Adhyaya 28

Verse 1

देव्युवाच । इत्याश्चर्यमिदं देव त्वत्तः सर्वं मया श्रुतम् । महिमानं महेशस्य विस्तरेण समुद्भवम् । सांप्रतं सोमनाथस्य यथावद्वक्तुमर्हसि

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಾ! ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ಈ ಸಮಸ್ತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು; ಮಹೇಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆ ವಿಶದವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಸೋಮನಾಥನ ಯಥಾರ್ಥ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ ವಿಧಿಯನ್ನೂ ನನಗೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 2

विधिना केन दृश्योसौ यात्रा कार्या कथं नृभिः । कस्मिन्काले महादेव नियमाश्चैव कीदृशाः

ಯಾವ ವಿಧಿಯಿಂದ ಅವನ (ಸೋಮನಾಥನ) ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು? ಜನರು ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು? ಹೇ ಮಹಾದೇವಾ! ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ವಿಧದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು?

Verse 3

ईश्वर उवाच । हेमन्ते शिशिरे वापि वसन्ते वाथ भामिनि । यदा च जायते चित्तं वित्तं वा पर्व वा भवेत्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಾಮಿನಿ! ಹೇಮಂತದಲ್ಲಿ, ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಸಂತದಲ್ಲಿ—ಯಾವಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಉದಯಿಸುತದೋ, ಅಥವಾ ಧನಸಾಮರ್ಥ್ಯ ದೊರಕುತದೋ, ಅಥವಾ ಶುಭ ಪರ್ವವು ಸಂಭವಿಸುತದೋ—

Verse 4

तदैव यात्रा कर्त्तव्या भावस्तत्रैव कारणम् । कृत्वा तु नियमं कंचित्स्वगृहे वरवर्णिनि

ಅಂದೇ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಭಾವವೇ. ಹೇ ವರವರ್ಣಿನಿ! ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ನಿಯಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ—

Verse 5

प्रणम्य मनसा रुद्रं कृत्वा श्राद्धं यथाविधि । स्थानं प्रदक्षिणं कृत्वा वाग्यतः सुसमाहितः

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರುದ್ರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಯಥಾವಿಧಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ಸುಸಮಾಹಿತನಾಗಿ—

Verse 6

नियतो नियताहारो गच्छेच्चैव ततः पथि । कामक्रोधौ परित्यज्य लोभमोहौ तथैव च

ನಿಯಮದಿಂದ, ನಿಯತಾಹಾರದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ನಂತರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಬೇಕು; ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಲೋಭ-ಮೋಹಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 7

ईर्ष्यामत्सरलौल्यं च यात्रा कार्या ततो नृभिः । तीर्थानुगमनं पुण्यं यज्ञेभ्योऽपि विशिष्यते

ಆದುದರಿಂದ ಜನರು ಈರ್ಷೆ, ಮತ್ಸರ ಮತ್ತು ಲೌಲ್ಯ (ಲೋಭ) ತ್ಯಜಿಸಿ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಬೇಕು. ತೀರ್ಥಾನುගමನೆಯ ಪುಣ್ಯವು ಯಜ್ಞಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 8

अग्निष्टोमादियज्ञैश्च इष्ट्वा विपुलदक्षिणैः । तत्तत्फलमवाप्नोति तीर्थानुगमनेन यत्

ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಾದಿ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಅಪಾರ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನೆರವೇರಿಸಿ ಯಾವ ಯಾವ ಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವರೋ, ಆ ಫಲಗಳನ್ನೇ ತೀರ್ಥಾನುගමನೆಯಿಂದಲೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

कलेर्युगं महाघोरं प्राप्य पापसमन्वितम् । नान्येनाऽस्मिन्नुपायेन धर्म्मः स्वर्गश्च लभ्यते । विना यात्रां महादेवि सोमेशस्य न संशयः

ಪಾಪಸಮನ್ವಿತವಾದ ಈ ಮಹಾಘೋರ ಕಲಿಯುಗವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದಲೂ ಧರ್ಮವೂ ಸ್ವರ್ಗವೂ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಾದೇವಿ, ಸೋಮೇಶ್ವರ ಯಾತ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 10

ये कुर्वंति नरा यात्रां शुचिश्रद्धासमन्विताः । कलौ युगे कृतार्थास्ते ये त्वन्ये ते निरर्थकाः

ಶುಚಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರು ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೃತಾರ್ಥರು; ಆದರೆ ಇತರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರು ನಿರರ್ಥಕರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 11

यथामहोदधेस्तुल्यो न चान्योऽस्ति जलाशयः । तथा प्राभासिकात्क्षेत्रात्समं तीर्थं न विद्यते

ಮಹಾಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಜಲಾಶಯ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಪ್ರಾಭಾಸಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ (ಪ್ರಭಾಸ-ಕ್ಷೇತ್ರ)ಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ।

Verse 12

अनुपोष्य त्रिरात्राणि तीर्थान्यनभिगम्य च । अदत्त्वा कांचनं गाश्च दरिद्रोनाम जायते

ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸದೆ, ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸದೆ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡದೆ ಇದ್ದವನು ಪುಣ್ಯಹೀನನಾಗಿ ‘ದರಿದ್ರ’ನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

यन्यगम्यानि तीर्थानि दुर्गाणि विषमाणि च । मनसा तानि गम्यानि सर्वतीर्थगतीप्सुना

ದುರ್ಗಮವೂ ವಿಷಮವೂ ಆದ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನೂ, ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗತಿಯ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಾದರೂ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಸೇರುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 14

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् । विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते

ಯಾರ ಕೈಗಳು, ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸುಸಂಯಮದಲ್ಲಿವೆ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು, ಕೀರ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವವನು—ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

नियतो नियताहारः स्नान ।जाप्यपरायणः । व्रतोपवासनिरतः स तीर्थफलमश्नुते

ನಿಯಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಯಮವಿಟ್ಟು, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಜಪದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ, ವ್ರತ-ಉಪವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವವನು ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 16

अक्रोधनश्च देवेशि सत्यशीलो दृढव्रतः । आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्थफलमश्नुते

ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ಕ್ರೋಧರಹಿತನಾಗಿ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ದೃಢವ್ರತಧಾರಿಯಾಗಿ, ಸರ್ವ ಭೂತಗಳನ್ನು ಆತ್ಮಸಮಾನವೆಂದು ನೋಡುವವನು—ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

कुरुक्षेत्रादितीर्थानि रथगम्यानि यानि तु । तान्येव ब्राह्मणो यायादानदोषो न तेषु वै

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಾದಿ ರಥದಿಂದ ಹೋಗಬಹುದಾದ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೋಗಲಿ; ಅಲ್ಲಿ ರಥಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ದೋಷವಿಲ್ಲ.

