Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

उष्मा तदुद्भवो देवि निर्गच्छन्नवरोधितः । दशकोटिप्रविस्तीर्णं ज्वालाग्रं लिंगरूपधृक्

Transliteration

uṣmā tadudbhavo devi nirgacchannavarodhitaḥ | daśakoṭipravistīrṇaṃ jvālāgraṃ liṃgarūpadhṛk

Translation

ದೇವಿ, ಅದರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಉಷ್ಣವು ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು; ಜ್ವಾಲೆಯ ಅಗ್ರಭಾಗವು ದಶಕೋಟಿವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಲಿಂಗರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿತು.

Word by Word

• उष्मा: heat, fiery heat
• उष्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उष्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• तदुद्भवः: arisen from that
• तदुद्भवः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्मात् उद्भवः = arising from that)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• निर्गच्छन्: going out, issuing forth
• निर्गच्छन्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्गम् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (Present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; √गम् with उपसर्ग ‘निर्’

• अवरोधितः: unobstructed
• अवरोधितः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव-रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि-कृदन्त (Past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘not obstructed’ (नञ्-भावार्थ)

• दशकोटिप्रविस्तीर्णम्: spread over ten crores (in extent)
• दशकोटिप्रविस्तीर्णम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दश (संख्या) + कोटि (प्रातिपदिक) + प्रविस्तीर्ण (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः (दश-कोटि-प्रविस्तीर्ण = ten-crore in extent)

• ज्वालाग्रम्: the tip/point of flame
• ज्वालाग्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्वाला (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्वालायाः अग्रं)

• लिङ्गरूपधृक्: bearing the form of a liṅga
• लिङ्गरूपधृक्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + धृ (धातु) + क्विप् (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (धृ + क्विप् = धृक् ‘bearing’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (लिङ्ग-रूपं धत्ते)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sparśa-liṅga / Tejomaya-liṅga manifestation at Prabhāsa

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A colossal flame-tip erupts from the concealed source, spreading ‘ten koṭis’ in extent; the blaze itself takes liṅga-form—an immense vertical fiery presence.

Characters & Entities

• Heat (Uṣmā)
• Jvālā (flame)
• Liṅga (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine power cannot be truly suppressed; when obstructed, it manifests more intensely, revealing Śiva’s liṅga-form as transcendent radiance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahāprabhāsa in Prabhāsa-kṣetra, portrayed as a site of fiery liṅga-manifestation.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct injunction; it describes a manifestation that underwrites the site’s sanctity.