Adhyaya 298

Verse 1

ईश्वर उवाच । ऋषितोयापश्चिमे तु तत्र गव्यूतिमात्रतः । संगालेश्वरनामास्ति सर्वपातकनाशनः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಋಷಿತೋಯೆಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಒಂದು ಗವ್ಯೂತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ‘ಸಂಗಾಲೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ; ಅದು ಸರ್ವ ಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು।

Verse 2

गुप्तस्तत्र प्रयागश्च देवो वै माधवस्तथा । जाह्नवी यमुना चैव देवी तत्र सरस्वती

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಗುಪ್ತ ಪ್ರಯಾಗವಿದೆ; ದೇವ ಮಾಧವನು ಸಹ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಾನೆ. ಜಾಹ್ನವಿ (ಗಂಗೆ), ಯಮುನಾ ಮತ್ತು ದೇವಿ ಸರಸ್ವತೀ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 3

अन्यानि तत्र तीर्थानि बहूनि च वरानने । स्नात्वा दृष्ट्वा पूजयित्वा मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः

ಓ ವರಾನನೆ! ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ, ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 4

पार्वत्युवाच । कथय त्वं महेशान सर्वदेवनमस्कृत । तीर्थराजः प्रयागस्तु कथं विष्णुः सनातनः

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹೇಶಾನ, ಸರ್ವ ದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನಾದವನೇ, ಹೇಳು—ಪ್ರಯಾಗವು ಹೇಗೆ ತೀರ್ಥರಾಜ? ಮತ್ತು ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣು (ಇಲ್ಲಿ) ಹೇಗೆ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ?

Verse 5

कथं गंगा च यमुना तथा देवी सरस्वती । अन्यान्यपि बहून्येव तीर्थानि वृषभध्वज

ಹೇ ವೃಷಭಧ್ವಜ ಪ್ರಭು! ಇಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ ಹಾಗೂ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ಹೇಗೆ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದ್ದಾರೆ? ಇನ್ನೂ ಇಷ್ಟೊಂದು ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇವೆ?

Verse 6

समायातानि तत्रैव संगालेश्वरसंनिधौ । संगालेशेति किं नाम ह्येतन्मे वद कौतुकम्

ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಗಾಲೇಶ್ವರನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ‘ಸಂಗಾಲೇಶ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಏಕೆ? ನನ್ನ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 7

ईश्वर उवाच । पुरा वै लिंगपतने सर्वदेवसमागमे । सार्धत्रितयकोटीनि पुण्यानि सुरसुन्दरि

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುರಸುಂದರಿ! ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಪತನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಸಮಾಗಮವಾದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಡೆ ಮೂರು ಕೋಟಿ ಪುಣ್ಯಗಳು (ತೀರ್ಥಪುಣ್ಯಗಳು) ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದವು.

Verse 8

तीर्थानि तीर्थराजोऽयं प्रयागः समुपस्थितः । आत्मानं गोपयामास तीर्थकोटिभिरावृतम्

ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದವು; ತೀರ್ಥರಾಜ ಪ್ರಯಾಗವೂ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು. ಕೋಟಿ ತೀರ್ಥಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಗುಪ್ತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 9

ततस्तत्र समायाता ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । विबुधास्तीर्थराजं तं ददृशुर्दिव्यचक्षुषा

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು; ದಿವ್ಯಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಅವರು ಆ ತೀರ್ಥರಾಜನನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 10

तीर्थकोटिभिराकीर्णं पवित्रं पापनाशनम् । लिंगस्य पतनं श्रुत्वा महादुःखेन संवृताः

ಆ ಸ್ಥಳವು ಕೋಟಿ ತೀರ್ಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಪವಿತ್ರವೂ ಪಾಪನಾಶಕವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಲಿಂಗವು ಪತನಗೊಂಡುದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಮಹಾದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿತರಾದರು.

Verse 11

स्थिताः सर्वे तदा देवि ब्रह्माद्याः सुरसत्तमाः

ಆಗ, ದೇವಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಸರ್ವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿ ನಿಂತರು.