Verse 18

ये साधवो धनोपेतास्तीर्थानां स्मरणे रताः । तीर्थे दानाच्च योगाच्च तेषामभ्यधिकं फलम्

ಧನಸಂಪನ್ನರಾದ ಸಜ್ಜನರು ತೀರ್ಥಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರೆ—ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ದಾನವೂ ಯೋಗಸಾಧನೆಯೂ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 19

ये दरिद्रा धनैर्हीनास्तीर्थानुगमनेरताः । तेषां यज्ञफलावाप्तिर्विनापि धनसंचयैः

ದರಿದ್ರರೂ ಧನಹೀನರೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ತೀರ್ಥಾನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಿರುವವರು—ಧನಸಂಚಯವಿಲ್ಲದೇಯೇ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 20

सर्वेषामेव वर्णानां सर्वाश्रमनिवासिनाम् । तीर्थं तु फलदं ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा

ಸರ್ವ ವರ್ಣಗಳವರಿಗೂ ಸರ್ವ ಆಶ್ರಮನಿವಾಸಿಗಳಿಗೂ ತೀರ್ಥವು ಫಲದಾಯಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೇನೂ ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 21

कार्यांतरेण यो गत्वा स्नानं तीर्थे समाचरेत् । न च यात्राफलं तस्य स्नानमात्रं फलं भवेत्

ಬೇರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಿ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಯಾತ್ರಾಫಲ ದೊರೆಯದು; ಕೇವಲ ಸ್ನಾನದ ಫಲ ಮಾತ್ರ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 22

तीर्थानुगमनं पद्भ्यां तपःपरमिहोच्यते । तदेव कृत्वा यानेन स्नानमात्रफलं लभेत्

ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ ಪರಮ ತಪಸ್ಸೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದೇ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರಫಲವೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 23

यस्यान्यः कुरुते शक्त्या तीर्थयात्रां तथेश्वरि । स्वकीयद्रव्ययानाभ्यां फलं तस्य चतुर्गुणम्

ಹೇ ಈಶ್ವರಿ, ಯಾರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೋ, ತನ್ನದೇ ಧನ ಹಾಗೂ ವಾಹನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅವನ ಫಲವು ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 24

तीर्थानुगमनं कृत्वा भिक्षाहारा जितेंद्रियाः । प्राप्नुवंति महादेवि तीर्थे दशगुणं फलम्

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿ ಭಿಕ್ಷಾಹಾರದಿಂದ ಬದುಕಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು, ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 25

छत्रोपानद्विहीनस्तु भिक्षाशी विजितेंद्रियः । महापातकजैर्घोरैर्विप्रः पापैः प्रमुच्यते

ಛತ್ರ ಹಾಗೂ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಭಿಕ್ಷಾಹಾರದಿಂದಿದ್ದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಯಂಕರ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

न भैक्षं परपाकं तु न च भैक्ष्यं प्रतिग्रहम् । सोमपानसमं भैक्ष्यं तस्माद्भैक्षं समाचरेत्

ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರದಂತೆ ಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಭಾವಿಸಬಾರದು; ಅದನ್ನು ‘ಪ್ರತಿಗ್ರಹ’ವೆಂದು ಕೂಡ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು. ಭಿಕ್ಷಾನ್ನವು ಸೋಮಪಾನಸಮಾನ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಭಿಕ್ಷಾವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 27

लोकेऽस्मिन्द्विविधं तीर्थं स्वच्छ न्दैर्निर्म्मितं तथा । स्वयंभूतं प्रभासाद्यं निर्मितं दैवतैः कृतम्

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಎರಡು ವಿಧ—ಮಾನವರ ಸ್ವೇಚ್ಛಾ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದವು, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಭೂತವಾದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾಸಾದಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

Verse 28

स्वयंभूते महातीर्थे स्वभावे च महत्तरे । तस्मिंस्तीर्थे प्रतिगृह्य कृताः सर्वे प्रतिग्रहाः

ಸ್ವಭಾವತಃ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದ ಆ ಸ್ವಯಂಭೂ ಮಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಯಾವುದೇ ‘ಪ್ರತಿಗ್ರಹ’ವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿಗ್ರಹವೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ಫಲ ತಪ್ಪದು.

Verse 29

प्रतिग्रहनिवृत्तस्य यात्रादशगुणं फलम् । तेन दत्तानि दानानि यज्ञैर्देवाः सुतर्पिताः

ಪ್ರತಿಗ್ರಹದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದವನಿಗೆ ಯಾತ್ರಾಫಲವು ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ನೀಡುವ ದಾನಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗುವಂತೆ ಸುತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 30

येन क्षेत्रं समासाद्य निवृत्तिः परमा कृता । वस्तुलौल्याद्धि यः क्षेत्रे प्रतिग्रहरुचिस्तथा

ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿ ನಿಜವಾಗಿ ಪರಮ ನಿವೃತ್ತಿ (ಅಗ್ರಹಣ)ವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಸ್ತುಲೋಭದಿಂದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಗ್ರಹದ ರುಚಿ ಬೆಳೆಸುವವನು ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 31

नैव तस्य परोलोको नायं लोको दुरात्मनः । अथ चेत्प्रतिगृह्णाति ब्राह्मणो वृत्तिदुर्बलः । दशांशमर्जिताद्दद्यादेवं तत्र न हीयते

ಆ ದುರ್ಮನಸ್ಸಿನವನಿಗೆ ಪರಲೋಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಈ ಲೋಕವೂ ನಿಜವಾದ ಹಿತವನ್ನು ನೀಡದು. ಆದರೆ ಜೀವನೋಪಾಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ತನ್ನ ಗಳಿಕೆಯಿಂದ ದಶಮಾಂಶವನ್ನು ದಾನಮಾಡಲಿ; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವನ ಧರ್ಮಹಾನಿ ಆಗದು.

