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ, ಮಹೇಶ್ವರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದರೂ ಸಹ, ತಾವು ಶಿವದ್ರೋಹವೆಂಬ ಪರಮ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಮಾಡಿದವರೇ ಎಂದು ನಿತ್ಯವೂ ತಮ್ಮನ್ನೇ ಭಾವಿಸಿದರು।

Verse 12

महोदयान्महातीर्थं सर्व आगत्य सत्वरम् । तपस्तेपुर्महाघोरं संगालेश्वरसन्निधौ

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತ್ವರೆಯಿಂದ ‘ಮಹೋದಯಾ’ ಎಂಬ ಮಹಾತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಸಂಗಾಲೇಶ್ವರನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು।

Verse 13

संगालेश्वरनामानं सर्वे पूज्य यथाविधि । भृगुरत्रिस्तथा मंकिः कश्यपः कण्व एव च

ಅವರೆಲ್ಲರೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ‘ಸಂಗಾಲೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯನಾದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು—ಭೃಗು, ಅತ್ರಿ, ಮಂಕಿ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಕಣ್ವ ಸಹ।

Verse 14

गौतमः कौशिकश्चैव कुशिकश्च महातपाः । शूकरोऽथ भरद्वाजो भार्गविश्च महातपाः

ಗೌತಮ, ಕೌಶಿಕ ಮತ್ತು ಕುಶಿಕ—ಮಹಾತಪಸ್ವಿಗಳು—ಹಾಗೆಯೇ ಶೂಕರ, ಭರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ಭಾರ್ಗವಿಯೂ, ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಗಳು (ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು)।

Verse 15

जातूकर्ण्यो वसिष्ठश्च सावर्णिश्च पराशरः । शांडिल्यश्च पुलस्त्यश्च वत्सश्चैव महातपाः

ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯ, ವಸಿಷ್ಠ, ಸಾವರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಪರಾಶರ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಂಡಿಲ್ಯ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ವತ್ಸ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಗಳು (ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು)।

Verse 16

एते चान्ये च बहवो ह्यसंख्याता महर्षयः

ಇವರಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು—ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇದ್ದರು।

Verse 17

संगालेश्वरमासाद्य प्रभासे पापनाशने । तपः कुर्वंति सततं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्

ಪಾಪನಾಶಕ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಗಾಲೇಶ್ವರನನ್ನು ಸೇರಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅವರು ನಿರಂತರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 18

ततः कालेन महता ते सर्वे मुनिपुंगवाः । ध्यानात्त्रिलोचनस्यैव अदृष्टे तु महेश्वरे

ಅನಂತರ ಮಹಾಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಆ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಪುಂಗವರು—ಮಹೇಶ್ವರನು ಇನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗದಿದ್ದರೂ—ಕೇವಲ ತ್ರಿಲೋಚನನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅದ್ಭುತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 19

त्रिनेत्रत्वमनुप्राप्तास्तपोनिष्ठास्तपोधनाः । परस्परं वीक्षमाणास्त्रिनेत्रस्याभिशंकया

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯುಳ್ಳ, ತಪೋಧನರಾದ ಅವರು ತ್ರಿನೇತ್ರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು; ಪರಸ್ಪರ ನೋಡುತ್ತಾ ‘ನಾವು ತ್ರಿನೇತ್ರನಂತಾಗಿದ್ದೇವೇ?’ ಎಂದು ಸಂಶಯಿಸಿದರು।

Verse 20

स्तुवंति विविधैः स्तोत्रैर्मन्यमाना महेश्वरम् । ज्ञात्वा ध्यानेन देवस्य त्रिनेत्रत्वमुपागताः

ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಹೇಶ್ವರನ ಕೃಪೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ದೇವನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ತ್ರಿನೇತ್ರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡರು।

Verse 21

चकुरुग्रं तपस्ते तु पूजां देवस्य शूलिनः । तेषु वै तप्यमानेषु कृपाविष्टो महेश्वरः

ಅವರು ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಶೂಲಧಾರಿ ದೇವನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು; ಅವರು ತಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ ಮಹೇಶ್ವರನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದನು।

Verse 22

उवाच तान्मुनीन्सर्वाञ्छृणुध्वं वरमुत्तमम् । प्रसन्नोऽहं मुनिश्रेष्ठास्तपसा पूजयापि च

ಮಹೇಶ್ವರನು ಆ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಉತ್ತಮ ವರವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಿಮ್ಮ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಪೂಜೆಯಿಂದಲೂ ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 23

ऋषय ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश वरं नो दातुमर्हसि । गंगामानय वेगेन ह्यभिषेकाय नो हर