Verse 12

एतस्मिन्नेव काले तु देवो रुद्रः सनातनः । निरानंदः समायातो वाक्यमेतदुवाच ह

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ದೇವ ರುದ್ರನು ಆನಂದವಿಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 13

शृणुध्वं वचनं देवा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । ऋषिशापान्निपतितं मम लिंगमनुत्तमम् । तस्माल्लिंगं पूजयत सर्व कामार्थसिद्धये

ಹೇ ದೇವರೇ, ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣುಗಳ ಮುನ್ನಡೆಯೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಋಷಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ನನ್ನ ಅನುತ್ತಮ ಲಿಂಗವು ಇಲ್ಲಿ ಪತನಗೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವ ಕಾಮನೆಗಳೂ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಯೂ ದೊರಕಲು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿರಿ.

Verse 14

एवमुक्त्वा महादेवो देशे तस्मिन्स्थितः प्रिये । ब्राह्मं च वैष्णवं रौद्रं तत्र कुण्डत्रयं स्मृतम्

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ, ಪ್ರಿಯೆ, ಮಹಾದೇವನು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮ, ವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ರೌದ್ರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ಕುಂಡಗಳು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 15

चतुर्थं त्रिसंगमाख्यं नदीनां यत्र संगमः । गंगायाश्च सरस्वत्याः सूर्यपुत्र्यास्तथैव च

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳ ‘ತ್ರಿಸಂಗಮ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತ; ಅಲ್ಲಿ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ—ಗಂಗಾ, ಸರಸ್ವತಿ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರಿ ಯಮುನಾ।

Verse 16

कोटिरेका च तीर्थानां ब्रह्मकुण्डे व्यवस्थिता । तथा च वैष्णवे कुण्डे कोटिरेका प्रकीर्तिता

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳ ‘ಕೋಟಿರೇಕಾ’ (ಕೋಟಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ) ನೆಲೆಸಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವೈಷ್ಣವಕುಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ‘ಕೋಟಿರೇಕಾ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 17

सार्धकोटिस्तु संप्रोक्ता शिवकुण्डे प्रकीर्तिता । पश्चिमे ब्रह्मकुण्डं च पूर्वे वै वैष्णवं स्मृतम्

ಶಿವಕುಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಸಾರ್ಧಕೋಟಿ’ (ಒಂದು ಕೋಟಿ ಅರ್ಧ) ತೀರ್ಥಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ವೈಷ್ಣವಕುಂಡ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 18

मध्यभागे स्थितं यच्च रुद्रकुण्डं प्रकीर्तितम् । कुण्डमध्याद्विनिर्गत्य यत्र गंगा वरानने

ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವುದೇ ‘ರುದ್ರಕುಂಡ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ಸುಮುಖಿಯೇ! ಆ ಕುಂಡದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಗಂಗಾ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 19

सूर्यपुत्र्या समेता च तत्त्रिसंगम उच्यते । अनयोरंतरे सूक्ष्मे तत्र गुप्ता सरस्वती

ಸೂರ್ಯಪುತ್ರಿ ಯಮುನೆಯೊಂದಿಗೆ (ಗಂಗೆಯ) ಸಂಗಮವಾಗುವುದೇ ‘ತ್ರಿಸಂಗಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆ ಇಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 20

एषु सन्निहितो नित्यं प्रयागस्तीर्थनायकः । अत्रागत्य नरो यस्तु माघमासे वरानने

ಈ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥನಾಯಕನಾದ ಪ್ರಯಾಗನು ನಿತ್ಯವೂ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ವರಾನನೇ, ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ನರನು, …

Verse 21

स्नायात्प्रभातसमये मकरस्थे रवौ प्रिये । किञ्चिदभ्युदिते सूर्ये शृणु तस्य च यत्फलम्

ಪ್ರಿಯೆ, ರವಿ ಮಕರಸ್ಥನಾಗಿರುವಾಗ ಪ್ರಭಾತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಸೂರ್ಯನು ಸ್ವಲ್ಪ ಉದಯಿಸಿದಾಗ—ಆ ಸ್ನಾನದ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 22

आद्येनैकेन स्नानेन पापं यन्मनसा कृतम् । व्यपोहति नरः सम्यक्छ्रद्धायुक्तो जितेन्द्रियः