Verse 32

विप्रवेषं समास्थाय शूद्रो भूत्वा प्रतिग्रहम् । तृणकाष्ठसमं वापि प्रतिगृह्य पतत्यधः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಶೂದ್ರನು ದಾನ-ಪ್ರತಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರೆ, ಹುಲ್ಲು ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಷ್ಟು ತೃಣಸಮಾನವಾದುದನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ ಅವನು ಅಧೋಗತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 33

कुम्भीपाकादिकेष्वेवं महानरककोटिषु । यावदिंद्रसहस्राणि चतुर्द्दश वरानने

ಹೀಗೆ ಕುಂಭೀಪಾಕಾದಿ ಭಯಾನಕ ನರಕಗಳ ಅನೇಕ ಮಹಾನರಕ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹೇ ವರಾನನೆ, ಅವನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಇಂದ್ರರ ಕಾಲದವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 34

तस्मान्नैव प्रतिग्राह्यं किमन्यैर्ब्राह्मणैरपि । द्विप्रकारस्य तीर्थस्य कृतस्याप्यकृतस्य च

ಆದ್ದರಿಂದ ದಾನ-ಪ್ರತಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಲೇಬಾರದು—ಇತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿಷಯವೇನು ಹೇಳಬೇಕು—ತೀರ್ಥವು ಕೃತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಕೃತ/ಸ್ವಯಂಭುವಾಗಿರಲಿ, ಎರಡೂ ವಿಧದ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ.

Verse 35

स्वकीयभावसंयुक्तः संपूर्णं फलमश्नुते । लभते षोडशांशं स यः परान्नेन गच्छति

ತನ್ನ ಸ್ವಕೀಯಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾದ (ಸ್ವಾವಲಂಬಿ)ವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಪರರ ಅನ್ನದಿಂದ ನಡೆಯುವವನು ಕೇವಲ ಹದಿನಾರನೇ ಅಂಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

अशक्तस्य तथांधस्य पंगोर्यायावरस्य च । विहितं कारणायानमच्छिद्रे ब्राह्मणे कुतः

ಅಶಕ್ತ, ಅಂಧ, ಕುಂಟ ಮತ್ತು ಯಾಯಾವರ ಸನ್ಯಾಸಿಗೆ ಯುಕ್ತ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಶ್ರಯಪೂರ್ವಕ ಪ್ರಯಾಣ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ನಿರ್ದೋಷ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅಂಥ ಅವಲಂಬನೆಯೇನು ನ್ಯಾಯ?

Verse 37

स्नानखादनपानैश्च वोढृभ्यस्तीर्थसेवकः । ददत्सकलमाप्नोति फलं तीर्थसमुद्भवम्

ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಸೇವಕನು ಹೊರುವವರಿಗೂ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೂ ಸ್ನಾನ, ಆಹಾರ, ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ತೀರ್ಥಸಂಭವವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 38

न षोडशांशं यत्नेन लब्धार्थं यदि यच्छति । पंचमांशमथो वापि दद्यात्तत्र द्विजातिषु

ಶ್ರಮದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಧನದ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗವನ್ನೂ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರ ನಡುವೆ ಕನಿಷ್ಠ ಐದನೇ ಭಾಗವನ್ನಾದರೂ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 39

देवतानां गुरूणां च मातापित्रोश्च कामतः । पुण्यदः समवाप्नोति तदेवाष्टगुणं फलम्

ದೇವತೆಗಳು, ಗುರುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾತಾಪಿತರ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪುಣ್ಯದಾನ ಮಾಡುವವನು, ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಎಂಟುಪಟ್ಟು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 40

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । पुण्यं देयं तु सर्वत्र नापुण्यं दीयते क्वचित्

ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ದೇವತಾರ್ಚನೆ—ಇವು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳು; ಇವುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು, ಅಪುಣ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಲ್ಲಿಸಬಾರದು।

Verse 41

पितरं मातरं तीर्थे भ्रातरं सुहृदं गुरुम् । यमुद्दिश्य निमज्जेत द्वादशांशं लभेत सः

ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ, ಸ್ನೇಹಿತ ಅಥವಾ ಗುರು ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಯಾರು ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುವನೋ, ಅವನು ಅವರ ಪುಣ್ಯದ ದ್ವಾದಶಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 42

कुशैस्तु प्रतिमां कृत्वा तीर्थवारिषु मज्जयेत् । यमुद्दिश्य महादेवि अष्टभागं लभेत सः

ಓ ಮಹಾದೇವಿ! ಕುಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ತೀರ್ಥಜಲದಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಆ ಪುಣ್ಯದ ಅಷ್ಟಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 43

महादानानि ये विप्रा गृह्णन्ति ज्ञानदुर्बलाः । वृक्षास्ते द्विजरूपेण जायंते ब्रह्मराक्षसाः

ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲರಾಗಿರುವ ವಿಪ್ರರು ಮಹಾದಾನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸರಾಗಿ, ದ್ವಿಜರೂಪದಂತೆ ಕಾಣುವ ವೃಕ್ಷರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 44

न वेदबलमाश्रित्य प्रतिग्रहरुचिर्भवेत् । अज्ञानाद्वा प्रमादाद्वा दहते कर्म नेतरत्

ವೇದಶಿಸ್ತಿನ ಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ಪ್ರತಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಬಾರದು; ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೋ ಪ್ರಮಾದದಿಂದಲೋ ಇಂತಹ ನಡೆ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 45

चितिकाष्ठं तु वै स्पृष्ट्वा यज्ञयूपं तथैव च । वेदविक्रयिणं स्पृष्ट्वा स्नानमेव विधीयते

ಚಿತಿಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞಯೂಪವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ವೇದವನ್ನು ಮಾರುವವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ—ಸ್ನಾನಮಾತ್ರವೇ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 46

आदेशं पठते यस्तु आदेशं तु ददाति यः । द्वावेतौ पापकर्माणौ पातालतलवासिनौ

‘ಆದೇಶ’ವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನೂ, ‘ಆದೇಶ’ವನ್ನು ನೀಡುವವನೂ—ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳು; ಪಾತಾಳತಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 47

आदेशं पठते यस्तु संजिघृक्षुः प्रतिग्रहम् । तीर्थे चैव विशेषेण ब्रह्मघ्नः सैव नेतरः । स्थितो वै नृपतेर्द्वारि न कुर्याद्वेदविक्रयम्

ಪ್ರತಿಗ್ರಹವನ್ನು ಬಯಸಿ ‘ಆದೇಶ’ವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ—ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನನ ಸಮಾನ; ಅವನು ನಿಜವಾದ ನೇತಾರನಲ್ಲ. ರಾಜದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂತರೂ ವೇದವಿಕ್ರಯ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 48

हत्वा गावो वरं मांसं भक्षयीत द्विजाधमः । वरं जीवन्समं मत्स्यैर्न कुर्याद्वेदविक्रयम् । ब्रह्महत्यासमं पापं न भूतं न भविष्यति

ಅಧಮ ದ್ವಿಜನು ಹಸುಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಿಸುವುದೂ ವರಂ, ಮೀನುಗಳಂತೆ ಬದುಕುವುದೂ ವರಂ—ಆದರೆ ವೇದವಿಕ್ರಯ ಮಾಡಬಾರದು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಸಮ ಪಾಪವು ಹಿಂದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಇರದು.

