
ದೇವಿಯು ಈಶ್ವರನನ್ನು ಕೇಳಿದಳು—‘ಋಷಿತೋಯಾ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಜಲದ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ಏನು, ಅದು ಶುಭ ದೇವದಾರುವನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು? ಈಶ್ವರನು ಹೇಳುವದೇನೆಂದರೆ, ಅನೇಕ ತಪಸ್ವಿ ಋಷಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾನದಿಗಳಂತೆ ಕರ್ಮಾನಂದ ಉಂಟಾಗದೆಂದು ಅಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ‑ಪಾಲಕ‑ಸಂಹಾರಕನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅಭಿಷೇಕಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪಾಪನಾಶಿನಿ ನದಿಯನ್ನು ಬೇಡಿದರು। ಕರುಣೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ, ಸರಸ್ವತಿ ಮೊದಲಾದ ನದೀದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಬಿಟ್ಟನು. ಆ ಜಲವೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಋಷಿತೋಯಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು—ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯ, ಸರ್ವಪಾಪಹರ—ದೇವದಾರುವನವನ್ನು ತಲುಪಿ ವೇದಜ್ಞ ಋಷಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಸಾಗಿತು। ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವೆಂದರೂ, ಮಹೋದಯ, ಮಹಾತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಮೂಲಚಾಂಡೀಶ ಸಮೀಪ—ಈ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿಶೇಷ ದುರ್ಳಭ ಲಾಭವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸ್ನಾನ‑ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾಲಾನುಸಾರ ಸಮಾನತೆಯೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ—ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಗಂಗಾ, ಸಂಜೆ ಯಮುನಾ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸರಸ್ವತಿ ಇತ್ಯಾದಿ; ಫಲಶ್ರುತಿ—ಪಾಪಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ।
Verse 1
देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ संसारार्णवतारक । सविस्तरं तु मे ब्रूहि ऋषितोयामहोदयम्
ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಜಗನ್ನಾಥ, ಸಂಸಾರಸಾಗರತಾರಕ! ಋಷಿತೋಯೆಯ ಉದಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।
Verse 2
ऋषितोयेति तन्नाम कथं ख्यातं धरातले । कथं सा पुनरायाता देवदारुवने शुभे
‘ಋಷಿತೋಯಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು? ಮತ್ತು ಅವಳು ಶುಭ ದೇವದಾರು ವನಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಬಂದಳು?
Verse 3
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सावधाना वचो मम । माहात्म्यमृषितोयायाः सर्वपातकनाशनम्
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಳು; ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ವಚನಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಮನಕೊಡು. ಋಷಿತೋಯೆಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವು ಸರ್ವಪಾಪನಾಶಕ.
Verse 4
देवदारुवने पुण्य ऋषयस्तपसा युताः । निवसंति वरारोहे शतशोथ सहस्रशः
ಪವಿತ್ರ ದೇವದಾರು ವನದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ಋಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೇ ವರಾರೋಹೆ—ಅವರು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ।
Verse 6
ते सर्वे चिंतयामासुः समेत्य च परस्परम् । सरस्वती महापुण्या शिरस्याधाय वाडवम्
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಹಾಪುಣ್ಯಮಯಿ ಸರಸ್ವತಿ ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ವಾಡವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು (ಎಂಬುದೇ ಅವರ ವಿಚಾರವಾಯಿತು)।
Verse 7
प्रभासं चिरकालेन क्षेत्रं चैव गमिष्यति । वापीकूपतडागादि मुक्त्वा सागरगामिनीम्
ಅವಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಹೋಗುವಳು. ಬಾವಿ, ವಾಪಿ, ಕೆರೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸಾಗರಗಾಮಿನೀ ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುವಳು.
Verse 8
नाह्लादं कुरुते चेतः स्नानदानजपेषु च । ब्रह्माणं प्रार्थयिष्यामो गत्वा ब्रह्मनिकेतनम्
ಇನ್ನು ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದವಿಲ್ಲ. ಬನ್ನಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಕೇತನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೇಡೋಣ.
Verse 9
ईश्वर उवाच । एवं निमन्त्र्य ते सर्वे ऋषयस्तपसोज्ज्वलाः । गतास्ते ब्रह्मलोकं तु द्रष्टुं देवं पितामहम् । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्ब्रह्माणं कमलोद्भवम्
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು: ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತರಾದ ಆ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳು ಪಿತಾಮಹ ದೇವರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕಮಲೋದ್ಭವ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರನ್ನು ವಿವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
Verse 10
ऋषय ऊचुः । नमः प्रणवरूपाय विश्व कर्त्रे नमोनमः । तथा विश्वस्य रक्षित्रे नमोऽस्तु परमात्मने
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರಣವರೂಪನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವಿಶ್ವಕರ್ತನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವರಕ್ಷಕ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
Verse 11
तथा तस्यैव संहर्त्रे नमो ब्रह्मस्वरूपिणे । पितामह नमस्तुभ्यं सुरज्येष्ठ नमोऽस्तु ते
ಅದೇ ವಿಶ್ವದ ಸಂಹಾರಕನಾದ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಪಿತಾಮಹ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ದೇವರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ, ನಿಮಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
Verse 12
चतुर्वक्त्र नमस्तुभ्यं पद्मयोने नमोऽस्तु ते । विरंचये नमस्तुभ्यं विधये वेधसे नमः
ಓ ಚತುರ್ಮುಖನೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಓ ಪದ್ಮಯೋನಿಯೇ! ನಿಮಗೆ ನಮೋ ನಮಃ. ಓ ವಿರಂಚಿ! ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ; ಓ ವಿಧಾತಾ, ಓ ವೇಧಸ್! ನಿಮಗೆ ನಮಃ.
