Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

अकुध्यत्स तया विद्धो नेत्रे परममन्युमान् । ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रे समावृणोत्

Transliteration

akudhyatsa tayā viddho netre paramamanyumān | tataḥ śaryātisainyasya śakṛnmūtre samāvṛṇot

Translation

ಅವಳು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿದರೂ, ಅವನು ಪರಮ ಕ್ರೋಧಶೀಲನಾಗಿದ್ದರೂ ಕೋಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಂತರ ಶರ್ಯಾತಿ ರಾಜನ ಸೇನೆಯ ಶಕೃನ್ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ತಡೆದನು.

Word by Word

• अकुध्यत्: did not get angry
• अकुध्यत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कुध् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; नञ्-आगमेन निषेधः (a- = not)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तया: by her
• तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• विद्धः: pierced; wounded
• विद्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √व्यध्/√विध् ‘to pierce’ क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः

• नेत्रे: the two eyes
• नेत्रे: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, द्विवचनम्

• परम-अन्युमान्: having extreme anger
• परम-अन्युमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + अन्युमत्/मन्युमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (परमः मन्युः यस्य)

• ततः: then
• ततः: Hetu/Sequence (Thereupon/ततः)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनन्तर-क्रमसूचकः

• शर्याति-सैन्यस्य: of Śaryāti’s army
• शर्याति-सैन्यस्य: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शर्याति (प्रातिपदिक; राजनाम) + सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (शर्यातेश् सैन्यम्)

• शकृत्-मूत्रे: feces and urine
• शकृत्-मूत्रे: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शकृत् (प्रातिपदिक) + मूत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, द्विवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः (शकृत् च मूत्रं च)

• समावृणोत्: covered; obstructed
• समावृणोत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+√वृ (धातु; ‘to cover/enclose’)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The blind/hidden sage remains composed; around him, the royal camp descends into panic as soldiers clutch their bellies in distress; the contrast between ascetic stillness and worldly turmoil dominates the frame.

Characters & Entities

• Bhārgava (Cyavana)
• Śaryāti
• Sukanyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sage’s tapas can protect dharma without impulsive rage; wrongdoing can bring collective suffering until it is addressed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, portrayed as a stage where ascetic power and royal duty intersect.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the narrative moves toward inquiry, appeasement, and restoration of order.