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರಾ! ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದು ನಮಗೆ ವರ ನೀಡಲು ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಮನಸಿಟ್ಟರೆ, ಹೇ ಹರಾ! ನಮ್ಮ ಅಭಿಷೇಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಂದುಕೊಡು।

Verse 24

तस्यां कृताभिषेकास्तु तव द्रोहकरा वयम् । अज्ञानभावात्पूतत्वं यास्यामः पृथिवीतले

ಆ ಪವಿತ್ರ ಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ, ನಾವು—ನಿಮಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದವರು—ಅಜ್ಞಾನಭಾವದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆವು।

Verse 25

ईश्वर उवाच । यूयं पवित्रकरणाः पावनानां च पावनाः । गंगां चैवानयिष्यामि युष्माकं चित्ततुष्टये

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಪಾವನರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಪಾವನರು; ನಿಮ್ಮ ಚಿತ್ತತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ನಾನು ಗಂಗೆಯನ್ನು ಕೂಡ ತಂದುಕೊಡುವೆನು।

Verse 26

पावित्र्याद्भवतां जातं त्रैनेत्र्यं मुनिसत्तमाः । एवमुक्त्वा ततः शंभुर्ध्यानस्तिमितलोचनः । सस्मार क्षणमात्रेण गंगां मीनकुलावृताम्

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ನಿಮ್ಮ ಪಾವಿತ್ರ್ಯದಿಂದಲೇ ತ್ರಿನೇತ್ರತ್ವ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಎಂದು ಹೇಳಿ ಶಂಭು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಯನನಾಗಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೀನಕುಲಾವೃತ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು।

Verse 27

स्मृतमात्रा तदा देवी गंगा त्रिपथगामिनी । भित्वा भूमितलं प्राप्ता तत्र मीनकुलावृता

ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ತ್ರಿಪಥಗಾಮಿನಿ ದೇವಿ ಗಂಗಾ ಭೂಮಿತಳವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದಳು; ಮೀನಕುಲದಿಂದ ಆವೃತಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 28

ऋषिभिश्च यदा दृष्टा गंगा मीनयुता शुभा । दृष्टमात्रास्तु ते मत्स्यास्त्रिनेत्रत्वमुपागताः

ಋಷಿಗಳು ಮತ್ಸ್ಯಸಹಿತವಾದ ಶುಭ ಗಂಗೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದಾಗ, ಆ ಮೀನುಗಳು ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ತ್ರಿನೇತ್ರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದವು।

Verse 29

ईश्वर उवाच । युष्माकं दर्शनाद्विप्रास्त्रिनेत्रत्वमुपागताः । एतन्निदर्शनं सर्वं लोकानां च प्रदर्शनम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನದಿಂದ ಆ ಮೀನುಗಳು ತ್ರಿನೇತ್ರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದವು. ಇದು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಬೋಧನೆಗಾಗಿ ಇರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿದರ್ಶನ.

Verse 30

ऋषय ऊचुः । अस्मिन्कुंडे महादेव मत्स्यानां संततिः सदा । त्रिनेत्रा त्वत्प्रसादेन भूयात्सर्वा युगेयुगे

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾದೇವ, ಈ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಂತತಿ ಸದಾ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ; ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿನೇತ್ರವಾಗಲಿ।

Verse 31

अस्मिन्कुंडे समागत्य नरः स्नानं करोति यः । ददाति हेम विप्राय गाश्च वस्त्रं तथा तिलान्

ಯಾವನು ಈ ಕುಂಡಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ವಿಪ್ರನಿಗೆ ಚಿನ್ನವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ—ಹಾಗೆಯೇ ಹಸುಗಳು, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳನ್ನೂ ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನೋ—

Verse 32

अमावास्यां विशेषेण त्रिनेत्रः स प्रजायताम् । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा ह्यन्तर्धानं गतो हरः

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಆ ನರನು ತ್ರಿನೇತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಲಿ. ‘ಹೀಗೆಯೇ ಆಗುವುದು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹರನು ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು।

Verse 33

ब्राह्मणास्तुष्टिसंयुक्ता गताः सर्वे महोदयम्

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಲ್ಲರೂ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ಮಹೋದಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 34

एतत्ते कथितं देवि गंगामाहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतं पापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम्

ಹೇ ದೇವಿ! ಗಂಗೆಯ ಪರಮೋತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು; ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಪಾಪಗಳು ಶಮಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಕಾಮನೆಗಳ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 304

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संगालेश्वरसमीपवर्ति गंगामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೇ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಮೊದಲ ‘ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ದಲ್ಲಿ ‘ಸಂಗಾಲೇಶ್ವರ ಸಮೀಪಸ್ಥ ಗಂಗಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ 304ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।