Adhyaya 5

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अर्बुदस्य च माहात्म्यं विस्तरेण वदस्व नः । कौतुकं सूत नो जातं कथयस्व यथा शुभम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಅರ್ಬುದದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು. ಹೇ ಸೂತ, ನಮಗೆ ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಶುಭವಾಗಿ ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸು.

Verse 2

सूत उवाच । पुरासीच्च ऋषिश्रेष्ठः पुलस्त्यो भगवान्मुनिः । ययातेश्च गृहे यातस्तं नत्वा चाब्रवीन्नृपः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಾನ್ ಮುನಿ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಇದ್ದನು. ಅವನು ಯಯಾತಿಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ರಾಜನು ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 3

।ययातिरुवाच । स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ सफलं मेऽद्यजीवितम् । कथयस्व प्रसादेन कथामर्बुदसंभवाम्

ಯಯಾತಿ ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸ್ವಾಗತ; ಇಂದು ನನ್ನ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು. ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅರ್ಬುದನ ಉದ್ಭವಕಥೆಯನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿರಿ.

Verse 4

अर्बुदाख्यो नगो नाम विख्यातो यो धरातले । तस्य यात्राक्रमं ब्रूहि तत्फलं द्विजसत्तम

‘ಅರ್ಬುದ’ ಎಂಬ ಪರ್ವತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ, ಅಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಅದರ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 5

सर्वं विस्तरतो ब्रूहि तीर्थयात्रापरायण । तस्माद्वद मुनिश्रेष्ठ येन यात्रां करोम्यहम्

ಓ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಪರಾಯಣ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಉಪದೇಶಿಸಿರಿ.

Verse 6

पुलस्त्य उवाच । बहुधर्ममयो राजन्नर्बुदः पर्वतोत्तमः । अशक्तो विस्तराद्वक्तुमपि वर्षशतैरपि

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ಪರ್ವತೋತ್ತಮನಾದ ಅರ್ಬುದನು ಅನೇಕ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾನೆ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳಲು ನಾನು ಅಶಕ್ತನು.

Verse 7

संक्षेपादेव वक्ष्यामि तीर्थमुख्यानि ते तथा । नागतीर्थं तु तत्राद्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्

ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ನಾಗತೀರ್ಥ; ಅದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸರ್ವಕಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 8

नारीणां च विशेषेण पुत्रसौभाग्यदायकम् । शृणु राजन्पुरावृत्तं यतोऽत्याश्चर्यमुत्तमम्

ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪುತ್ರಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಒಂದು ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು; ಅದರಿಂದ ಈ ಪರಮ ಆಶ್ಚರ್ಯ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 9

गौतमी ब्राह्मणी नाम्ना सती साध्वी पतिव्रता । बालवैधव्यसंप्राप्ता तीर्थयात्रापरायणा

ಗೌತಮೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯೊಬ್ಬಳು ಇದ್ದಳು—ಸತಿ, ಸಾಧ್ವಿ, ಪತಿವ್ರತೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ವೈಧವ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಳು; ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರತಳಾದಳು.

Verse 10

अर्बुदं सा च संप्राप्ता नागतीर्थं विवेश ह । तस्मिञ्जले निमग्ना सा स्नातुमभ्याययौ पुरा

ಅವಳು ಅರ್ಭುದವನ್ನು ತಲುಪಿ ನಾಗತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು. ಒಮ್ಮೆ ಆ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಳು.

Verse 11

नायका पुत्रसंयुक्ता तत्तीर्थं समुपागता । शुश्रूषां सा तस्तस्याश्चक्रे नानाविधां नृप

ಓ ನೃಪನೇ, ನಾಯಿಕಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸ್ತ್ರೀ ತನ್ನ ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಆ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಗೌತಮೀ ಅವಳಿಗೆ ನಾನಾವಿಧ ಸೇವಾ-ಶುಶ್ರೂಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಳು.

Verse 12

सर्वोपकरणैर्दर्भैः सुमनोभिः पृथग्विधैः । अथ सा चिंतयामास गौतमी पुत्रदुःखिता

ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಎಲ್ಲ ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ—ದರ್ಭಕುಶ ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ಪುಷ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ—ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ದುಃಖಿತಳಾದ ಗೌತಮೀ ಆಗ ಗಾಢವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸತೊಡಗಿದಳು।

Verse 13

धन्योऽयं तनयो ह्यस्याः शुश्रूषां कुरुते सदा । पुत्रयुक्ता त्वियं धन्या धिगहं पुत्रवर्जिता

ಧನ್ಯನು ಅವಳ ಆ ಪುತ್ರ; ಅವನು ಸದಾ ತಾಯಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಪುತ್ರವತಿಯಾದ ಆಕೆ ಧನ್ಯಳು; ಅಯ್ಯೋ, ನಾನು ಪುತ್ರವರ್ಜಿತೆ!

