Adhyaya 123

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रावणेश्वरमुत्तमम् । तस्माद्दक्षिणनैरृत्ये धनुषां षोडशे स्थितम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ತದನಂತರ, ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾವಣೇಶ್ವರದ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಅದು ಪೂರ್ವಸ್ಥಾನದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಧನುಷ್ಯದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 2

प्रतिष्ठितं दशास्येन सर्वपातकनाशनम् । पौलस्त्यो रावणो देवि राक्षसस्तु सुदारुणः

ಓ ದೇವಿ, ಆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ದಶಾಸ್ಯ (ರಾವಣ)ನು ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶಕವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದನು. ಪೌಲಸ್ತ್ಯವಂಶಜ ರಾವಣನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಹಾಗೂ ಭಯಂಕರ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 3

त्रैलोक्यविजयाकाङ्क्षी पुष्पकेण चचार ह । कस्यचित्त्वथ कालस्य विमानं तस्य पुष्पकम्

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಿಜಯದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅವನು ಪುಷ್ಪಕದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪುಷ್ಪಕವೇ ಅವನ ವಿಮಾನ, ಅಂದರೆ ದಿವ್ಯವಾಹನ, ಆಗಿತ್ತು.

Verse 4

व्रजद्वै व्योममार्गेण निश्चलं सहसाऽभवत् । स्तंभितं पुष्पकं दृष्ट्वा रावणो विस्मयान्वितः

ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದು ಅಚಾನಕ ನಿಶ್ಚಲವಾಯಿತು. ಸ್ಥಂಭಿತವಾದ ಪುಷ್ಪಕವನ್ನು ನೋಡಿ ರಾವಣನು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

Verse 5

प्रहस्तं प्रेषयामास किमिदं व्रज मेदिनीम् । अहताऽस्य गतिर्यस्मात्त्रैलोक्ये सचराचरे

ಅವನು ಪ್ರಹಸ್ತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು—“ಇದೇನು? ಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ.” ಏಕೆಂದರೆ ಚರಾಚರಸಹಿತ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಗತಿ ಎಂದಿಗೂ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ.

Verse 6

तत्कस्मान्निश्चलं जातं विमानं पुष्पकं मम । अथाऽसौ सत्वरो देवि जगाम वसुधातले

“ಹಾಗಾದರೆ ನನ್ನ ಪುಷ್ಪಕವಿಮಾನವು ಏಕೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಯಿತು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ; ನಂತರ, ಹೇ ದೇವಿ, ಅವನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಭೂತಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು.

Verse 7

अपश्यद्देवदेवेशं श्रीसोमेशं महाप्रभम् । स्तूयमानं सुरगणैः शतशोऽथ सहस्रशः

ಅವನು ದೇವದೇವೇಶನಾದ ಶ್ರೀಸೋಮೇಶ ಮಹಾಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಂಡನು; ದೇವಗಣಗಳು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 8

तं दृष्ट्वा राक्षसे न्द्राय तत्सर्वं विस्तरात्प्रिये । प्रहस्तः कथयामास यद्दृष्टं क्षेत्रमध्यतः

ಅದನ್ನು ಕಂಡು, ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ಪ್ರಹಸ್ತನು ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನಿಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು—ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾನು ಕಂಡದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ.

Verse 9

प्रहस्त उवाच । राक्षसेश महाबाहो शिवक्षेत्रं निजं प्रभो । प्रभासेति समाख्यातं गणगन्धर्वसेवितम्

ಪ್ರಹಸ್ತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ರಾಕ್ಷಸೇಶ, ಮಹಾಬಾಹು ಪ್ರಭೋ! ಇದು ಶಿವನ ಸ್ವಂತ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಇದು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಗಣಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 10

तत्र सोमेश्वरो देवः स्वयं तिष्ठति शङ्करः । अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च दंतोलूखलिभिस्तथा । ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च पूज्यमानः समंततः

ಅಲ್ಲಿ ದೇವ ಸೋಮೇಶ್ವರನು—ಸ್ವಯಂ ಶಂಕರನೇ—ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಜಲಾಹಾರಿಗಳು, ವಾಯುಭಕ್ಷಿಗಳು, ದಂತೋಲೂಖಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಲಖಿಲ್ಯ ಋಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 11

प्रभावात्तस्य देवस्य नेदं गच्छति पुष्पकम् । न स प्रालंघ्यते देवो ह्यलंघ्यो यः सुरासुरैः

ಆ ದೇವನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ಪುಷ್ಪಕವು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ದೇವನು ಲಂಘಿಸಲ್ಪಡುವವನಲ್ಲ; ದೇವಾಸುರರಿಂದಲೂ ಅಲಂಘ್ಯನಾಗಿ ಅಜೇಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 12

ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अवतीर्य धरापृष्ठं सोमेशं समपश्यत

ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ: ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಅರಳಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಭೂಮಿಪೃಷ್ಠಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಸೋಮೇಶನನ್ನು (ಸೋಮೇಶ್ವರನನ್ನು) ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು.