Verse 49

वरं कुर्याच्च तद्देवि न कुर्याद्वेदविकयम् । तीर्थे चैव विशेषेण महाक्षेत्रे तथैव च

ದೇವಿ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾದರೆ ಬೇರೆ ಚಿಕ್ಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾದರೂ; ವೇದವಿಕ್ರಯವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ.

Verse 50

दीयमानं तु वै दानं यस्त्यजेत्तीर्थसेवकः । तीर्थं करोति तीर्थं च स पुनाति च पूर्वजान्

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ದಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ತೀರ್ಥಸೇವಕನು ತೀರ್ಥವನ್ನು ನಿಜವಾದ ತೀರ್ಥವಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 51

यदन्यत्र कृतं पापं तीर्थे तद्याति लाघवम् । न तीर्थकृतमन्यत्र क्वचिदेव व्यपोहति

ಬೇರೆಡೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವು ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಲಘುವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವು ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿವಾರಣೆಯಾಗದು.

Verse 52

तैलपात्रमिवात्मानं यो रक्षेत्तीर्थसेवकः । स तीर्थफलमस्कन्नं विप्रः प्राप्नोति संयतः

ಎಣ್ಣೆ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕಾಪಾಡುವ ತೀರ್ಥಸೇವಕನು—ಆ ಸಂಯಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಅಕ್ಷುಣ್ಣವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

यस्ययस्यात्ति पक्वान्नमल्पं वा यदि वा बहु । तीर्थगस्तस्य तस्यार्धं स्नातस्य विनियच्छति

ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಯಾರು ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸ್ನಾನವಾದ ಬಳಿಕ ಅದರ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 54

यो न क्लिष्टोपि भिक्षेत ब्राह्मण स्तीर्थसेवकः । सत्यवादी समाधिस्थः स तीर्थस्योपकारकः

ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡದ, ತೀರ್ಥಸೇವಕನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸತ್ಯವಂತನಾಗಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಥನಾಗಿದ್ದರೆ—ಅವನೇ ತೀರ್ಥದ ನಿಜ ಉಪಕಾರಕನು.

Verse 55

कृते युगे पुष्कराणि त्रेतायां नैमिषं तथा । द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं प्राभासिकं कलौयुगे

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ನೈಮಿಷವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಭಾಸ ತೀರ್ಥವೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 56

तिष्ठेद्युगसहस्रंतुपादेनैकेन यः पुमान् । प्रभासयात्रामेको वा समं भवति वा न वा

ಯಾವ ಪುರುಷನು ಒಂದೇ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಸಹಸ್ರ ಯುಗ ನಿಂತರೂ, ಆ ತಪಸ್ಸು ಪ್ರಭಾಸ-ಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಮವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ—ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ; ಪ್ರಭಾಸ-ಯಾತ್ರೆಯ ಮಹಿಮೆ ಅತೀತವಾಗಿದೆ।

Verse 57

एतत्क्षेत्रं समागत्य मध्यभागे वरानने । यानानि तु परित्यज्य भाव्यं पादचरैर्नरैः

ಹೇ ವರಾನನೆ! ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಜನರು ವಾಹನಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪಾದಚಾರಿಗಳಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು।

Verse 58

लुठित्वा लोठनीं तत्र लुठिता यत्र देवताः । ततो नृत्यन्हसन्गायन्भूत्वा कार्पटिका कृतिः । गच्छेत्सोमेश्वरं देवं दृष्ट्वा चादौ कपर्द्दिनम्

ಅಲ್ಲಿ ‘ಲೋಠನೀ’ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉರುಳಬೇಕು—ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಉರುಳಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ, ನಗುತ್ತಾ, ಹಾಡುತ್ತಾ, ದೀನ ಕಾರ್ಪಟಿಕ (ಭಿಕ್ಷುಕ) ವೇಷ ಧರಿಸಿ, ಮೊದಲು ಕಪರ್ದಿನ್ (ಜಟಾಧಾರಿ ಶಿವ) ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ, ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು।

Verse 59

ईदृशं पुरुषं दृष्ट्वा स्थितं सोमेश्वरोन्मुखम् । नित्यं तुष्यंति पितरो गर्जंति च पिता महाः

ಇಂತಹ ಪುರುಷನು ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಪಿತೃಗಳು ಸದಾ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪಿತಾಮಹರೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 60

अस्माकं वंशजो देवं प्रस्थितस्तारणाय नः । गत्वा सोमेश्वरं देवि कुर्याद्वपनमादितः

‘ನಮ್ಮ ವಂಶಜನು ನಮ್ಮ ತಾರಣಾರ್ಥ ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ.’ ಹೇ ದೇವಿ! ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅವನು ಮೊದಲಾಗಿ ವಪನ (ಮುಂಡನ) ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 61

तीर्थोपवासः कर्त्तव्यो यथावद्वै निबोध मे । नास्ति गंगासमं तीर्थं नास्ति क्रतुसमा गतिः

ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ಗಂಗೆಯ ಸಮಾನವಾದ ತೀರ್ಥವಿಲ್ಲ; ಕ್ರತು-ಯಜ್ಞದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಗತಿಯ ಸಮಾನ ಗತಿಯಿಲ್ಲ.