Verse 13
चिदानन्द नमस्तुभ्यं हिरण्यगर्भ ते नमः । हंसवाहन ते नित्यं पद्मासन नमोऽस्तुते
ಓ ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪನೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಓ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ! ನಿಮಗೆ ನಮಃ. ಓ ನಿತ್ಯ ಹಂಸವಾಹನ! ಓ ಪದ್ಮಾಸನ! ನಿಮಗೆ ನಮೋಽಸ್ತು.
Verse 14
एवं संस्तुवतां तेषामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् । उवाच परमप्रीतो ब्रह्मा लोक पितामहः
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಊರ್ಧ್ವರೇತಸರಾದ ಋಷಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪರಮಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 15
स्वागतं वै द्विजश्रेष्ठा युष्माकं कृतवानहम् । स्तोत्रेणानेन दिव्येन वृणुध्वं वरमुत्तमम्
ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ; ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನು ನಾನು ಸತ್ಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ದಿವ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ನೀವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವರವನ್ನು ವರಣಮಾಡಿರಿ.
Verse 16
ऋषय ऊचुः । अभिषेकाय नो देव नदी पापप्रणाशिनी । विलोक्यते सुरश्रेष्ठ देहि नो वरमुत्तमम्
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವಾ! ನಮ್ಮ ಅಭಿಷೇಕಾರ್ಥ ಪಾಪನಾಶಿನಿಯಾದ ಒಂದು ನದಿ ಬೇಕು. ಓ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನಮಗೆ ಈ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.
Verse 17
ईश्वर उवाच । इत्युक्तस्तैस्तदा ब्रह्मा मुनिभिस्तपसोज्ज्वलैः । वीक्षांचक्रे तदा सर्वा मूर्तिमत्यश्च निम्नगाः
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತರಾದ ಮುನಿಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುವ ಮೂರ್ತಿಮಂತವಾದ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳನ್ನು ಸರ್ವತೋಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು।
Verse 18
गङ्गा च यमुना चैव तथा देवी सरस्वती । चन्द्रभागा च रेवा च शरयूर्गंडकी तथा
ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ ಮತ್ತು ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರಭಾಗಾ, ರೇವಾ (ನರ್ಮದಾ), ಶರಯೂ, ಗಂಡಕೀ—ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದವು।
Verse 19
तापी चैव वरारोहे तथा गोदावरी नदी । कावेरी चन्द्रपुत्री च शिप्रा चर्मण्वती तथा
ಮತ್ತು ತಾಪೀ ಸಹ, ಓ ಸುಂದರಿಯೇ; ಹಾಗೆಯೇ ಗೋದಾವರೀ ನದಿ; ಕಾವೇರೀ, ಚಂದ್ರಪುತ್ರೀ, ಶಿಪ್ರಾ, ಚರ್ಮಣ್ವತೀ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು।
Verse 20
सिन्धुश्च वेदिका चैव नदाः सर्वे वरानने । मूर्तिमत्यः स्थिताः सर्वाः पवित्राः पापनाशिनी
ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ವೇದಿಕಾ ಸಹ; ಓ ಸುಂದರಮುಖಿಯೇ, ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಮಂತವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು—ಎಲ್ಲವೂ ಪವಿತ್ರ, ಪಾಪನಾಶಿನಿಗಳು।
Verse 21
दृष्ट्वा पितामहः सर्वा गत्वरा धरणीं प्रति । देवदारुवने रम्ये प्रभासे क्षेत्र उत्तमे । कमण्डलौ कृता दृष्टिर्विविशुस्ताः कमण्डलुम्
ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನು ಭೂಮಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ತಿರುಗಿಸಿದನು। ಪ್ರಭಾಸದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋಹರ ದೇವದಾರು ವನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಮಂಡಲುವಿನ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟನು; ಆಗ ಆ ನದಿಗಳು ಕಮಂಡಲುವೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು।
Verse 22
।ब्रह्मोवाच । धृताः सर्वा महापुण्या नद्यो ब्रह्मकमण्डलौ । प्रविष्टाः पृथिवीं यांतु ऋषीणामनुकम्पया
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ ನದಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಋಷಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅನುಕಂಪೆಯಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಈಗ ಭೂಮಿಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗಲಿ.