Verse 13

पूजयामास देवेशि भक्त्या परमया युतः । रत्नैर्बहुविधैर्वस्त्रैर्गन्धपुष्पानुलेपनैः

ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಅವನು ನಾನಾವಿಧ ರತ್ನಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಸುಗಂಧಗಳು, ಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಲೇಪನಗಳಿಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 14

अथ पौरजना दृष्ट्वा रावणं राक्षसेश्वरम् । सर्वदिक्षु वरारोहे भयाद्भीताः प्रदुद्रुवुः

ಅಥ, ಹೇ ವರಾರೋಹೆ! ಪೌರಜನರು ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರನಾದ ರಾವಣನನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯದಿಂದ ಭೀತರಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡಿಹೋದರು.

Verse 15

शून्यं समभवत्सर्वं तत्र देवो व्यवस्थितः । एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಶೂನ್ಯವಾಯಿತು; ಆದರೆ ದೇವನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿಯೇ ಇದ್ದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹವಿಲ್ಲದ ವಾಣಿ ಮಾತನಾಡಿತು.

Verse 16

दशग्रीव महाबाहो अयने चोत्तरे तथा । यात्राकाले तु देवस्य सर्वपापप्रणाशने

ಹೇ ದಶಗ್ರೀವ ಮಹಾಬಾಹೋ! ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೇವರ ಯಾತ್ರಾ-ಉತ್ಸವಕಾಲದಲ್ಲಿ—ಸರ್ವಪಾಪನಾಶಕವಾದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ—…

Verse 17

दूरतः समनुप्राप्ता भूरिलोका द्विजातयः । राक्षसानां भयाद्भीताः प्रयांति हि दिशो दश

ದೂರದಿಂದ ಅನೇಕರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದ್ವಿಜರು, ಬಂದಿದ್ದರು; ಆದರೆ ರಾಕ್ಷಸರ ಭಯದಿಂದ ಭೀತರಾಗಿ ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 18

भयान्मा त्वं राक्षसेन्द्र यात्राविघ्नकरो भव । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धक्ये यौवनेऽपि च । तत्सर्वं क्षालयेन्मर्त्यो दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಾ! ಭಯದಿಂದ ಯಾತ್ರೆಗೆ ವಿಘ್ನಕಾರನಾಗಬೇಡ. ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ ಅಥವಾ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಪಾಪವಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಭು ಸೋಮೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ತೊಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ।

Verse 19

ततोऽसौ राक्षसेन्द्रस्तु गत्वैकान्ते सुगह्वरे । लिंगं च स्थापयामास भक्त्या परमया युतः

ನಂತರ ಆ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನು ಏಕಾಂತದ ಸುಂದರ ಗುಹಾಗಹ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 20

ततस्तन्निरतो भूत्वा सर्वैस्तै राक्षसेश्वरः । पूजयामास देवेशि उपवासपरायणः

ನಂತರ ಆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರತನಾಗಿ, ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ಆ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರನು ಉಪವಾಸಪರಾಯಣನಾಗಿ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 21

चकार पुरतस्तस्य गीतवाद्येन जागरम् । ततोऽर्धरात्रसमये वागुवाचाशरीरिणी

ಅವನು ಭಗವಂತನ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಗೀತ-ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಅಶರೀರ ವಾಣಿ ಮಾತನಾಡಿತು.

Verse 22

दशग्रीव महाबाहो परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ । मम प्रसादात्त्रैलोक्यं वशगं ते भविष्यति । अत्र संनिहितो नित्यं स्थास्याम्यहमसंशयम्

ಹೇ ದಶಗ್ರೀವ, ಮಹಾಬಾಹು, ನಿರ್ದೋಷನೇ! ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ನಿನ್ನ ವಶವಾಗುವುದು. ಮತ್ತು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸಂನಿಹಿತನಾಗಿ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವೆನು.

Verse 23

ये चैतत्पूजयिष्यंति लिंगं भक्तियुता नराः । अजेयास्ते भविष्यंति शत्रूणां राक्षसेश्वर

ಹೇ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ! ಭಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ನರರು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಅಜೇಯರಾಗುವರು.

Verse 24

यास्यंति परमां सिद्धिं मत्प्रसादादसंशयम् । एवमुक्त्वा वरारोहे विरराम वृषध्वजः

ಅವರು ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವರು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಹೇ ವರಾರೋಹೆ, ವೃಷಧ್ವಜ (ಶಿವ) ಮೌನನಾದನು.

Verse 25

रावणोऽपि स संतुष्टो भूयोभूयो महेश्वरम् । पूजयित्वा च तल्लिंगं समारुह्य च पुष्पकम् । त्रैलोक्यविजयाकांक्षी इष्टं देशं जगाम ह

ರಾವಣನೂ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಪುನಃಪುನಃ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನೂ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿದನು. ನಂತರ ಪುಷ್ಪಕವನ್ನು ಏರಿ ತ್ರಿಲೋಕವಿಜಯದ ಆಸೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಇಷ್ಟದ ದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 123

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रावणेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोर्विशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಸಪ್ತಮ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ರಾವಣೇಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ನೂರ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।