Verse 14

अहं भर्त्रा वियुक्ता च पुत्रहीना सुदुःखिता । अथ सा निर्गता तस्मात्सलिलान्नृपसत्तम

ನಾನು ಭರ್ತೃವಿಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಪುತ್ರಹೀನಳಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಂತರ, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆಕೆ ಆ ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಳು।

Verse 15

विनाऽपि भर्तृसंयोगात्सद्यो गर्भवती ह्यभूत् । सा गर्भलक्षणैर्युक्ता सुजनव्रीडयाऽन्विता

ಭರ್ತೃಸಂಯೋಗವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಆಕೆ ತಕ್ಷಣ ಗರ್ಭವತಿಯಾದಳು. ಗರ್ಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ಸಜ್ಜನರ ಮುಂದೆ ಲಜ್ಜೆಯೂ ಅವಳನ್ನು ಆವರಿಸಿತು।

Verse 16

चकार मरणे बुद्धिं ज्वालयामास पावकम् एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी

ಆಕೆ ಮರಣಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದಳು. ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಶರೀರವಾಣಿ ಮಾತಾಡಿತು।

Verse 17

वागुवाच । नो त्वं गौतमि चित्याग्नौ प्रवेशं कर्तुमर्हसि । दोषो नास्ति तवात्रार्थे तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ಆಕಾಶವಾಣಿ ನುಡಿದಳು—ಹೇ ಗೌತಮೀ, ನೀನು ಚಿತಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅರ್ಹಳಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ದೋಷವಿಲ್ಲ; ಈ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ.

Verse 18

यो यद्वांछति चित्ते च जलमध्ये स्थितो नरः । चिन्तितं च तदाप्नोति नारी वा नात्र संशयः

ಈ ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಆ ಬಯಸಿದ ಫಲವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸಾಧಕನು ಪುರುಷನಾಗಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ—ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 19

त्वया तस्याः सुतं दृष्ट्वा पुत्रवांछा कृता हृदि । तव गर्भगतो नूनं पुत्रः पुत्रि भविष्यति

ನೀನು ಅವಳ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರಕಾಂಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನಾಗುವನು, ಹೇ ಪುತ್ರಿ.

Verse 20

तस्माद्विरम भद्रं ते निर्दोषासि पतिव्रते । विरराम ततः साध्वी गौतमी मरणान्नृप

ಆದ್ದರಿಂದ ವಿರಮಿಸು; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಹೇ ಪತಿವ್ರತೆಯೇ, ನೀನು ನಿರ್ದೋಷಳೇ. ನಂತರ ಸಾಧ್ವಿ ಗೌತಮೀ, ಹೇ ರಾಜಾ, ಮರಣದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಳು.

Verse 21

श्रुत्वाऽकाशगतां वाणीं देवदूतेन भाषिताम् । दृष्ट्वा पतिं विना गर्भं वाक्यमेत दुवाच ह

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದ, ದೇವದೂತನು ಹೇಳಿದ ವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪತಿಯ ಸಂಗಮವಿಲ್ಲದೆ ಗರ್ಭವಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 22

अहो तीर्थप्रभावोऽयमपूर्वः प्रतिभाति मे । यत्र संजायते गर्भः स्त्रीणां शुक्ररजोविना

ಅಹೋ! ಈ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವವು ನನಗೆ ಅಪೂರ್ವವೆಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸಿಲ್ಲದೆಯೂ ಗರ್ಭವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 23

नाहं कुत्रापि यास्यामि मुक्त्वेदं तीर्थमुत्तमम् । एवमुक्त्वा ततः साध्वी तत्रैव न्यवसत्सदा

ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಸಾಧ್ವಿ ನಂತರ ಸದಾ ಅಲ್ಲೀಯೇ ವಾಸಮಾಡಿದಳು.

Verse 24

पुत्रं वै जनयामास सर्वलक्षणलक्षितम् । तत्र पार्थिवशार्दूल कृष्णपक्षे ऽश्विनस्य च

ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಿತನಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು. ಹೇ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ! ಅದು ಆಶ್ವಿನ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 25

यः पुनः कुरुते श्राद्धं तस्य वंशो न नश्यति । न प्रेतो जायते राजन्वंशे तस्य कदाचन

ಮತ್ತೆ ಯಾರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರ ವಂಶವು ನಾಶವಾಗದು. ಹೇ ರಾಜನ್! ಅವರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ‘ಪ್ರೇತ’ ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 26

यः पुमान्कामरहितः स्नानं तत्र समाचरेत् । श्राद्धं च पार्थिवश्रेष्ठ तस्य लोकाः सनातनाः

ಕಾಮರಹಿತನಾದ ಪುರುಷನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಾದರೆ, ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವಶ್ರೇಷ್ಠ! ಅವನಿಗೆ ಸನಾತನ ಲೋಕಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 27

या स्त्री पुष्पफलान्येव तीर्थे चास्मिन्विसर्जयेत् । सा स्यात्पुत्रवती धन्या सौभाग्यं च प्रपद्यते

ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪುಷ್ಪಫಲಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀ ಪುತ್ರವತಿಯಾಗಿ, ಧನ್ಯಳಾಗಿ, ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಂಗಳವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ।

Verse 28

निष्कामा स्वर्गमाप्नोति दुष्प्राप्यं त्रिदशैरपि । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तस्य समाचरेत्

ನಿಷ್ಕಾಮನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।