Verse 62

गायत्रीसदृशं जाप्यं होमो व्याहृतिभिः समः । अंतर्जले तथा नास्ति पापघ्नमघमर्षणात्

ಗಾಯತ್ರಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಜಪವಿಲ್ಲ; ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ ಹೋಮಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಹೋಮವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಜಲದೊಳಗೆ ಅಘಮರ್ಷಣ ವಿಧಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪಾಪಘ್ನವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 63

अहिंसासदृशं पुण्यं दानात्संचयनं परम् । तपश्चानशनान्नास्ति तथा तीर्थनिषेवणात्

ಅಹಿಂಸೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುಣ್ಯವಿಲ್ಲ; ದಾನಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸಂಚಯವಿಲ್ಲ. ಅನಶನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ತೀರ್ಥನಿಷೇವಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದೇನೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 64

तीर्थोपवासाद्देवेशि अधिकं नास्ति किञ्चन । पापानां चोपशमनं सतामीप्सितकारकम्

ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಪಾಪಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ, ಸಜ್ಜನರು ಬಯಸಿದುದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 65

उपवासो विनिर्द्दिष्टो विशेषाद्देवताश्रये । ब्राह्मणस्य त्वनशनं तपः परमिहोच्यते

ದೇವತೆಯ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನಶನವೇ ಪರಮ ತಪಸ್ಸೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 66

षष्ठकालाशनं शूद्रे तपः प्रोक्तं परं बुधैः । वर्णसंकरजातानां दिनमेकं प्रकीर्तितम्

ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಷಷ್ಠಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ ಪರಮ ತಪಸ್ಸು. ವರ್ಣಸಂಕರಜನ್ಮರಿಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಉಪವಾಸವೇ ವಿಧಿ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 67

षष्ठकालात्परं शूद्रस्तपः कुर्याद्यथा क्वचित् । राष्ट्रहानिस्तदा ज्ञेया राज्ञश्चोपद्रवो महान्

ಶೂದ್ರನು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಾದರೂ ಷಷ್ಠಕಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ರಾಜ್ಯಹಾನಿಯ ಸೂಚನೆ; ರಾಜನಿಗೆ ಮಹಾ ಉಪದ್ರವವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 68

शूद्रस्तु षष्ठकालाशी यथाशक्त्या तपश्चरेत् । न दर्भानुद्धरेच्छूद्रो न पिबेत्कापिलं पयः

ಶೂದ್ರನು ಷಷ್ಠಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಶೂದ್ರನು ದರ್ಭ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆಯಬಾರದು, ಕಪಿಲ (ಕಂದು) ಹಸುವಿನ ಹಾಲು ಕುಡಿಯಬಾರದು.

Verse 69

मध्यपत्रे न भुञ्जीत ब्रह्मवृक्षस्य भामिनि । नोच्चरेत्प्रणवं मंत्रं पुरोडाशं न भक्षयेत्

ಓ ಸುಂದರಿಯೇ, ಬ್ರಹ್ಮವೃಕ್ಷದ ಮಧ್ಯ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಬಾರದು. ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬಾರದು; ಪುರೋಡಾಶವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಬಾರದು.

Verse 70

न शिखां नोपवीतं च नोच्च रेत्संस्कृतां गिरम् । न पठेद्वेदवचनं त्रैरात्रं न हि सेवयेत्

ಶಿಖೆಯನ್ನು ಇಡಬಾರದು, ಉಪವೀತವನ್ನು ಧರಿಸಬಾರದು; ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಣಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬಾರದು. ವೇದವಚನಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬಾರದು; ಇಲ್ಲಿ ತ್ರೈರಾತ್ರ ವ್ರತವನ್ನೂ ಆಚರಿಸಬಾರದು.

Verse 71

नमस्कारेण शूद्रस्य क्रियासिद्धिर्भवेद्ध्रुवम् । निषिद्धाचरणं कुर्वन्पितृभिः सह मज्जति

ಶೂದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದಲೇ ಕ್ರಿಯಾಸಿದ್ಧಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ನಿಷಿದ್ಧಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಪಿತೃಗಳೊಡನೆ ಅಧೋಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 72

येनैकादशसंख्यानि यंत्रितानींद्रियाणि वै । स तीर्थफलमाप्नोति नरोऽन्यः क्लेशभाग्भवेत्

ಯಾರು ಏಕಾದಶ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಅವನೇ ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇತರನು ಕೇವಲ ಕ್ಲೇಶಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 73

यच्च तीर्थे पितृश्राद्धं स्नानं तत्र समाचरेत् । हितकारी च भूतेभ्यः सोऽश्नीयात्तीर्थजं फलम्

ಯಾರು ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಭೂತಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೋ—ಅವನೇ ತೀರ್ಥಜನ್ಯ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 74

धर्मध्वजी सदा लुब्धः परदाररतो हि यः । करोति तीर्थगमनं स नरः पातकी भवेत्

ಧರ್ಮಧ್ವಜಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ಸದಾ ಲೋಭಿಯಾಗಿದ್ದು ಪರದಾರರತನಾಗಿರುವವನು—ತೀರ್ಥಗಮನ ಮಾಡಿದರೂ ಪಾತಕಿಯೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 75

एवं ज्ञात्वा महादेवि यात्रां कुर्याद्यथाविधि । तीर्थोपवासं कृत्वादौ श्रद्धायुक्तो दृढव्रतः

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ವಿಧಿಯಂತೆ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಮೊದಲು ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ಶ್ರದ್ಧಾಯುಕ್ತನಾಗಿ ದೃಢವ್ರತದಿಂದ।

Verse 76

भोजनं नैव कुर्वीत यदी च्छेद्धितमात्मनः । परान्नं नैव भुञ्जीत तद्दिने ब्राह्मणः क्वचित्

ತನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಆ ದಿನ ಭೋಜನ ಮಾಡಬಾರದು. ಆ ದಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಪರಾನ್ನವನ್ನು ಭುಂಜಿಸಬಾರದು.

Verse 77

हस्त्यश्वरथयानानि भूमिगोकांचनादिकम् । सर्वं तत्परिगृह्णीयाद्भोजनं न समाचरेत्

ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥ-ಯಾನಗಳು, ಭೂಮಿ, ಗೋವು, ಚಿನ್ನ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಪರಾನ್ನ ಭೋಜನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಭುಂಜಿಸಬಾರದು.

Verse 78

आमाच्छतगुणं पुण्यं भुञ्जतो ददतोऽपि वा । तीर्थोपवासं कुर्वीत तस्मात्तत्र वरानने

ಅಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಪುಣ್ಯವು ಶತಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಸುಮುಖಿ, ಆ ಸ್ಥಳದ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 79

व्रती च तीर्थयात्री च विधवा च विशेषतः । परान्नभोजने देवि यस्यान्नं तस्य तत्फलम्

ವ್ರತಧಾರಿ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಧವೆ—ಹೇ ದೇವಿ—ಪರಾನ್ನವನ್ನು ಭುಂಜಿಸಿದರೆ ಅದರ ಫಲವು ಆ ಅನ್ನವು ಯಾರದ್ದೋ ಅವರಿಗೇ ಸೇರುತ್ತದೆ.