Verse 23
प्रहिणोमि यद्येकां च ह्यन्या रुष्यति मे द्विजाः । तस्मात्सर्वाः प्रमोक्ष्यामि कमण्डलुकृतालयाः
ಓ ದ್ವಿಜರೇ! ನಾನು ಒಂದನ್ನೇ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ ಇತರ ನದಿಗಳು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಮಂಡಲುವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳನ್ನು ನಾನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವೆನು.
Verse 24
ईश्वर उवाच । ततो ब्रह्मा मुमोचाऽथ तत्रस्थाश्च महापगाः । मुक्त्वा ब्रह्मा मुनीन्सर्वान्प्रोवाचेदं पुनःपुनः
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮಹಾನದಿಗಳು ಹರಿದು ಹೊರಟವು. ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಹೇಳಿದನು.
Verse 25
ऋषिभिः प्रार्थ्यमानेन नद्यो मुक्ता मया यतः । तोयरूपा महावेगा अभिषेकाय सत्वराः
ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಕಾರಣ ನಾನು ಈ ನದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇವು ಜಲರೂಪವಾಗಿ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಾರ್ಥವಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತಿವೆ.
Verse 26
ऋषितोयेति नाम्ना सा भविष्यति धरातले । ऋषीणां वल्लभा देवी सर्वपातकनाशिनी
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ‘ಋಷಿತೋಯಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗುವಳು. ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆ ದೇವೀ-ನದಿ ಸರ್ವ ಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಳು.
Verse 27
ईश्वर उवाच । एवं देवि समायाता देवदारुवने नदी । ऋषितोयेति विख्याता पवित्रा च वरानने
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ನದಿ ದೇವದಾರು ವನಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಅವಳು ‘ಋಷಿತೋಯಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು; ಹೇ ಸುಮುಖಿ, ಅವಳು ಪರಮ ಪವಿತ್ರಳು.
Verse 28
तूर्यदुंदुभिनिर्घोषैर्वेदमङ्गलनिःस्वनैः । समुद्रं प्रापिता देवी ऋषिभिर्वेदपारगैः
ತೂರ್ಯದುಂದುಭಿಗಳ ಘೋಷ ಮತ್ತು ವೇದಮಂಗಳದ ಶುಭಧ್ವನಿಗಳ ನಡುವೆ, ವೇದಪಾರಂಗತ ಋಷಿಗಳು ದೇವಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.
Verse 29
सर्वत्र सुलभा देवी त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा । महोदये महातीर्थे मूलचंडीशसन्निधौ
ದೇವಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸुलಭಳಾದರೂ, ಈ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ—ಮಹೋದಯದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಮೂಲಚಂಡೀಶನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ—ಅವಳ ಲಭ్యత ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುರ್ಲಭವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 30
समुद्रेण समेता तु यत्र सा पूर्ववाहिनी । यत्रर्षितोया लभ्येत तत्र किं मृग्यते परम्
ಅವಳು ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸಿ ಪೂರ್ವವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ‘ಋಷಿತೋಯಾ’ ಲಭ್ಯವಾಗುವಲ್ಲಿ—ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದ ಪರಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಇನ್ನೇನು ಹುಡುಕಬೇಕು?
Verse 31
मनुष्यास्ते सदा धन्यास्तत्तोयं तु पिबंति ये । अस्थीनि यत्र लीयंते षण्मासाभ्यन्तरेण तु
ಆ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಮಾನವರು ಸದಾ ಧನ್ಯರು; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಸಹ ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಕರಗಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 32
प्रातःकाले वहेद्गंगा सायं च यमुना तथा
ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಗಂಗಾರೂಪವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ಸಾಯಂಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಯಮುನಾ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 33
नदीसहस्रसंयुक्ता मध्याह्ने तु सरस्वती । अपराह्णे वहेद्रेवा सायाह्ने सूर्यपुत्रिका
ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾವಿರ ನದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಸರಸ್ವತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ರೇವಾರೂಪವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ಸಾಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರಿಕಾ ಆಗುತ್ತದೆ.
Verse 34
एवं जानन्नरो यस्तु तत्र स्नान विचक्षणः । आचरेद्विधिना श्राद्धं स तस्याः फलभाग्भवेत्
ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ವಿವೇಕಿ ಪುರುಷನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲಕ್ಕೆ ಪಾಲುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 35
एवं संक्षेपतः प्रोक्तमृषितोयामहोदयम् । सर्वपापहरं नृणां सर्वकामफलप्रदम्
ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಮಹೋದಯದಲ್ಲಿರುವ ಋಷಿತೋಯದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಇದು ನರರ ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿ, ಸರ್ವ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಕಾಮನೆಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
Verse 85
तेषां निवसतां तत्र बहुकालो गतः प्रिये । पुत्रपौत्रैः प्रवृद्धास्ते दारुकं व्याप्य संस्थिताः
ಪ್ರಿಯೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ಅವರು ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ, ದಾರುಕವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದರು.
Verse 297
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋषितोयामाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तनवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ ಸಹಸ್ರ ಶ್ಲೋಕಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಪ್ತಮ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಪ್ರಥಮ ‘ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ದಲ್ಲಿ ‘ಋಷಿತೋಯಾ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಎರಡು ನೂರು ತೊಂಬತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।