Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

तस्मिन्दग्धे तदा कामे रतिः शोकपरायणा । विललाप सुदुःखार्ता पतिभक्तिपरायणा

Transliteration

tasmindagdhe tadā kāme ratiḥ śokaparāyaṇā | vilalāpa suduḥkhārtā patibhaktiparāyaṇā

Translation

ಕಾಮನು ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಪತಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾದ ರತಿ ಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿತಳಾಗಿ ತೀವ್ರ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ವಿಲಪಿಸಿದಳು।

Word by Word

• तस्मिन्: in/when that (was)
• तस्मिन्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc. understood), सप्तमी-विभक्तिः (locative), एकवचनम् (singular)

• दग्धे: burnt
• दग्धे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: √दह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे (masc. understood), सप्तमी-विभक्तिः (locative), एकवचनम् (singular); ‘कामे’ विशेषणम्

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• कामे: when Kāma (was)
• कामे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), सप्तमी-विभक्तिः (locative), एकवचनम् (singular)

• रतिः: Rati
• रतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), एकवचनम् (singular)

• शोकपरायणा: devoted to grief
• शोकपरायणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शोक + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), एकवचनम् (singular); रतिः विशेषणम्

• विललाप: lamented
• विललाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-√लप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)

• सुदुःखार्ता: greatly afflicted with sorrow
• सुदुःखार्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु + दुःख + आर्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), एकवचनम् (singular); रतिः विशेषणम्

• पतिभक्तिपरायणा: devoted to devotion to her husband
• पतिभक्तिपरायणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पति-भक्ति + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), एकवचनम् (singular); रतिः विशेषणम्

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rati, adorned yet disheveled by grief, collapses near the ash-remnant of Kāma; the sacred field is quiet, with a lingering glow of Śiva’s tejas in the air.

Characters & Entities

• Kāma
• Rati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It highlights steadfast marital devotion (pati-bhakti) even amid overwhelming loss, framing grief within dharmic loyalty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), whose Māhātmya narrates Śaiva events to magnify the sacredness of the region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit vrata, dāna, snāna, or japa is stated in this verse.