Verse 80

विधवा चैव या नारी तस्या यात्राविधिं ब्रुवे । कुंकुमं चन्दनं चैव तांबूलं च स्रजस्तथा

ವಿಧವೆಯಾದ ಸ್ತ್ರೀಯಿಗಾಗಿ ಯಾತ್ರಾವಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಕುಂಕುಮ, ಚಂದನ, ತಾಂಬೂಲ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.

Verse 81

रक्तवस्त्राणि सर्वाणि शय्या प्रास्तरणानि च । अशिष्टैः सह संभाषो द्विवारं भोजनं तथा

ಎಲ್ಲ ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಶಯ್ಯೆ ಮತ್ತು ವೈಭವದ ಹಾಸುಹೊದಿಕೆಗಳು; ಅಶಿಷ್ಟರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಭೋಜನ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು।

Verse 82

पुंसां प्रदर्शनं चैव हास्यं तमसि वर्जयेत् । सशब्दोपानहौ चैव नृत्यं गतिं च वर्जयेत्

ಪುರುಷರ ಮುಂದೆ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ನಗುವುದು—ಇವೆರಡನ್ನೂ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಶಬ್ದ ಮಾಡುವ ಪಾದುಕಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲೆದಾಟವನ್ನೂ ಬಿಡಬೇಕು।

Verse 83

धारणं चैव केशानामंजनं च विलेपनम् । असतीजनसंसर्गं पांडित्यं च परित्यजेत्

ಕೇಶಗಳ ಅತಿಯಾದ ಅಲಂಕಾರ, ಅಂಜನ ಮತ್ತು ಲೇಪನ; ಅಸತೀಜನರ ಸಂಗ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪರಿತ್ಯಜಿಸಬೇಕು।

Verse 84

नित्यं स्नानं च कुर्वीत श्वेतवस्त्राणि धारयेत् । यतिश्च ब्रह्मचारी च विधवा च विशेषतः

ನಿತ್ಯ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಧವೆಗೆ ಇದು ವಿಶೇಷ ನಿಯಮ।

Verse 86

देव्युवाच । तपांसि कानि कथ्यन्ते क्षेत्रे प्राभा सिके नरैः । कानि दानानि दीयन्ते केषु तीर्थेषु वा कथम्

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—“ಪ್ರಭಾಸ ಎಂಬ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನರು ಯಾವ ಯಾವ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ಯಾವ ಯಾವ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾವ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ, ಹೇಗೆ?”

Verse 87

ईश्वर उवाच । तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमिष्यते । द्वापरे यजनं धन्यं दानमेकं कलौ युगे

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸೇ ಪರಮ; ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ವಿಧೇಯ; ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಧನ್ಯ; ಆದರೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದಾನವೇ ಏಕೈಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನ.

Verse 88

तपस्तप्यन्ति मुनयः कृच्छ्रचान्द्रायणादिकम् । गत्वा प्राभासिकं क्षेत्रं लोकाश्चान्ये कृते युगे

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು ಕೃಚ್ಛ್ರ-ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ವ್ರತಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಇತರರೂ ಪ್ರಾಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಂಥ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 89

कलौ दानानि दीयन्ते ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपसां प्राप्यते फलम्

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರೆ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 90

तुलापुरुषब्रह्माण्डपृथिवीकल्पपादपाः । हिरण्य कामधेनुश्च गजवाजिरथास्तथा

ತುಲಾಪುರುಷ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ, ಪೃಥಿವೀ, ಕಲ್ಪಪಾದಪ ಎಂಬ ದಾನಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಕಾಮಧೇನು; ಮತ್ತು ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳು—ಇವೆಲ್ಲ ಮಹಾದಾನಗಳು.

Verse 91

रत्नधेनुहिरण्याश्वसप्तसागर एव च । महाभूतघटो विश्वचक्रकल्पलताभिधः

ರತ್ನಧೇನು, ಹಿರಣ್ಯಾಶ್ವ, ಸಪ್ತಸಾಗರ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಭೂತಘಟ, ವಿಶ್ವಚಕ್ರ, ಕಲ್ಪಲತಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದಾನಗಳೂ ಮಹಾದಾನಗಳೇ.

Verse 92

प्रभासे नृपतिर्दद्या न्महादानानि षोडश । धान्यरत्नगुडस्वर्णतिलकार्पासशर्कराः

ಪ್ರಭಾಸ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೃಪತಿಗೆ ಷೋಡಶ ಮಹಾದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಯುಕ್ತ—ಧಾನ್ಯ, ರತ್ನ, ಬೆಲ್ಲ, ಸ್ವರ್ಣ, ಎಳ್ಳು, ಹತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಮೊದಲಾದವು।

Verse 93

सर्पिर्लवणरूप्याख्या दशैते पर्वताः स्मृताः । गुडाज्यदधिमध्वंबुसलिल क्षीरशर्कराः । रत्नाख्याश्च स्वरूपेण दशैता धेनवो मताः

ತುಪ್ಪ, ಉಪ್ಪು, ಬೆಳ್ಳಿ ಮೊದಲಾದ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಹತ್ತು ‘ಪರ್ವತಗಳು’ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಲ್ಲ, ತುಪ್ಪ, ಮೊಸರು, ಜೇನು, ನೀರು, ನಿರ್ಮಲ ಜಲ, ಹಾಲು, ಸಕ್ಕರೆ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ‘ಧೇನುಗಳು’ ರತ್ನಧೇನುಗಳೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ।

Verse 94

तेषामेकतमं दानं तीर्थेतीर्थे पृथक्पृथक् । प्रदेयान्येकवारं वा सरस्वत्यब्धि संगमे

ಈ ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತೀರ್ಥದಲ್ಲೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು; ಅಥವಾ ಸರಸ್ವತಿ-ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ದಾನಿಸಬಹುದು।

Verse 95

तांबूलं मधु मांसं च सुरापानसमं विदुः । एतेषां वर्ज्जनाद्देवि सम्यग्यात्राफलं लभेत्

ತಾಂಬೂಲ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಮಾಂಸವನ್ನು ಮದ್ಯಪಾನದ ಸಮಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಹೇ ದೇವಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿದರೆ ಯಥಾವಿಧಿ ಯಾತ್ರೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 96

यत्र तीर्थे लभेल्लिंगं तीर्थं च विमलोदकम् । तत्राग्निकार्यं कृत्वादौ विशिष्टं दानमिष्यते

ಯಾವ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವೂ ಹಾಗೂ ವಿಮಲ ಜಲವಿರುವ ತೀರ್ಥವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿ ನಂತರ ವಿಶಿಷ್ಟ ದಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 97

तर्पणं पितृदेवानां श्राद्धं दानं सदक्षिणम् । तीर्थेतीर्थे च गोदानं नियतः प्रकृतो विधिः

ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು, ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಡನೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತೀರ್ಥದಲ್ಲೂ ಗೋदान ಮಾಡುವುದು—ಇದೇ ನಿಯತ ವಿಧಿ.