ಮೊದಲ ಸ್ನಾನದಿಂದಲೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ, ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನಾದ ನರನು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

वाचिकं तु द्वितीयेन कायिकं तु तृतीयकात् । संसर्गजं चतुर्थेन रहस्यं पञ्चमेन तु

ಎರಡನೇ ಸ್ನಾನದಿಂದ ವಾಚಿಕ ಪಾಪ, ಮೂರನೇ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಕಾಯಿಕ ಪಾಪ; ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಸಂಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪ, ಐದನೇ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಗುಪ್ತ ಪಾಪ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 24

उपपातकानि षष्ठेन स्नानेनैव व्यपोहति

ಆರನೇ ಸ್ನಾನದಿಂದಲೇ ಉಪಪಾತಕಗಳು—ಅಂದರೆ ಗೌಣ ಪಾಪಗಳು—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 25

अभिषेकेण कुण्डानां सप्तकृत्वो वरानने । महांति चैव पापानि क्षाल्यंते पुरुषैः सदा

ಹೇ ವರಾನನೇ! ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಅಭಿಷೇಕಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಮನುಷ್ಯರ ಮಹಾಪಾಪಗಳೂ ಸದಾ ತೊಳೆದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

Verse 26

यः स्नाति सकलं मासं प्रयागे गुप्तसंज्ञके । ब्रह्मादिभिर्न तद्वक्तुं शक्यते कल्पकोटिभिः

‘ಗುಪ್ತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಸ್ನಾನಮಾಡುವರೋ, ಅವರ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೂ ಕೋಟಿ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 27

यानि कानि च तीर्थानि प्रभासे संति भामिनि । तेभ्योऽतिवल्लभं तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम्

ಹೇ ಭಾಮಿನಿ! ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾವ ಯಾವ ತೀರ್ಥಗಳಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀರ್ಥ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದುದು; ಅದು ಸರ್ವಪಾಪನಾಶಕವಾಗಿದೆ.

Verse 28

एषां संरक्षणार्थाय मया वै तत्र मातरः । पूजनीयाः प्रयत्नेन नैवेद्यैर्विविधैः शुभैः

ಈ (ತೀರ್ಥಗಳ) ಸಂರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಮಾತೃ ದೇವಿಯರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅವರನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಶುಭ ನೈವೇದ್ಯಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 29

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां श्रद्धायुक्तेन चेतसा । तासामनुचरा देवि भूतप्रेताश्च कोटिशः

ಹೇ ದೇವಿ! ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಶ್ರದ್ಧಾಯುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ—ಆ ಮಾತೃ ದೇವಿಯರ ಅನುಚರರಾಗಿ ಭೂತ-ಪ್ರೇತಗಳು ಕೋಟಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.

Verse 30

तेषां भयविनाशाय ता मातॄश्च प्रपूजयेत् । अस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति

ಅವರ ಭಯನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಮಾತೃ ದೇವಿಯರನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪವನ್ನೂ ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

यः कश्चित्कुरुते श्राद्धं पितॄनुद्दिश्य भक्तितः । उद्धरेच्च पितुर्वर्गं मातुर्वर्गं नरोत्तमः

ಯಾರು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಆ ನರೋತ್ತಮನು ತಂದೆಯ ವಂಶವನ್ನೂ ತಾಯಿಯ ವಂಶವನ್ನೂ ಎರಡನ್ನೂ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 32

वृषभस्तत्र दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः । एवं यः कुरुते यात्रां तस्य फलमनन्तकम्

ಯಾತ್ರೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಅಲ್ಲಿ ವೃಷಭದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಫಲ ಅನಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 33

एवं गुप्तप्रयागस्य माहात्म्यं कथितं तव । श्रुत्वाभिनन्द्य पुरुषः प्राप्नुयाच्छंकरालयम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗುಪ್ತಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅಭಿನಂದಿಸಿದವನು ಶಂಕರನ ಆಲಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 298

इति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गुप्तप्रया गमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टनवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ-ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೆಯ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಮೊದಲ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಗುಪ್ತಪ್ರಯಾಗಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಎರಡು ನೂರ ತೊಂಬತ್ತೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.