Verse 98

विशिष्टख्यातलिंगेषु वृषदानं विधीयते । स्नानं विलेपनं पूजां देवतानां समाचरेत्

ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯಾದ ಲಿಂಗಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೃಷದಾನ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನ, ವಿಲೇಪನ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 99

जगतीं चार्चयेद्भक्त्या तथा चैवोपलेपयेत् । प्रासादं धवलं सौधं कारयेज्जीर्णमुद्धरेत्

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಜಗತೀ (ದೇವಾಲಯದ ವೇದಿ/ಮಂಚ)ಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಉಪಲೇಪನ ಮಾಡಿ ನವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಧವಳವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಜೀರ್ಣವಾದುದನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 100

पुष्पवाटीं स्नानकूपं निर्मलं कारयेद्व्रती । ब्राह्मणानां भूरिदानं देवपूजाकराय च

ವ್ರತಧಾರಿ ಪುಷ್ಪವಾಟಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಲ ಸ್ನಾನಕೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಬಹಳ ದಾನ ನೀಡಿ, ದೇವಪೂಜೆಯ ನೆರವೇರಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 101

सर्वत्र देवयात्रायां विधिरेष प्रवर्त्तते । तीर्थमभ्युद्धरेज्जीर्णं मार्जयेत्कथयेत्फलम्

ಎಲ್ಲ ದೇವಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ವಿಧಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ: ಜೀರ್ಣವಾದ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಪುನರುದ್ಧರಿಸಿ, ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಅದರ ಫಲ (ಪುಣ್ಯ)ವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು.

Verse 102

प्रसिद्धे च महादानं मध्यमे चैव मध्यमम् । गोदानं सर्वतीर्थेषु सुवर्णमथ निष्क्रयः । हिरण्यदानं सर्वेषां दानानामेव निष्कृतिः

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಹಾದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಮಧ್ಯಮ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೋদান ಪ್ರಶಂಸಿತ; ಸ್ವರ್ಣವು ನಿಷ್ಕ್ರಯ (ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾರ್ಥ ವಿಮೋಚನ)ವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಿರಣ್ಯದಾನವು ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೂ ಪರಿಪೂರ್ತಿಯೂ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 103

एवं कृत्वा नरो भक्त्या लभते जन्मनः फलम् । तीर्थेषु दानं वक्ष्यामि येषु यद्दीयते तिथौ

ಹೀಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಜನ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ನಾನು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ದಾನವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಯಾವ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಏನು ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು।

Verse 104

प्रभासे प्रतिपद्दानं दातव्यं कांचनं शुभम् । द्वितीयायां तथा वस्त्रं तृतीयायां च मेदिनीम्

ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪದ ತಿಥಿಗೆ ಶುಭವಾದ ಕಾಂಚನ (ಸ್ವರ್ಣ) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ದ್ವಿತೀಯೆಗೆ ವಸ್ತ್ರದಾನ, ತೃತೀಯೆಗೆ ಮೆದಿನೀ (ಭೂಮಿ) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 105

चतुर्थ्यां दापयेद्धान्यं पंचम्यां कपिलां तथा । षष्ठ्यामश्वं च सप्तम्यां महिषीं तत्र दापयेत्

ಚತುರ್ಥಿಗೆ ಧಾನ್ಯ ದಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಪಂಚಮಿಗೆ ಕಪಿಲಾ (ತಾಮ್ರವರ್ಣ) ಗೋವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಷಷ್ಠಿಗೆ ಅಶ್ವದಾನ, ಸಪ್ತಮಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ (ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ) ಮಹಿಷೀ ದಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।

Verse 106

अष्टम्यां वृषभं दत्त्वा नीलं लक्षणसंयुतम् । नवम्यां तु गृहं दद्याच्चक्रं शंखं गदां तथा

ಅಷ್ಟಮಿಗೆ ನೀಲವರ್ಣ ಹಾಗೂ ಶುಭಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತ ವೃಷಭವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ನವಮಿಗೆ ಗೃಹದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ಚಕ್ರ, ಶಂಖ, ಗದಾ (ವಿಷ್ಣುಚಿಹ್ನಗಳು)ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 107

दशम्यां सर्वगंधांश्च एकादश्यां च मौक्तिकम् । द्वादश्यां सुव्रतेन्नाद्यं प्रवालं विधिवत्तथा

ದಶಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು, ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು; ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಸುವ್ರತನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರವಾಳಾದಿ ನಿಯತ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

Verse 108

स्त्रियो देयास्त्रयोदश्यां भूतायां ज्ञानदो भवेत् । अमावास्यामनुप्राप्य सर्वदानानि दापयेत्

ತ್ರಯೋದಶಿಯ ಭೂತಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು; ಅದು ಜ್ಞಾನಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಬಂದಾಗ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 109

एवं दानं प्रदत्त्वा तु दश कृत्वः फलं लभेत्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 110

देव्युवाच । भक्तिदानविहीना ये प्रभासं क्षेत्रमागताः । स्नानमन्त्रविहीनाश्च वद तेषां तु किं फलम्

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಸ್ನಾನಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ಹೇಳಿರಿ.

Verse 111

ईश्वर उवाच । सधना निर्द्धना वापि समंत्रा मंत्रवर्जिताः । प्रभासे निधनं प्राप्ताः सर्वे यांति शिवालयम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಧನವಂತನಾಗಲಿ ದರಿದ್ರನಾಗಲಿ, ಮಂತ್ರಸಹಿತನಾಗಲಿ ಮಂತ್ರವರ್ಜಿತನಾಗಲಿ; ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 112

ये मंत्रहीनाः पुरुषा धर्महीनाश्च ये मृताः । तेषामेकं विमानं तु ददामि सुमहत्प्रिये

ಮಂತ್ರಹೀನರಾದ ಪುರುಷರೂ ಧರ್ಮಹೀನರಾದವರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ—ಓ ಪ್ರಿಯೆ! ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಒಂದೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 113

स्नानदानानुरूप्येण प्राप्नुवंति परं पदम् । केचित्स्नानप्रभावेन केचिद्दानेन मानवाः

ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾನವರು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ದಾನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ (ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ).

Verse 114

केचिल्लिंगप्रणामेन केचिल्लिंगार्च्चनेन च । केचिद्ध्यानप्रभावेन केचिद्योगप्रभावतः

ಕೆಲವರು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಕೆಲವರು ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯಿಂದ (ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ). ಕೆಲವರು ಧ್ಯಾನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಯೋಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ (ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ).

Verse 115

केचिन्मं त्रस्य जाप्येन केचिच्च तपसा शुभे । तीर्थे संन्यसनैः केचित्केचिद्भक्त्यनुसारतः

ಕೆಲವರು ಮಂತ್ರಜಪದಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು—ಓ ಶುಭೆ!—ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ (ಆ ಗುರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ). ಕೆಲವರು ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕಾರದಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗಾನುಸಾರವಾಗಿ (ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ).

Verse 116

एते चान्ये च बहव उत्तमाधममध्यमाः । सर्वे शिवपुरं यांति विमानैः सूर्यसंनिभैः

ಇವರೂ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು—ಉತ್ತಮ, ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ಅಧಮ—ಎಲ್ಲರೂ ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯ ದಿವ್ಯವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 117

त्रिशूलांकितहस्ताश्च सर्वे च वृषवाहनाः । दिव्याप्सरोगणाकीर्णाः क्रीडंते मत्प्रभावतः

ಎಲ್ಲರ ಕೈಗಳಲ್ಲೂ ತ್ರಿಶೂಲಚಿಹ್ನವಿದ್ದು, ಎಲ್ಲರೂ ವೃಷಭವಾಹನರು. ದಿವ್ಯ ಅಪ್ಸರಾಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ, ನನ್ನ ಕೃಪಾಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕ್ರೀಡಿಸಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 118

एवं भक्त्यनुसारेण ददामि फलमव्ययम् । अलेपकं प्रभासं तु धर्माधर्मैर्न लिप्यते

ಹೀಗೆ ಭಕ್ತಿಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಾನು ಅವ್ಯಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಭಾಸವು ‘ಅಲೇಪಕ’—ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಅದು ಲಿಪ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 119

धर्मं चरंत्यधर्मं वा शिवं यांति न संशयः

ಅವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೂ ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೂ, (ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಮಹಿಮೆಯಿಂದ) ಶಿವನನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾರೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 120

जन्मप्रभृति यो देवि नरो नेत्रविवर्जितः । मम क्षेत्रे मृतः सोऽपि रुद्रलोके महीयते

ಹೇ ದೇವಿ, ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ನೇತ್ರವಿವರ್ಜಿತನಾದ ನರನು—ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೂ—ಅವನು ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 121

जन्मप्रभृति यो देवि श्रवणाभ्यां विवर्जितः । प्रभासे निधनं प्राप्तः स भवेन्मत्परिग्रहः

ಹೇ ದೇವಿ, ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಎರಡೂ ಕಿವಿಗಳ ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವಂಚಿತನಾದವನು—ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರೆ—ಅವನು ನನ್ನ ಪರಿಗ್ರಹ, ನನ್ನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 122

अथातः संप्रवक्ष्यामि तीर्थानां स्पर्शने विधिम् । मन्त्रेण मंत्रितं तीर्थं भवेत्संनिहितं तथा

ಇದೀಗ ನಾನು ತೀರ್ಥಸ್ಪರ್ಶ (ಆವಾಹನ) ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದ ತೀರ್ಥವು ಅಲ್ಲಿ ಸాక్షಾತ್ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 123

प्रथमं चालभेत्तीर्थं प्रणवेन जलं शुचि । अवगाह्य ततः स्नायादध्यात्ममन्त्रयोगतः

ಮೊದಲು ಪ್ರಣವದೊಂದಿಗೆ ಶುಚಿಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ ಮಾಡಿ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ-ಮಂತ್ರಯೋಗದಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 124

ओंनमो देवदेवाय शितिकण्ठाय दंडिने । रुद्राय वामहस्ताय चक्रिणे वेधसे नमः

ಓಂ—ದೇವದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಶಿತಿಕಂಠನಾದ ದಂಡಧಾರಿಗೆ ನಮಃ. ರುದ್ರನಿಗೆ, ವಾಮಹಸ್ತನಿಗೆ, ಚಕ್ರಧಾರಿಗೆ ಹಾಗೂ ವೇಧಸ್ (ವಿಧಾತ)ಗೆ ನಮಃ.

Verse 125

सरस्वती च सावित्री वेदमाता विभावरी । संनिधानं कुरुष्वात्र तीर्थे पाप प्रणाशिनि । सर्वेषामेव तीर्थानां मंत्र एष उदाहृतः

ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಸಾವಿತ್ರಿ—ವೇದಮಾತೆ, ವಿಭಾವರಿ—ಹೇ ಪಾಪನಾಶಿನಿ! ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ. ಈ ಮಂತ್ರವು ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೂ ಉಚ್ಛರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 126

इत्युच्चार्य नमस्कृत्वा स्नानं कुर्याद्यथाविधि । उपवासं ततः कुर्यात्तस्मिन्नहनि सुव्रते

ಹೀಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ, ಹೇ ಸುವ್ರತೇ, ಆ ದಿನವೇ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 127

सा तिथिर्वर्षमेकं तु उपोष्या भक्तितत्परैः

ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾದವರು ಆ ತಿಥಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ಷ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 128

देव्युवाच । कस्मिंस्तीर्थे नरैः पूर्वं प्रभासक्षेत्रमागतैः । स्नानं कार्यं महादेवि तन्मे विस्तरतो वद

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಜನರು ಮೊದಲು ಯಾವ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 129

ईश्वर उवाच । हंत ते संप्रवक्ष्यामि आद्यं तीर्थं महाप्रभम् । पूर्वं यत्र नरैः स्नानं क्रियते तच्छृषुष्व मे

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೌದು, ನಾನು ನಿನಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಪ್ರಭ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಮೊದಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು।